Pankreatit (Pankreas İltihabı) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Tüm Bilmek İstedikleriniz

Appvice Onaylı

Pankreatit Nedir?

Pankreas, karın boşluğunda, midenin ardında yer alan ve çeşitli enzimler salgılayarak gıdaların sindirilmesinde işlev gören bir organdır; ayrıca vücudun glikozu işlemesini sağlayan, insülin gibi hormonlar da üretir. Pankreatit, pankreasın iltihaplanmasıdır.

Pankreatit aniden başlayıp görece çabuk iyileşebilir; bazı durumlarda da kronik bir hastalık olarak seyredebilir. Başka deyişle bu hastalığın iki ana türü vardır:  akut pankreatit ve kronik pankreatit. Tedavi pankreatitin türüne bağlıdır.

Pankreatit Beslenmesi İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Akut Pankreatit ve Kronik Panktreatit Arasındaki Farklar 

Akut pankreatit aniden başlar. Akut pankreatitte enflamasyon genellikle tedavinin başlangıcından itibaren birkaç gün içerisinde geçer.  Akut pankreatitin yıllık insidansının 5–35/100.000 olduğu kabul edilir.

Akut pankreatitin en sık görülen nedeni, safra taşlarıdır. Safra taşları, safranın içerdiği bazı maddelerin taşlaşmasıyla oluşan küçük, sert yapılardır. Yeterli büyüklükteki bir safra taşı, ana pankreas kanalı ile ana safra kanalının birleştiği noktada, yani Vater kabarcığı adı verilen kanalda sıkışabilir. Bu kanallar onikiparmak bağırsağına (duodenum) açılan kanallardır.

Pankreas kanalı pankreasta üretilen enzimleri taşıyan kanaldır. Ana safra kanalı ya da ortak safra kanalı (koledok kanalı) ise karaciğer ve safra kesesinden safra ve diğer maddeleri taşıyan kanaldır. Bir safra taşı bu bölgeyi tıkadığında, burada safra birikir ve ana safra kanalı ile pankreasta enflamasyona neden olabilir.

Kronik pankreatit pankreasın müzmin enflamasyonudur. Kronik pankreatit pankreasta kalıcı hasara ve yapısal değişikliklere neden olabilir. Uzun süreli enflamasyon sonucu pankreasta yara dokuları oluşur.

Bu yara dokusunun artması, pankreasın yeterli miktarda enzim ve hormon üretememesine yol açar. Sonuçta yağların sindirilmesi zorlaşır (ki bu enzimlerin emilimi için yağ gereklidir) ve diyabet gelişebilir.

Alkolizm, yetişkinlerde hem kronik hem de akut pankreatitin yaygın nedenlerinden biridir. Uzun süreli alkol kullanımı yetişkinlerde kronik pankreatitin en yaygın nedenidir. Kistik fibrozis gibi otoimmün ve genetik hastalıklar da kronik pankreatite neden olabilir.

Pankreatit Belirtileri Nelerdir?

Akut ve kronik pankreatit vakalarının en yaygın belirtisi karnın orta sol bölümünde ağrıdır. Bazı kronik pankreatit vakalarında, teşhis amaçlı görüntülemelerde enflamasyon görülebilir. Hastalık, bunun dışında hiçbir belirti göstermeyebilir.

Pankreatitin belirtileri arasında aşağıdakileri sayabiliriz:

  • Kuşak gibi gövdenin üst kısmına sarılan ve sırta da yayılabilen karın ağrısı
  • Hazımsızlık
  • Mide bulantısı ve kusma
  • Karın bölgesinde hassasiyet
  • Belirli bir neden olmaksızın kilo kaybı
  • Karının şişmesi ve şişkinlik
  • Hıçkırık
  • Yüksek ateş

Kronik pankreatitli insanlarda steatore; yani yağlı ve kötü kokulu dışkı görülebilir. Steatore besinlerin iyi emilemediğinin göstergesidir. Başka değişle steatore, pankreası yeterli miktarda sindirim enzimi üretemediği için, hastanın gıdaları sindiremediği ve ihtiyaç duyduğu hayatî besinleri gıdalardan alamadığının belirtisidir.

Pankreatitin neden olduğu ağrılar, bir seferde birkaç dakika ya da birkaç saat sürebilir. Ciddi vakalarda kronik pankreatitten kaynaklanan ağrı ve rahatsızlık sürekli olur. Hastanın ağrılarının yemek yedikten sonra ya da yatar pozisyona geçince artması olasıdır. Rahatlamak için hastanın oturur pozisyona geçmesi ve biraz öne eğilmesi gerekebilir.

Pankreatit Tanısı Nasıl Konur?

Pankreatit tanısı, fiziksel muayene, çeşitli görüntüleme yöntemleri ve laboratuvar testleri vasıtasıyla konur. Akut pankreatit vakalarında şiddetli karın ağrısı olur ve kan testlerinde pankreas enzimleri yüksek çıkar.

Ultrason, MRI (manyetik rezonans görüntüleme) ve BT (bilgisayarlı tomografi) taramaları gibi çeşitli görüntüleme uygulamalarıyla enflamasyon belirtileri, safra kanalı ve pankreatik kanal ile ilgili bilgi toplanır. Ayrıca gaita testiyle gaitanın normalden yüksek miktarda yağ içerip içermediğine bakılır.

Pankreatit Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Akut pankreatitli hastalar genellikle hastanede tedavi edilir. Pankreas, sindirimde işlev görür ve iyileşmesi için istirahat etmesi gerekir; bu nedenle hasta, serum ya da nazogastrik sondayla, yani burnundan doğru midesine indirilen bir tüp vasıtasıyla beslenir.

Hastanın tekrar oral beslenmeye başlaması, durumunun ciddiyetine bağlıdır. Bazı vakalar birkaç gün içerisinde iyileşirken diğerlerinin iyileşmesi birkaç hafta sürebilir.

Diyet

Az yağlı, sağlıklı bir beslenme rejimi, pankreatit tedavisinde önemli rol oynar. Özellikle kronik pankreatitli hastalar aldıkları yağ miktarına dikkat etmelidir, çünkü bu hastaların pankreas fonksiyonları kalıcı olarak bozulmaktadır.

Pankreatitli hastalar gün içinde az miktarda ama sık sık yemeli, sindirim sistemlerine fazla yük bindirmemelidir. Bu hastalar az yağlı beslenmeli ve bol miktarda sıvı almalıdır. Ayrıca hekimler pankreatitli hastalara vitamin takviyeleri de verebilir, böylece hastalarının ihtiyaç duydukları besinleri aldığından emin olurlar.

Ameliyat

Belirli bir pankreatit vakasında, pankreasın iltihaplanmasının altında yatan nedenin bulunması, tedavinin önemli bir parçasıdır. Pankreasın iltihaplanmasına, örneğin safra taşları ya da safra kanalının tıkanması neden olmuşsa, bu durumun düzeltilmesi için ameliyat gerekebilir.

Yaşam biçimi değişiklikleri

Hastanın bütünüyle iyileşmesi için sigara ve alkol kullanmayı bırakması gerekir.

Ağrıları geçirmekte kullanılan alternatif yöntemler

Hastanede tedavi gören hastalara damar yoluyla ağrı kesici verilir. Diğer yandan, alternatif tedavi yöntemleri de pankreatitten kaynaklanan ağrıların hafifletilmesinde etkili olabilmektedir. Mayo Clinic, modern yöntemlerin işe yaramadığı durumlarda yoga, nefes egzersizleri ve meditasyon yapmayı önermektedir. Bu alternatif yaklaşımlar, çeşitli egzersizlerle zihnin ağrıdan uzaklaştırılmasına çalışırlar.

Panktreatit Komplikasyon ve Riskleri

Bazı vakalarda çeşitli komplikasyonlar çıkabilir. Aşağıda sıralayacaklarımız ender olaylar olmakla birlikte kronik pankreatitte daha sık görülürler:

  • Böbreklerin hasar görmesi
  • Pankreas kanseri
  • Diyabet
  • Besin yetersizliği
  • Pankreas enfeksiyonları

Akut pankreatit vakalarında da solunum sorunları gelişme riski vardır.

Pankreatit Ölümcül müdür? 

Pankreatit sağlıklı bir yaşam biçimi ve uygun tıbbî tedaviyle yenilebilir. Bu konuda daha fazla bilgi almak için doktorunuza danışınız.

SORU: Akut pankreatit, kronik pankreatite dönüşür mü?

CEVAP: Akut pankreatitin kronik pankreatite nasıl dönüştüğü tam olarak bilinmemektedir, ancak konu hakkındaki araştırmalar alkolizme bağlı akut pankreatitin kronikleşebildiğini göstermektedir. Sigara kullanımının da riski arttırdığı söylenebilir. Akut pankreatitin kronik pankreatite dönüşümünde akut atakların şiddetinin ve sıklığının da rol oynadığı düşünülmektedir. Alkol kullanımına bağlı akut pankreatit vakalarının yaklaşık %45’i, 1 ilâ 20 yıl içerisinde kronik pankreatite dönüşmektedir.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Pankreatit Beslenmesi İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Puan Ver


ortalama puan: 4,50 , 18 oy