Serotonin Eksikliği Nedir, Nasıl Ölçülür? Bilmeniz Gereken Her Şey

Appvice Onaylı

Serotonin Hormonu Nedir?

Serotonin, vücudunuzun en önemli fonksiyonlarından bazılarının meydana gelmesinde hayati bir öneme sahip güçlü bir nörotransmiterdir. Serotonin hormonunun ruh halinizi düzenlemedeki rolünü muhtemelen biliyorsunuzdur. Ancak, bu kimyasalın vücudunuzdaki etkileri sadece psikolojik değildir. Serotonin bazı fiziksel işlemlerin yanı sıra uyku döngüsünü, iştahınızı ve sindiriminizi de etkiler. Serotonin eksikliği, vücudunuzda yeterli derecede serotonin hormonu bulunmadığı zamanlarda ortaya çıkar. Bu eksikliğin sebebi çeşitli fiziksel ve psikolojik semptomlarla ilişkili olan birkaç nedenden ötürü olabilir.

Vücudunuzdaki serotonin hormonunun yaklaşık yüzde 95’i, bağırsaklarınızın hareketini düzenleyen gastrointestinal (sindirim) kanalınızın astarında üretilir. Geri kalan yüzde 5’i ise, sinir hücreleri arasındaki sinyallerin iletilmesini sağladığı yer olan beyninizde üretilir.

Bununla birlikte, serotoninin bu semptomlarda, özellikle de psikolojik olanlardaki rolünün henüz tam olarak anlaşılmadığını unutmamak gerekir. Örneğin, serotonin ve depresyon arasında sıkı bir ilişki olduğuna dair var olan yaygın düşünce, tıp uzmanları tarafında hala tartışılmaya devam edilen bir konudur. Herkesin aynı fikirde olduğu tek şey ise, serotoninin işlevinin daha önceleri düşünülenden çok daha karmaşık olduğu gerçeğidir.

Makalenin bundan sonraki bölümlerinde, serotonin eksikliği ile ilişkili semptomlar ve serotonin seviyenizi artırmanın yolları hakkında işinize yarayabilecek yararlı bilgiler içermektedir. Bu sebeple serotonin eksikliği hakkında daha fazla bilgi edinmek için okumaya devam ediniz.

Serotonin Eksikliği Belirtileri Nelerdir?

Vücudunuzdaki serotonin eksikliği bir dizi psikolojik ve fiziksel belirtiye neden olabilir.

Psikolojik  Belirtiler

Serotonin eksikliği, aşağıdaki gibi çeşitli psikolojik semptomlarla ilişkilidir:

  • Anksiyete (kaygı)
  • Depresyon hali
  • Saldırganlık
  • Uykusuzluk hastalığı (insomnia)
  • Çabuk sinirlenme
  • Düşük enerji
  • Özgüven eksikliği
  • Düşük cinsel dürtü (libido düşüklüğü)
  • İştahsızlık
  • Hafıza zayıflaması

Bu semptomlara ek olarak, düşük serotonin seviyeleri aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli psikolojik durumlarla da ilişkilidir:

  • Yeme bozuklukları
  • Obsesif kompulsif bozukluk
  • Panik atak
  • Travmatik stres bozukluğu sonrası
  • Sosyal anksiyete bozukluğu

Evvela şunu aklınızın bir kenarında tutmanızda yarar var. Tıp uzmanları veya doktorlar serotoninin bu semptomlar veya rahatsızlıklar ile tam olarak ne kadar ilişkili olduğunu veya bunlar üzerindeki rolünü tam olarak ortaya çıkarmış değiller.

Bununla birlikte yapılan çalışmalara göre serotonin eksikliği kadın ve erkekleri farklı şekillerde ve farklı şiddet derecesi ile etkiliyor gibi görünmektedir. Örneğin, 2017 yılında kadın ve erkek denekler üzerinde gerçekleştirilen bir araştırma, beyindeki serotonin seviyelerinin azalmasının, kadınlarda depresyona ve diğer ruh hali değişikliklerine neden olduğunu tespit etmiştir.

Bununla birlikte, benzeri bir durumda erkek katılımcılar kadınlara göre daha içinden geldiği gibi bir davranış biçimi sergilediler. Ayrıca, serotonin fazlalığı durumunda erkek deneklerin ruh hallerinde herhangi anormal bir değişiklik tespit edilmedi.

Fiziksel Semptomlar

Vücudunuzun yaşamsal işlevlerinin çoğundaki rolü göz önüne alındığında, serotonin eksikliği aşağıdakiler de dahil olmak üzere çeşitli fiziksel belirtilere neden olabilir:

Serotonin Eksikliği Sebepleri Nelerdir?

Serotonin eksikliğinin nedenleri konusunda araştırmacılar ve uzmanlar henüz emin değiller. Bununla birlikte bu zafiyet halinin şiddeti ve sebep olduğu etkiler kişiden kişiye değişmektedir. Bazı insanlar, gözlemlene psikolojik ve fiziksel semptomları geliştirmede diğer insanlara göre daha yatkın olabilirler. Serotonin eksikliğinin diğer potansiyel nedenleri şunlar olabilir:

  • Serotonin reseptörlerinin nispeten az olması
  • Serotonini etkin olarak alamayan veya kullanamayan reseptörlerine sahip olmak
  • Serotonin hormonunu kısa sürede tüketmek
  • Serotonin üretmek için vücudunuzun ihtiyaç duyduğu L-triptofan, D vitamini, B6 vitamini veya omega-3 yağ asitlerinin vücutta düşük miktarda bulunması

Bununla birlikte, bireyin şu anda sahip olduğu veya geçmişte tecrübe ettiği deneyimler de serotonin eksikliğinde önemli bir rol oynayabilir. Örneğin, 2009 yılında gerçekleştirilen araştırma, çocukluk çağında istismara uğramış katılımcıların serotonin seviyelerinin, istismara uğramamış kişilere göre daha düşük olduğunu ortaya koydu.

Serotonin Eksikliği Nasıl Anlaşılır?

Serotonin eksikliğini teşhis etmek düşünüldüğü kadar kolay değildir. Çünkü beyninizdeki serotonin miktarını doğru bir şekilde test etmenin belirli bir yolu ve tanı koymanın belirlenmiş bir kriteri yoktur. Her ne kadar kanınızdaki serotonin değerini ölçen bir test olsa da, bu sonuç yalnızca serotonin üreten tümörleri kontrol etmek için kullanılır. Ayrıca, kanda bulunan serotonin seviyeleri beyninizdeki mutlak seviyelerin birebir aynısını yansıtmayabilir.

Online olarak temin edilebilen nörotransmitter idrar testlerinden kesinlikle kaçının. 2010 yılında yayınlanan bir analiz raporu, bu testlerin beyindeki serotonin eksikliğini teşhis etmeye yardımcı olabileceğine yönelik iddiaların tümünü çürütmüştür.

Bunun nedenine gelince, beyniniz kan-beyin bariyeri (BBB) adı verilen bir zarla çevrilidir. Bu ince zar (membran) yarı geçirgendir, başka bir deyişle bazı maddelerin veya hormonların geçmesine izin vermez. Serotonin de, BBB’den geçemeyen bir maddedir. Bu, beyninizdeki serotoninin genellikle beyninizde üretilmesi gerektiği anlamına gelir, bu da kanınızdaki ve idrarınızdaki serotonin değerleri ile beyninizdeki miktarın güvenilir bir şekilde tespit edilememesine sebep olur.

Yüksek serotonin değerlerinin serotonin sendromuna yol açabileceği unutulmamalıdır.

Serotonin eksikliği belirtilerini gösterdiğinizi düşünüyorsanız, belirtilerinizi birkaç hafta boyunca izlemeniz ve tanıyı sınırlandırmak için doktorunuzla birlikte çalışmanız sizin için en iyi seçim olacaktır.

Serotonin Nasıl Artırılır?

Serotonin eksikliğine neden olan etken her ne olursa olsun, hem beyninizde hem de vücudunuzun geri kalanındaki serotonin değerini arttırmanın elbette kanıtlanmış birkaç yolu vardır. İşte bunlardan birkaç tanesi:

Seçici Serotonin Geri Alım İnhibitörleri

Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI), vücudunuzun serotonini daha verimli kullanmasına yardımcı olan antidepresan ilaçlardır. Bunu, beyninizin serotonin hormonunu yeniden emmesini engelleyerek gerçekleştirirler. Böylece beyninizde daha fazla serotoninin dolaşmasını sağlayarak kullanılabilecek kimyasal miktarı artırırlar. Yaygın olarak kullanılan seçici serotonin geri alım inhibitörlerinden bazıları şunlardır:

  • Sitalopram (Celexa)
  • Essitalopram (Lexapro)
  • Fluoksetin (Prozak)
  • Sertralin (Zoloft)
  • Paroksetin (Paxil)

Doğal İlaçlar

Her türlü ilaç gibi, seçici serotonin geri alım inhibitörleri de herkes için aynı etkiyi göstermeyebilir. Hatta bazı durumlarda, bu ilaçlar çeşitli yan etkilere bile neden olabilirler. SSRI’lar sizin için bir seçenek değilse, deneyebileceğiniz birkaç etkili doğal çözüm daha mevcut. İşte bu doğal ilaçlardan bazıları:

  • Duygu- durum indüksiyonu: Bu tedavi şekli, isteyerek, sevdiğiniz bir şey yaparak ya da bildiğiniz şeyleri düşünerek sizi mutlu edecek bir ruh hali yaratmayı ifade eder. Her ne kadar bunu söylemek yapmaktan daha kolay gelse de, 2007’de yapılan bir çalışma, bu şekilde beyni meşgul etmek beyindeki serotonin seviyelerini arttığını ortaya koymuştur.
  • Egzersiz: Yapılan birçok çalışma, fiziksel aktivitenin beyindeki serotonin hormonunun hem üretimini hem de salınımını artırdığını ispatlamıştır. Bu şekilde bol egzersiz yaparak beyin serotonin düzeylerini rahatlıkla arttırabilirsiniz. Bunun için tavsiye edilen en etkili egzersizler yürüyüş, koşma veya yüzme gibi aerobik egzersizlerdir.
  • Beslenme Planı: Vücudunuzun serotonin üretmek için ihtiyaç duyduğu besinleri ve yiyecekleri beslenme programınıza dahil ederek bu gıdaları daha fazla tüketin. Özellikle serotonin üretimini arttırmaya yardımcı olan yer fıstığı, muz, kivi, ananas, erik, domates ve bitter çikolata gibi besinleri daha fazla tüketmeye özen gösterin. Serotonin seviyelerinin düşmesine sebep olduğu için kafeinden kaçınmayı veya en azından tüketimini azaltmayı da deneyebilirsiniz.
  • Parlak ışık: Bazı çalışmalar, kendinizi güneşten veya ışık kaynağından gelen parlak ışığa maruz bırakmanın beyninizdeki serotonin seviyesini arttırdığını göstermiştir.
SONUÇ

Vücudunuzda, kanınızda, beyninizde yeterli seviyede serotonin bulunmaması, zihinsel ve fiziksel sağlığınız üzerinde çeşitli olumsuz etkilere neden olabilir. Bununla birlikte araştırmacılar, serotoninin hem beyinde hem de vücudunuzun geri kalanında nasıl çalıştığı hakkında çeşitli araştırmalar yapmaya hala devam ediyorlar.
Eğer siz de serotonin eksikliğiniz olduğunu düşünüyorsanız, belirtilerinize neyin sebep olabileceği konusunda daha iyi bir fikir edinmek için doktorunuza danışmanız sizin yararınıza olacaktır. Aynı zamanda, sahip olduğunuz semptomlarınızı iyileştirip iyileştirmediklerini görmek için açık havada düzenli yürüyüşler yapmak gibi basit ama etkili doğal ilaçlar da deneyebilirsiniz.

Bu makale Appvice Psikoloji olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver