Serotonin Hormonu Nedir? Mutluluk Hormonu Hakkında Kapsamlı Rehber

Appvice Onaylı

Serotonin Nedir?

Serotonin, hücrelerin ürettiği duygu ve davranış üzerinde etkili kimyasal bir habercidir (transmitter). Sinir hücrelerinin arasına sinyaller gönderir. Serotonin, genellikle kanın pıhtılaşmasını sağlayan küçük kan hücreleri olan trombositlerinde ve merkezi sinir sistemi içinde olmasına rağmen, çoğunlukla sindirim sisteminde bulunur. Bu yazımızda “Serotonin nedir?” sorusunu sizler için cevaplandıracağız.

Serotonin, esansiyel amino asit triptofandan yapılır. Bu amino grup asit türü vücudunuz tarafından üretilemediği için dışardan diyet olarak vücuda alınmak zorundadır. Esansiyel amino asit genellikle fındık, peynir ve kırmızı et gibi yiyeceklerde bol miktarda bulunur. Triptofan serotonin üretiminde hayati bir öneme sahiptir ve triptofan eksikliği vücudunuzdaki serotonin seviyelerine aşırı derecede düşmesine yol açabilir. Bu durum ise endişe veya depresyon gibi duygu durum bozukluklarına neden olabilir.

Serotonin Ne İşe Yarar?

Serotonin, duygularınızdan motor becerilerinize kadar vücudunuzun her bölümünü etkileyen bir kimyasal hormondur. Serotonin uzmanlar tarafından doğal bir ruh hali dengeleyicisi olarak da kabul edilir. Ayrıca uyumaya, yemeye ve sindirmeye varıncaya kadar birçok fonksiyonun meydana gelmesine yardımcı olan önemli bir kimyasaldır. Bununla birlikte Serotonin

  • Depresyonu azaltmaya
  • Kaygıyı düzenlemeye
  • Yaraları iyileştirmeye
  • Mide bulantısını uyarmaya
  • Kemik sağlığını korumaya da yardımcı olmaktadır.

Serotonin hormonunun vücudunuzdaki meydana gelen çeşitli işlevlerin oluşmasına nasıl etkide bulunduğuna hep birlikte göz atalım:

  • Bağırsak hareketleri: Serotonin vücutta öncelikle ve çoğunlukla midede ve bağırsaklarda bulunur ve bağırsak hareketlerinizi ve fonksiyonunuzu kontrol etmenize yardımcı olur.
  • Ruh hali: Beyinizde yeterli miktarda serotonin salgılanmasının kaygı, mutluluk ve ruh halini düzenlediği düşünülmektedir. Bu kimyasalın düşük seviyelerinin depresyonla ilişkili olduğu ve verilen ilaç ile birlikte vücuttaki serotonin seviyeleri düştüğü için uyarılmayı azalttığı düşünülmektedir.
  • Mide bulantısı: Serotonin, ara sıra mide bulantısı geçirmenizin sebeplerinden bir tanesi olarak gösterilmektedir. Serotonin üretimi vücuttaki zararlı veya rahatsız edici yiyecekleri ishal yoluyla daha hızlı dışarı çıkarmak için artışa geçer. Bu hormon seviyesi ayrıca kanda da artarak, beynin mide bulantısını kontrol eden kısmını uyarır.
  • Uyku: Bu kimyasal, beynin uyku ve uyanmayı kontrol eden kısımlarını uyarmaktan da sorumludur. Uyuma veya uyanma hali, beyninizdeki hangi bölgenin uyarıldığına ve bu uyarılma için hangi serotonin reseptörünün kullanıldığına bağlıdır.
  • Kan pıhtılaşması: Kan trombositleri yaraları iyileştirmek için serotonin salgılar. Serotonin küçük arterlerin (damar) daralmasına ve kan pıhtılarının oluşmasına yardımcı olur.
  • Kemik sağlığı: Serotonin kemik sağlığında da kritik bir role sahiptir. Kemiklerde aşırı derecede yüksek serotonin hormonunun olması, kemikleri zayıflatan osteoporoza neden olabilir.
  • Cinsel fonksiyonlar: Düşük serotonin düzeyinin libidonun artmasına sebep olduğu düşünülürken, yüksek serotonin düzeyi ise düşük libido ile ilişkilendirilmektedir.

Serotonin ve Ruh Sağlığı

Serotonin ruh halinizi doğal bir şekilde düzenlemenize yardımcı olur. Serotonin seviyeleriniz normal olduğunda kendinizi;

  • Daha mutlu
  • Daha sakin
  • Daha odaklanmış
  • Daha az endişeli
  • Duygusal olarak daha kararlı hissedersiniz.

2007’de yapılan bir çalışma, depresyonu olan kişilerin genellikle düşük serotonin seviyelerine sahip olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca araştırma sonuçlarına göre, serotonin hormonu eksikliği ile endişe ve uykusuzluk halinin birbiri ile yakından ilişkili olduğu tespit edilmiştir.

Serotoninin ruh sağlığında oynadığı rol ile ilgili henüz tam bir mutabakat sağladığı söylenemez. Daha önceki çalışmaları gerçekleştiren bazı araştırmacılar, serotonin seviyesindeki bir artışın veya azalmanın depresyonu etkileyip etkilemediği konusuna açıklık getirmeye çalıştı. Bu konuda yapılan güncel araştırmalar bunun doğru olduğunu teyit ediyor.

Örneğin, 2016 yılında hayvanlar üzerinde yapılan bir çalışmada, serotonin oto reseptörleri bulunmayan fareler incelendi. Bu oto reseptörlerin serotonin salgılanmasına engel olduğu bilinmektedir. Bu farelerin beyinlerinde daha yüksek seviyelerde serotonin bulundurulduğu tespit edildi. Araştırmacılar, bu farelerin kaygı ve depresyonla ilgili daha az davranış sergilediklerini tespit etti.

Serotonin Eksikliği Nasıl Ölçülür? Serotonin Testi

Kanınızdaki serotonin seviyeleri için normal aralık genel olarak mililitre başına 101-283 nanogramdır (ng / mL). Serotonin eksikliği birçok olumsuz etkiye sahiptir.Bununla birlikte, bu kıyaslama test edilen ölçümlere ve numunelere bağlı olarak biraz farklılık gösterebilir.  Bu sebeple sizin olması gereken en uygun serotonin seviyesi ve test sonuçlarınız hakkında doktorunuzla özel olarak görüşmenizde fayda vardır.
Yüksek düzeyde serotonin, gastrointestinal (sindirim) sistem kaynaklı karsinoid tümörlü hastaların birçoğunu etkileyen serotonin sendromunun bir işareti olabilir. Bu semptomlar aşağıdaki organlarda tümör olma ihtimali olduğunu göstermektedir:

  • İnce bağırsak
  • Apandis
  • Kolon
  • Bronşlar

Alanında uzman bir doktor kanınızdaki serotonin seviyelerini ölçmek için size bir kan testi yapar. Bu testin sonucuna göre size gereken teşhisi koyar veya herhangi bir rahatsızlığınızın olmadığına karar verebilir.

Serotonin Nasıl Artırılır?

Vücudunuzda serotonin seviyenizi ilaç ve daha doğal seçenekler yardımı ile artırabilmeniz mümkün. İşte size bu alternatiflerden birkaç tanesi:

Seçici Serotonin Gerialım İnhibitörleri (SSRI)

Beyinde bulunan serotonin seviyesinin olması gerekenden düşük seviyede olması depresyona, kaygıya veya uyku sorunlarına neden olabilir. Birçok doktor, depresyonu tedavi etmek için hastalarına seçici bir serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) tavsiye etmektedir. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (engelleyiciler) doktorlar tarafından reçete edilen en yaygın antidepresan ilaçları arasında yer almaktadır.

SSRI’lar, bu kimyasalın emilimini bloke ederek beyindeki serotonin seviyesini arttırmaktadır. Böylece beyin içinde aktif durumda kalan serotonin miktarı da artmaktadır. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri arasında en çok reçete edilen, dolayısı ile en çok kullanılan ilaçlar arasında Prozac ve Zoloft bulunmaktadır.

Serotonin ilaçlarını kullanırken, doktorunuzla konuşmadan önce diğer SSRI ilaçlarından herhangi birisini kullanmamalısınız. İlaçları karıştırmak ve ya farklı şekillerde kullanmak sizi serotonin sendromu riskine sokabilir.

Doğal Serotonin Artırıcılar

Psikiyatri ve Sinirbilim Dergisi’nde yayınlanan bir makaleye göre, SSRI’ların dışında bulunan aşağıdaki faktörler de serotonin seviyelerini artırabilir:

  • Parlak ışığa maruz kalma: Güneş ışığı veya ışık terapisi, mevsimsel depresyonu tedavi etmek için uzmanlar tarafından sıklıkla tavsiye edilmektedir. Zaten güneş ışığı terapisi dünyanın birçok yerinde de yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • Egzersiz: Düzenli egzersizin duygu durum artırıcı etkileri olabilir.
  • Sağlıklı bir beslenme planı: Serotonin seviyesini artırabilecek yiyecekler arasında yumurta, peynir, hindi, fındık, somon, soya peyniri ve ananas bulunur. Diyet planınıza bu besinleri de dahil etmeniz hayata daha değişik bir pencereden bakmanızı sağlayabilir.
  • Meditasyon: Meditasyon, stresi hafifletmeye yardımcı olabilir. Aynı zamanda kanınızdaki serotonin düzeylerini büyük ölçüde artırabilecek bir potansiyele sahip olan meditasyon, hayatınıza pozitif bir bakış açısı getirebilir.

Serotonin Sendromu Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Serotonin ilaçlarının vücudunuzda toplanmasına ve serotonin seviyelerinizin aşırı derecede artmasına neden olan ilaçlar serotonin sendromuna yakalanmanıza yol açabilir. Bu sendrom tipik olarak yeni bir ilaç almaya başladığınızda veya mevcut bir ilacın dozajını artırdıktan sonra ortaya çıkabilir.

Serotonin sendromunun belirtileri arasında şunlar söylenebilir:

  • Titreme
  • İshal
  • Baş ağrısı
  • Karışıklık
  • İrileşmiş gözbebekleri
  • Tüylerin diken diken olması

Bunlar ile birlikte bu sendroma bağlı olarak görülmesi muhtemel daha şiddetli semptomlar da görülebilir. Bu semptomlar şunları içerebilir:

  • Kaslarda seğirme
  • Kaslardaki çevikliğin kaybolması
  • Kas sertleşmesi
  • Yüksek ateş
  • Hızlı kalp atışı veya kalp çarpıntısı
  • Yüksek tansiyon
  • Aritmik kalp atışı
  • Hastalık nöbetleri

Serotonin sendromunu teşhis edebilecek herhangi bir test henüz mevcut değil. Bunun yerine, doktorunuz sendromun sizde olup olmadığını belirlemek için ilk olarak sizi fiziki bir muayeneye tabi tutacaktır.

Eğer serotonin hormonunun emilimini bloke eden bir ilacı alırsanız veya hastalığa neden olan ilacı değiştirirseniz, serotonin sendromu semptomları birkaç gün içinde kendiliğinden kaybolur. Bununla birlikte eğer Serotonin sendromu tedavi edilmezse sizde hayati bir tehlike oluşturabilir.

SONUÇ

Serotonin, vücudunuzun her yerini etkileme potansiyeli olan bir hormondur. Bizim gün içinde tecrübe ettiğimiz veya vücudumuzda meydana gelen önemli fonksiyonların çoğundan serotonin sorumludur. Eğer bu hormonun vücudunuzdaki veya kanınızdaki seviyeleri dengede değilse, zihinsel, fiziksel ve duygusal halinizi mutlaka etkileyecektir. Serotonin dengesizliği bazen sindirim siteminizdeki bir tümöre veya serotonin sendromu gibi daha ciddi bir şey anlamına gelebilir. Bu yüzden vücudunuza dikkat etmek ve endişeleriniz hakkında doktorunuzla konuşmak size her zaman yarar sağlayacaktır.

Bu makale Appvice Psikoloji olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver