Paranoid Şizofreni Nedir, Belirtileri Nelerdir

Appvice Onaylı

Paranoid şizofreni, bir tür beyin hastalığı olan şizofreninin en yaygın türüdür. Amerika Psikiyatri Birliği, 2013 yılında, paranoyayı şizofreninin pozitif belirtilerinden birisi olarak kabul etti ve ayrı bir tanısal durum olmaktan çıkardı. Bunun sonucunda paranoid şizofreni adlandırması terk edildi. Ancak uzun yıllardır kullanılıyor olmasından dolayı, insanlar hala paranoid şizofreni terimine oldukça aşinalar.

Eğer bir şizofreni hastası iseniz, gerçek ve hayal dünyası arasındaki farkı söylemeniz zor olabilir. Semptomlar dünyayı algılama ve çevrenizle etkileşim şeklinizi ciddi şekilde etkileyebilir.

Bütün şizofreni hastalarında paranoya gelişmez. Ancak, paranoya oldukça önemli bir semptomdur. Şizofreninin erken belirtilerini tanıyabilmek önemlidir. Bu sayede tedaviye bir an önce başlayabilir ve hayat kalitenizi yükseltebilirsiniz.

Şizofreni Tedavisi İçin Psikoloğunuz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden psikoloğunuzla hemen görüşebilirsiniz.

Psikoloğa Sor

Paranoid Şizofreni Belirtileri

Bu hastalık, zamanla değişecek ve hatta iyileşebilecek semptomlara sahiptir. Şizofreni olan herkeste paranoya olmayacaktır. Bazılarında hastalığın diğer belirtileri kendini gösterecektir. Bu belirtiler:

  • Hezeyanlar
  • Halüsinasyonlar
  • Düzensiz konuşma
  • Düzensiz davranışlar
  • Negatif belirtiler
  • İntihar düşünceleri

Hezeyanlar

Hezeyanlar doğru olmayan güçlü inanışlardır. Hezeyanların çok farklı çeşitleri vardır. Bunlardan en yaygın olanları:

  • Kontrol edilme hezeyanları: Kişinin, devlet ya da uzaylılar gibi dış güçler tarafından kontrol edildiğine inanması.
  • Büyüklük hezeyanları: Kişinin, özel yeteneklere, büyük bir zenginliğe ya da öneme sahip olduğuna inanması
  • Kötülük görme hezeyanları: Kişinin, dışarıdak herkesin ya da belki sadece birisinin onu yakalamaya ya da öldürmeye çalıştığına inanması
  • Referans (üstüne alınma) hezeyanı: Kişinin, başka türlü önemsiz bir varlığın onun için özel olarak tasarladığına inanması.

Şizofreni hastalarının yaklaşık %90’ı hezeyanlara kapılmaktadır. Hezeyanlar, hastalarda farklı biçimlerde ortaya çıkabilmektedir.

Halüsinasyonlar

Halüsinasyonlar, gerçekte olmayan şeylerin, gerçekmiş gibi algılandığı duyumsamalardır. Sesler duyma, paranoid şizofrenideki en yaygın halüsinasyonlardır. Duyulan sesler tanıdık insanlara ait bile olabilir.

Kişi kendini insanlardan izole ettiğinde, semptomlar iyice kötüye gidebilir.

Düzensiz konuşma

Şizofreni hastası iseniz, konuşma düzensizliği yaşamanız da mümkündür. Kelimeleri ve cümleleri tekrarlayabilir ya da bir cümlenin ortasında konuşmaya başlayabilirsiniz. Hatta kendinize özgü kelimeler bile üretebilirsiniz. Bu belirti, şizofrenide yaygın olarak görülen konsantrasyon zorluklarının bir sonucudur.

Bu hastalıkta görülen düzensiz konuşma, konuşma bozukluğu ile aynı değildir.

Düzensiz davranışlar

Düzensiz davranış, davranışların ev ve iş yeri gibi değişen bağlamlara göre kontrol edilme becerisinin tamamen kaybedilmesini ifade eder. Bunun sonucunda karşılaşılabilecek zorluklar:

  • Sıradan gündelik işlerin yapılmasında
  • Dürtülerin kontrol edilmesinde
  • Duyguların kontrol altında tutulmasında

Ayrıca düzensiz davranışlar, garip veya uygunsuz kabul edilen davranışları da içermektedir.

Bu semptom iş, ev ve sosyal hayatınızı etkileyebilir.

Negatif belirtiler

Negatif belirtiler, sağlıklı insanlarda var olup, şizofrenili hastalarda olmayan davranışları ifade eder. Negatif belirtilere örnekler:

  • Yaşama zevkinin azalması ya da yok olması
  • Duyguların eksikliği
  • Duygusal kısıtlılık
  • Dış dünyaya yönelik ilginin azalması

İntihar düşünceleri

İntihar düşünceleri ve davranışları şizofreninin yaygın belirtileri arasındadır. Tedaviye başlanmadığı durumlarda daha sık görülmektedir. Kendinizde ya da tanıdığınız birisinde intihar ya da kendine zarar verme düşüncesi ortaya çıkarsa, derhal acil servisi arayınız.

Paranoid Şizofreninin Nedenleri ve Risk Faktörleri

Paranoid şizofreninin kesin olarak nedeni bilinmiyor. Genel olarak şizofreninin genetik olma ihtimali bulunmaktadır. Ancak bu şizofreni hastası olan bir ailedeki herkesin bu hastalığa yakalanacağı anlamına gelmez. Diğer yandan her şizofrenili bireyde paranoya belirtileri görülmez.

Hastalığı etkileyen diğer faktörler:

  • Beyin anomalileri
  • Çocuklukta istismar
  • Doğumda oksijen yetmezliği
  • Genç yaşta ebeveynlerin boşanması ya da ölmesi
  • Bebeklikte ya da doğumdan önce virüs bulaşması

Paranoid Şizofreni Nasıl Teşhis Edilir?

Bir şizofreni tanısı için bir dizi test ve değerlendirmeye ihtiyaç vardır. Doktorunuz şunlara bakacaktır:

  • Kan tahlili ve diğer tıbbi test sonuçları
  • Tıbbi geçmiş
  • Beyin görüntüleme test sonuçları
  • Fiziksel muayene sonuçları

Bunların yanı sıra doktorunuz sizden psikiyatrik bir değerlendirmede isteyebilir.

Geçen bir ay içerisinde iki büyük semptom yaşadıysanız, hastalık teşhisi konulabilir. Bu semptomlar gündelik yaşantınızı etkileyebilecek kadar şiddetli olmalıdır.

Şizofreni Tedavisi İçin Psikoloğunuz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden psikoloğunuzla hemen görüşebilirsiniz.

Psikoloğa Sor

Paranoid Şizofreni İlaçları

Uzun süreli tedavi de başarı bir kombinasyon yaklaşımına dayanır. Bu yaklaşım, öncelikle, ilaç tedavisinin çeşitli terapi biçimleriyle bir arada kullanılmasını içerir. Semptomların, kendiniz veya diğerleri için, ciddi riskler oluşturduğu bazı durumlarda, yataklı tedaviye ihtiyaç duyulabilir.

Antipsikotik denilen ilaçlar hezeyanlar ve halüsinasyonlar gibi esas belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu ilaçlar, beyindeki dopamini kontrol ederek çalışır.

Tedavide kullanılan ilaçlar:

  • Klorpromazin (Thorazine)
  • Flufenazin (Modectate)
  • Haloperidol (Haldol)
  • Perfenazin (Trilafon)

Doktorunuz daha az yan etkisi olan yeni ilaçlardan da verebilir.

Size en çok faydayı sağlayacak doğru ilacı ve dozu bulmak bazen zaman alabilir. İlaçlar semptomları hemen azaltabilir. Ancak bazen bunun için 3 ile 6 haftalık bir zaman geçmesi gerekebilir. Bazı durumlarda, ilaçların etkisini tam olarak göstermesi 12 haftayı bulabilir.

Bazı ilaçlar, aylar boyunca semptomlarınızı yok edebilir. Antipsikotiklerin bütün artı ve eksi yönleri hakkında bilgi almak için doktorunuzla konuşun.

Bu ilaçları kullanırken bir takım yan etkilerle karşılaşabilirsiniz:

  • Baş dönmesi
  • Uyuşukluk ve yorgunluk
  • Ağız kuruluğu
  • Tansiyon düşüklüğü
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Kontrol edilemeyen hareketler
  • Görmede bozulmalar
  • Kilo almak

Doktorunuz, bazen, diğer semptomları tedavi etmek için, kaygı bozukluğu ilaçları ya da antidepresanlar gibi başka ilaçlar yazabilir.

Terapiler

Terapiler, grup ya da psikososyal terapileri içerebilir. Grup tedavileri, sizinle benzer problemler yaşayan diğer insanlarla bir araya gelebileceğiniz için yararlı olabilir. Bununla birlikte, Şizofrenili hastaların sık sık yaşadıkları izole olma problemine merhem olabilecek bir topluluk hissiyatı yaratabilir.

Psikososyal terapiler, gündelik hayatta karşılaşılan sorunlarla daha etkin bir şekilde başa çıkmaya yardımcı olabilir. Bu yöntemler, kişinin gündelik hayatta içine girdiği farklı ortamlara uygun hareket etmesine yardımcı olmak amacıyla, sosyal becerileri geliştirme eğitimleri ile konuşma terapisini birleştirir. Terapi seansları sırasında, doktorunuzla veya yakınlarınızla iletişim kurmanız gereken uyarı işaretlerinin yanı sıra, dikkat ve stres yönetimi tekniklerini öğrenirsiniz.

Yataklı tedavi

Erken tespit edildiğinde, paranoid şizofreni ilaçlara ve uygulanan terapilere olumlu tepkiler verebilir. Ancak, kendinize ya da başkalarına zarar verebilecek durumdaysanız, hastaneye yatmanız gerekli olabilir.

Bunun yanı sıra, yataklı tedavi, kişilerin giyinme, beslenme ya da barınma gibi temel gereksinimlerini karşılayamayacak duruma düştükleri zaman da kullanılabilir.

Olası komplikasyonlar

Şizofreni tedavisine başlayan kişiler semptomların yok denecek kadar azaldığı bir noktaya kadar iyileşebilirler. Yaşam boyu sürecek bir tedavi rahatsızlıkla ilgili diğer sorunların ortaya çıkmasını önlemek için de gereklidir. Ortaya çıkabilecek sorunlar:

Tedavi edilmeyen bir şizofreni pasifleştirici olabilir. Ciddi vakalarda, tedavi görmeyen kişiler evsiz ve işsiz kalma riski ile karşı karşıyadır.

Başa çıkma yöntemleri

Paranoid şizofreniyi kontrol altında tutmak için kendinize dikkat etmelisiniz. Şu tavsiyeler sizin için faydalı olabilir:

  • Stres seviyenize dikkat edin. Steres ve kaygı düzeyinizi yükseltecek durumlardan kaçının. Rahatlamak için kendinize zaman ayırın. Kitap okuyabilir, meditasyom yapabilir ya da yürüyüşe çıkabilirsiniz.
  • Sağlıklı yiyecekler tüketin. Bitkisel gıdalar ve ambalajsız ürünler tüketmeniz enerji seyiyenizi yükseltebilir ve daha hissetmenizi sağlayabilir.
  • Düzenli spor yapın. Fiziksel olarak hareketli olmak beyindeki serotonin düzeyini yükselterek iyi hissetmenize yardımcı olur.
  • Sosyal aktivitelere katılın. Kendinizi toplumdan izole etmekten kaçınarak, semptomların kötüye gitmesini engelleyebilirsiniz.
  • Yeteri kadar uyuyun. Şizofreni olan kişilerde uykusuz kalmak paranoya, hezeyan ve halüsinasyonları daha kötü hale sokabilir.
  • Sigara içmek, alkol tüketmek ya da uyuşturucu kullanmak gibi sağlıksız davranışlardan kaçının.

Bakıcılar için ipuçları

Şizofrenili bir hastaya bakıyorsanız, aşağıdaki tavsiyeler sizin için faydalı olabilir:

Tedaviyi savunun: Semptomlar o kadar ilerlemiş olabilir ki, hasta yakınınız kendi başına tedavi arayışına giremeyebilir. Doktoru arayın ve ona neler olduğunu anlatın. Doktorunuz, yakınınızın son dönemdeki davranışları hakkında bilgi edinmek isteyebilir.

Randevularını takip edin: Şizofreni olan kişiler, doktor ya da terapistle olan randevularını takip edemeyebilirler. Bu randevuların tarihlerini siz de not edin. Nazik hatırlatmalar yapın ve gerekirse randevuya siz de gidin.

Destek gruplarını araştırın: Paranoid şizofrenide sosyal izolasyon oldukça yaygındır. Hastalık, yakınınızın sosyalleşmesine ket vuracak bir takım hezeyanlara sebebiyet verebilir. Böyle durumlarda bir destek grubuna katılmak yardımcı olabilir.

Hasta durumunu kabullenin: Yakınınızın semptomlarını anlamadığınız halde, neler yaşadığını kabul etmek önemlidir. Göremediğiniz veya deneyimleyemediğiniz semptomların onlar için birer gerçek olduğunu unutmayın. Onlarla alay etmek veya aşağılamak sadece izolasyonu artıracaktır.

Ona Saygı duyun ve koşulsuz destek olun: Bir bakıcının, baktığı kişiye verebileceği belki de en önemli şey, hastanın neler yaşadığından bağımsız olarak ona sunduğu saygı ve destektir. Şizofreni semptomlarının iniş çıkışlı olduğunu unutmayın. Tedavi zaman alabilir, ama sonunda başarılı olabilir.

Şizofreni Tedavisi İçin Psikoloğunuz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden psikoloğunuzla hemen görüşebilirsiniz.

Psikoloğa Sor

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

Puan Ver


ortalama puan: 3,33 , 6 oy