Appvice şimdi indirin

Xanax Bağımlılığı Nasıl Tedavi Edilir?

Appvice Onaylı

Xanax’ın aktif maddesi alprazolamdır. Benzodiyazepin grubuna dâhil olan ve çeşitli hastalıkların tedavisinde yaygın bir biçimde kullanılan Alprazolam, bağımlılık yapan bir maddedir.

İnsanlar genellikle Xanax’ı doktor reçetesiyle kullanmaya başlar. Xanax stresin, anksiyete bozukluğunun ve panik bozukluğunun tedavisinde kullanılır.

Yaygın yan etkileri nelerdir?

Xanax, kısa vadede kasları gevşetir, huzursuzluğu ve endişeyi giderir.

Xanax’ın yaygın yan etkileri arasında hekimlerin “rebound belirtileri” olarak adlandırdıkları belirtilerin görülmesine neden olması vardır. Başka değişle Xanax almayı kestiğinizde hastalığınızın belirtileri daha şiddetli bir biçimde ortaya çıkar.

Diğer yan etkiler arasında şunları sayabiliriz:

Duygu-durum üzerindeki yan etkileri

  • Rahatlama
  • Öfori
  • Ani duygu-durum değişimleri yahut sinirlilik

Davranışsal yan etkileri:

  • Cinsel istekte azalma

Fiziksel yan etkileri:

  • Baş dönmesi
  • Ağız kuruluğu
  • İktidarsızlık
  • Yorgunluk
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Koordinasyon bozukluğu
  • Sara nöbetleri
  • Nefes darlığı
  • Konuşma bozukluğu
  • Titreme

Psikolojik yan etkileri

  • Dikkat bozukluğu
  • Sersemlik
  • Unutkanlık

Diğer benzodiyazepinler gibi Alprazolam da araba kullanma yetisini olumsuz etkiler. Ayrıca Xanax kullananların düşme, kemik kırılması ve trafik kazası geçirme riskleri artmaktadır.

Bağımlılık ve fiziksel bağımlılık aynı şey midir?

Bağımlılık ve fiziksel bağımlılık aynı şey değildir.

Fiziksel bağımlılık, vücudun fiziksel olarak ilaca ya da bir maddeye bağımlı olmasıdır.  Bu durum, maddeye karşı toleransın arttığı, vücudun maddeye karşı direnç geliştirdiği ve bu nedenle kişinin aynı etkiyi elde etmek için giderek artan miktarlarda madde kullanması gerektiği durumdur. Bu durumdaki kişi maddeyi bıraktığında zihinsel ve fiziksel geri çekilme belirtileri ortaya çıkar.

Bağımlılıkta ise kişi, madde kullanmanın olumsuz etkilerini bilse de madde kullanmayı bırakamaz. Kompulsif bir şekilde ilaç veya madde kullanma arzusu gösterir. Bağımlılık, kişi maddeye karşı tolerans geliştirmese de meydana gelebilir. Ancak fiziksel bağımlılık, bağımlılığın genel bir özelliğidir.

Bağımlılığı yaratan nedir? Bağımlılığın birçok farklı nedeni olabilir. Bunlardan bazıları, madde kullanan bir arkadaş grubunun üyesi olmak gibi çevreyle ve yaşam tecrübeleriyle ilgilidir. Bağımlılığın gelişiminde bazı genetik faktörler de etkili olabilir. Ayrıca düzenli madde kullanımı, beyin kimyasını ve beynin haz duyma ile ilgili fonksiyonunu değiştirir. Bu, maddenin bırakılmasını zorlaştıran bir faktördür.

Bağımlılığın belirtileri

Kullanılan madde ne olursa olsun bağımlılığın belirli semptomları vardır. Bu belirtilerden bazıları:

  • Kişinin maddeyi belirli aralıklarla kullanmak istemesi
  • Duyulan isteğin çok kuvvetli olması; kişinin maddeyi kullanmaktan başka bir şey düşünememesi
  • Maddeye karşı tolerans gelişimi, dolayısıyla kişinin aynı etkiyi elde edebilmek için giderek daha artan miktarda madde kullanması.
  • Kişinin giderek artan miktarda ve uzayan süreler boyunca madde kullanmaya başlaması
  • Kişinin elinin altında bir miktar madde bulundurmak istemesi
  • Kişinin parası olmasa bile madde satın alması ya da almak için para bulmanın yolunu araması.
  • Para bulmak için suç işlemesi, şiddete başvurması
  • Kişinin riskli davranışlarda bulunması; örneğin maddenin etkisi altındayken araba kullanmaktan çekinmemesi
  • Maddeyi bulmanın ve kullanmanın tehlikeli, zor veya meşakkatli olması fark etmeksizin, maddeyi elde etmek, kullanmak için zaman ve çaba harcaması
  • Kişinin, istemesine rağmen maddeyi bırakamaması
  • Kişi maddeyi bıraktığında geri çekilme belirtileri görülmesi.

Bir insanın bağımlı olduğunu nasıl anlarız?

Bağımlılar genellikle bu durumlarını yakınlarından gizler. Bir yakınımız tuhaf davranmaya başladığında, bunu genellikle madde kullanımına değil, iş ya da okulundaki güçlüklere veya hayatındaki değişimlere yorarız.

Madde bağımlılığının çabuk fark edilebilecek bazı belirtileri şunlardır:

  • Duygu durumundaki değişimler: yakınınız daha sinirli, depresif ya da endişeli hale gelebilir.
  • Davranış değişimleri: gizemli ya da saldırgan davranışlarda bulunabilir.
  • Dış görünüşteki değişimler: belirli bir neden olmaksızın kilo alabilir ya da kaybedebilir.
  • Sağlık problemleri: normalden fazla uyumaya başlayabilir, halsiz görünebilir, baş dönmesi, mide bulantısı yaşayabilir, sık sık kusabilir.
  • Sosyal ilişkilerdeki değişimler: genelde girdiği sosyal ilişkilerden kendini çekebilir.
  • Okulda ya da iş hayatında başarının düşmesi.
  • Aşırı para harcama: yakınınız bütün parasını maddeye yatırıyor olabilir.

Yakınlarımızdan biri bağımlıysa ne yapmamız gerekir?

Öncelikle bağımlılık ile ilgili bilgilerimizi tazelememiz gerekir. Madde kullanımının beyin kimyasını baştan aşağı değiştirdiğini unutmamalısınız. Bu, yakınınızın madde kullanmayı bırakmasını güçleştirir.

Maddenin etkilerini, maddenin yol açtığı hastalıkları, özellikle doz aşımının belirtilerini iyice öğrenmeniz gerekir. Böylece yakınınızın durumunu takip etmeniz ve onu ihtiyaç duyduğu tedaviye yönlendirmeniz kolaylaşacaktır.

Onunla nasıl konuşmanız gerektiğini, ona derdinizi en uygun biçimde nasıl anlatabileceğinizi iyi düşünmelisiniz. Söyleyeceğiniz bir söz, yapacağınız bir hareket, onu sizden uzaklaştırıp maddeye itebilir. Yakınınız durumundan utanabilir, sinirli ve saldırgan davranışlarda bulunabilir ya da sizden iyice uzaklaşabilir. Tehditvari yüzleşmelere girişmeden, onunla konuşarak, tedavi olması gerektiğine ikna etmek, en iyi yoldur.

Her türlü duruma hazırlıklı olmak gerekir. Bağımlı kişi madde kullandığını ya da tedavi olmayı reddedebilir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız başka aile bireylerinden, dostlardan yardım isteyebilir ya da bir uzmanın hizmetinden faydalanabilirsiniz.

Tedavi için nerelere başvurmak gerekir?

Bağımlılık tedavisinin ilk adımı, bağımlılıktan kurtulmak için yardım istemektir. Yakınınız hâlihazırda tedavi görüyorsa, daha fazla aile bireyinden ya da dostlarınızdan yardım istemek bu süreci daha kolay atlatmasında yardımcı olabilir.

Bu konuda uzmanlaşmış bir doktorla görüşmek yapılması gereken ilk iştir. Doktor, bağımlı kişinin genel sağlığını gözden geçirecek, durumunu değerlendirecektir.

Xanax bağımlılığı da madde bağımlılığıdır. Doktorunuz Xanax bağımlılığı ile ilgili sorularınızı cevaplayacak, sizi uygun bir tedavi merkezine yönlendirecektir.

Detoks

Xanax’ın geri çekilme belirtileri, diğer benzodiyazepinlerin geri çekilme belirtilerinden daha şiddetlidir. Bu ilaç, bir hafta kullanılıp bırakılmış bile olsa, geri çekilme belirtileri baş gösterebilir.

Xanax’ın geri çekilme belirtileri arasında:

  • Vücudun çeşitli bölgelerinde ağrı ve sancılar
  • Sinirlilik
  • Anksiyete
  • Bulanık görme
  • Baş dönmesi
  • Baş ağrısı
  • Işık ve sese karşı aşırı hassasiyet
  • İnsomni
  • Alınganlık veya anî duygu-durum değişimleri
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Yüz ayak veya ellerde uyuşma ya da karıncalanma
  • Titreme
  • Kaslarda tutukluk
  • Kâbus görme
  • Depresyon
  • Paranoya
  • İntihar düşüncesi
  • Nefes almakta güçlük

Detoksifikasyon süreci (detoks) geri çekilme belirtilerinin kontrol altında alınmasını sağlandığı ve Xanax’ın güvenle bırakılmasını amaçlayan süreçtir. Detoks sürecinde hasta hastanede yahut bir bağımlılık merkezinde uzman doktor tarafından gözlem altında tutulur.

Hekimler birçok vakada hastaya belirli bir süre Xanax kullandırdıktan sonra bıraktırırlar. Genellikle Xanax yerine, hastanın daha uzun süre kullanabileceği bir benzodiyazepin verilir. İster Xanax’tan sonra başka bir ilaca geçilsin ister geçilmesin, hastanın ilacın dozunu azaltarak, ilacı yavaş yavaş bırakması sağlanır. Bu süreç genellikle altı hafta sürer, ama bazı vakalarda daha uzun da sürebilir. Bu süreçte hekimler geri çekilme belirtileri ile başa çıkabilmeleri için, hastalarına başka ilaçlar da yazabilir.

Tedavi

Benzodiyazepin bağaımlılığının tedavisinde en çok kullanılan tedavi yöntemi bilişsel davranışçı terapidir. Bu terapi yöntemi, madde bağımlılığından kaynaklanan hastalıkları, bozuklukları aşmak için, sağlıklı bir öğrenme süreci geliştirmeyi hedef alır. Hastanın bir terapistle yüz yüze görüşmesi ve belirtileri ile başa çıkmayı öğrenmesini kapsar.

Araştırmalar, dozu azaltarak ilaçlarını bırakma sürecinde olan hastalarda bilişsel davranışçı terapinin de etkili olduğunu göstermektedir. Bu hastalar 3 ay içerisinde benzodiyazepin kullanımını bırakabilmektedir.

Bilişsel davranışçı terapi şu alanlarda da kullanılmaktadır:

  • Kendini kontrol becerisinin arttırılması
  • Yüzleştirme tedavisi
  • Bireysel rehberlik
  • Evlilik ya da aile danışmanlığı
  • Eğitim
  • Destek grupları

İlaçla Tedavi

Xanax’ın detoks süreci diğer ilaçlarınkinden daha uzun sürer. Bunun nedeni doz azaltma sürecinin daha uzun sürmesidir. Bu nedenle detoks sürecinde başka tedaviler de devreye girebilir.

Xanax gibi benzodiyazepin ilaçlar başarı ile bırakıldığında, başka bir ilaç alınmasına gerek olmaz. Ama doktorlar depresyon, anksiyete ya da uyku bozukluklarının tedavisi için başka ilaçlar yazabilirler.  

Tedavinin başarısı

Xanax bağımlılığı başarı ile tedavi edilebilir. Ancak tedavinin sonuç alınması, tıpkı başka kronik hastalıklarda olduğu gibi, uzun bir süreç gerektirir.

Xanax bağımlılarına karşı nezaket, sabır bağışlayıcılık çok önemlidir. Yardıma ihtiyaç duydukları bilinmeli, uzmanlardan yardım istemekten çekinilmemelidir. Uzman bir hekim bağımlı hastanın durumunu değerlendirecek ve tedavisi için gerekeni yapacaktır.

Bağımlılığın nüksetmesi nasıl önlenebilir?

Bağımlılığın nüksetmesi iyileşme sürecinde her an gerçekleşebilecek doğal bir olaydır. Bu olasılığın nasıl engellenebileceğini öğrenmek ve öğrendiklerini uygulamak unun vadede bağımlılıktan kurtulmak için gereklidir.

Aşağıdakiler bağımlılığın nüksetme riskini azaltan uygulamalardır:

  • Bağımlı kişiye maddeyi hatırlatan unsurları, maddenin tekrar kullanılmasına neden olabilecek tetikleyicileri, yani insanları, yerleri ve objeleri belirlemek ve bunlardan uzak durmak.
  • Kişinin, aile üyelerinden arkadaşlarından oluşan destekleyici bir ortanda bulunması
  • Kişinin tatmin edici meşgaleler bulması.
  • Düzenli fiziksel egzersiz, sağlıklı beslenme, iyi kaliteli uyku gibi sağlıklı alışkanlıklar geliştirmek
  • Kişinin kendi hastalığının (bağımlılığının) tedavisine her zaman öncelik vermesi.
  • Düşünce biçimini değiştirmek
  • Geleceği planlayarak yaşamak

Ayrıca aşağıdakiler de bu konuda yardımcı olabilir:

  • Varsa, diğer ruhsal hastalıkların tedavi edilmesi
  • Meditasyon gibi farkındalık tekniklerinin öğrenilmesi.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

PUAN VER

0 Oy, Ortalama: 0,00