Osteoartrit Nedir, Belirtileri ve Tedavisi Hakkında Rehber

Appvice Onaylı

Osteoartrit Ne Demek?

Osteoartrit en sık görülen kronik (uzun süreli) eklem hastalığıdır. Eklem iki kemiğin bir araya geldiği yerdir. Bu kemiklerin uçları kıkırdak adı verilen koruyucu doku ile kaplanmıştır. Osteoartrit ile bu kıkırdak parçalanır ve eklem içindeki kemiklerin birbirine sürtünmesine neden olur. Bu, ağrıya, sertliğe ve diğer belirtilere neden olabilir.

Osteoartrit en sık yaşlı kişilerde görülür, ancak her yaştaki erişkinlerde de görülebilir. Osteoartrit ayrıca dejeneratif eklem hastalığı, dejeneratif artrit ve aşınma ve yıpranma artriti olarak da adlandırılır.

Önde gelen bir sakatlık nedeni olan osteoartrit, ABD’de 30 milyondan fazla kadın ve erkeği etkiler. Tedaviden korunmaya ve daha fazlasına kadar osteoartrit hakkında bilmeniz gereken her şey burada.

Osteoartrit Nedenleri

Osteoartrit eklem hasarından kaynaklanır. Bu hasar zamanla birikebilir, bu yüzden yaş, osteoartrite yol açan eklem hasarının ana nedenlerinden biridir. Siz yaşlandıkça, eklemleriniz üzerinde o kadar fazla aşınma ve yıpranma olur.

Eklem hasarının diğer nedenleri arasında şunlar gibi geçmiş yaralanmalar bulunmaktadır:

  • Yırtık kıkırdak
  • Çıkık eklemler
  • Bağ yaralanmaları

Bunlar ayrıca eklem bozukluğu, obezite ve zayıf duruş içerir. Aile geçmişi ve cinsiyet gibi bazı risk faktörleri osteoartrit riskinizi arttırır.

Osteoartrit ve Kıkırdak

Kıkırdak, esnek ve kemikten daha yumuşak olan sert, esnek bir maddedir. Görevi eklemdeki kemiklerin uçlarını korumak ve birbirlerine kolayca hareket etmelerini sağlamaktır.
Kıkırdak parçalandığında, bu kemik yüzeyleri çukurlaşır ve pürüzlü hale gelir. Bu eklem içinde ağrı ve çevresindeki dokularda tahrişe neden olabilir. Hasarlı kıkırdak kendi kendini onaramaz. Bunun nedeni, kıkırdakta herhangi bir kan damarı olmamasıdır.
Kıkırdak tamamen yıprandığında, sağladığı tamponlama durumu ortadan kalkar ve kemiklerin birbirine teması oluşur. Bu, yoğun ağrıya ve osteoartrit ile ilişkili diğer belirtilere sebep olabilir.

Osteoartrit Belirtileri

Osteoartrit herhangi bir eklemde oluşabilir. Bununla birlikte, vücudun en çok etkilenen bölgeleri şunlardır:

  • Eller
  • Parmak uçları
  • Dizler
  • Kalça
  • Omurga, tipik olarak boyun veya bel

En yaygın osteoartrit belirtileri şunlardır:

  • Ağrı
  • Hassasiyet (bölgeye parmaklarınızla bastırınca rahatsızlık duyulması)
  • Sertlik
  • İltihap

Osteoartrit daha gelişmiş hale gelince, onunla ilişkili ağrı daha şiddetli hale gelebilir. Zamanla, eklem ve çevresindeki alanda da şişlik görülebilir. Osteoartrit’nın erken belirtilerini tanımak, durumu daha iyi yönetmenize yardımcı olabilir.

Osteoartrit Evreleri

Osteoartrit beş aşamalı, 0 ila 4 arasında ilerleyen bir durumdur. İlk aşama (0) normaş bir eklemi temsil eder. Aşama 4, şiddetli osteoartrit’i temsil eder. Osteoartrit’i olan herkes 4. Aşamaya kadar ilerlemez. Bu durum genellikle bu aşamaya ulaşmadan çok önce dengelenir.
Şiddetli osteoartrit olan kişiler bir veya daha fazla eklemde geniş veya tam kıkırdak kaybı yaşarlar. Bununla ilişkili olarak kemiklerin birbirine sürtünmesi bunlar gibi ciddi belirtilere neden olabilir:

Artmış şişme ve iltihaplanma: Eklem içindeki sinovyal sıvı miktarı artabilir. Normalde, bu sıvı hareket sırasında sürtünmeyi azaltmaya yardımcı olur. Bununla birlikte, daha büyük miktarda eklem şişmesine neden olabilir. Kırık kıkırdak parçaları aynı zamanda sinovyal sıvı içinde yüzebilir, ağrı ve şişkinlik artabilir.

Artan acı: Aktiviteler sırasında değil, aynı zamanda dinlendiğinizde de ağrı hissedebilirsiniz. Gün ilerledikçe ağrı seviyenizde bir artış hissedebilir veya gün boyunca çok kullandıysanız eklemlerinizde daha fazla şişlik hissedebilirsiniz.

Azalan hareket aralığı: Eklemlerinizdeki sertlik veya ağrı nedeniyle de hareket edemeyebilirsiniz. Bu, kolayca kullanılan günlük aktivitelerin tadını çıkarmayı zorlaştırabilir.

Eklem dayanıksızlığı: eklemleriniz daha az stabil hale gelebilir. Örneğin, dizlerinizde şiddetli osteoartrit varsa, kilitleme (ani hareket eksikliği) yaşayabilirsiniz. Düşme ve yaralanmaya neden olabilecek bükülme (diziniz dışarı çıktığında) da yaşayabilirsiniz.

Diğer belirtiler: bir eklem aşınmaya devam ettikçe, kas güçsüzlüğü, kemik mahmuzları ve eklem deformitesi de oluşabilir.
Şiddetli osteoartritin neden olduğu eklem hasarının geri dönüşü yoktur, ancak tedavi belirtileri azaltmaya yardımcı olabilir.

Osteoartrit Türleri

Elde Osteoartrit

Osteoartrit, elinizin bir veya birkaç bölgesini etkileyebilir. Bu bölgeler genellikle parmak uçlarını, her parmağın orta eklemini, başparmağı ve bileği bağlayan eklem ve bileğin kendisini içerir. Etkilenen eklemler, ortaya çıkan belirtileri büyük ölçüde belirler. Bu belirtiler genellikle şunlardır:

  • Sertlik
  • Ağrı
  • Şişme
  • Kızarıklık
  • Zayıflık
  • Parmakları hareket ettirmede zorluk
  • Azaltılmış hareket aralığı
  • Parmakları hareket ettirirken ses çıkması
  • Nesneleri kavrama veya tutma zorluğu

Kadınlar eldeki osteoartrite daha yatkındır ve genelde genç yaşta alırlar. El osteoartritinin günlük yaşam ile ilgili görevleri yapma kabiliyetiniz üzerinde büyük etkisi olabilir. Bununla birlikte, yaşam tarzı değişikliklerinden cerrahiye kadar değişen tedaviler yardımcı olabilir.

Kalçada Osteoartrit

Osteoartrit bir kalçada veya ikisinde de oluşabilir. Bu şekilde genellikle her iki kalçada da aynı anda görülen romatoid artritten farklıdır.
Kalça osteoartriti yavaş yavaş dejeneratif bir durumdur. Birçok kişi ilaç, egzersiz ve fizik tedavi kullanarak belirtilerle yıllarca mücadele edebildiklerini görüyor. Bastonlar gibi destekler de yardımcı olabilir.

Durum kötüleşirse, steroid enjeksiyonları, diğer ilaçlar veya cerrahi yardım rahatlamanıza yardımcı olabilir. Alternatif tedaviler de yardımcı olabilir ve yeni teknolojiler ufukta görünüyor.

Dizde Osteoartrit

Kalça osteoartriti gibi, diz osteoartriti de bir veya iki dizde de oluşabilir. Yaş, genetik ve diz yaralanması diz osteoartritinde rol oynayabilir.
Sadece koşma veya tenis gibi kapsamlı, tekrarlayan hareketler yaratan bir spora yoğunlaşan sporcular osteoartrit riskini arttırabilir. Aynı şekilde, yalnızca bir tür fiziksel aktivite izlerseniz, bu bazı kasları aşırı tüketebilir ve diğerlerini zayıflatabilir ve diz ekleminde güçsüzlüğe ve kararsızlığa neden olabilir. Aktivitelerinize göre değişiklik yapmak farklı kas gruplarının çalışmasına yardımcı olur ve böylece dizinizin etrafındaki tüm kasların güçlendirilmesini sağlar. Diz osteoartriti tedavisi, durumun evresine bağlıdır.

Servikal Osteoartrit

Servikal Osteoartrit, boyun osteoartriti veya servikal spondiloz olarak da adlandırılır. 60 yaş üstü kişilerin %85’inden fazlasını etkileyen, yaşa bağlı bir durumdur. Hem erkeklerde hem de kadınlarda görülür. Servikal omurga boyunda bulunur ve faset eklemleri içerir. Bu eklemler, omurgadaki esnekliği korumaya yardımcı olur ve tam bir hareket alanı sağlar. Faset eklemlerinin etrafındak, kıkırdak yıpranmaya başladığında, servikal osteoartrit ortaya çıkar.

Servikal osteoartrit her zaman belirtilere neden olmaz. Varsa, belirtiler hafif veya şiddetli olabilir ve şunları içerebilir:

  • Kürek kemiğinde, kolda veya parmaklarda ağrı
  • Kas güçsüzlüğü
  • Boyunda sertlik
  • Başın arkasında ağrı
  • Kolların veya bacakların karıncalanması veya uyuşması

Bazen, mesane kontrol kaybı, bağırsak kontrolü kaybı veya denge kaybı gibi daha ciddi belirtiler görülebilir.

Spinal Osteoartrit

Sırt ağrınız varsa, spinal osteoartritiniz olabilir. Bu durum alt sırt ve kalçada yer alan faset eklemlerini etkiler. Spinal osteoartritte yaş ve omurga travması potansiyel faktörlerdir. Kadınlarda bu durum erkeklere göre daha olasıdır. Fazla kilolu olan veya işleri çömelmek ve oturmak gerektiren insanlar da yüksek risk altında olabilir.
Spinal osteoartritin belirtileri ciddiyetle değişebilir. Bunlar:

  • Sırt eklemlerinde sertlik veya hassasiyet
  • Kollarda veya bacaklarda zayıflık, uyuşukluk veya karıncalanma
  • Azaltılmış hareket aralığı

Bu belirtilere dikkat etmek önemlidir. Eğer tedavi edilmezse, spinal osteoartrit kötüleşerek daha ciddi belirtilere ve sakatlığa neden olabilir.

Romatoid Artrit Ve Osteoartrit

Osteoartrit ve romatoid artrit (RA) aynı belirtileri paylaşır ancak çok farklı durumlardır. Osteoartrit dejeneratif bir durumdur, yani zamanla ciddiyeti artar. Diğer yandan romatoid artrit, otoimmün bir hastalıktır.

Romatoid artritli insanlar eklemlerin etrafındaki yumuşak astarı vücudu tehdit eden ve bu bölgeye saldırmalarına neden olan bağışıklık sistemlerine sahiptir. Sinovyal sıvıyı içeren bu yumuşak kaplamaya sinovyum denir. Bağışıklık sistemi saldırısını başlattığında eklem içinde sıvı birikmesi meydana gelir ve bu da sertliğe, ağrıya, şişmeye ve yanmaya neden olur.
Hangi artrit formuna sahip olduğunuzdan emin değilseniz, en iyi seçeneğiniz doktorunuzla konuşmaktır. Ancak kendi araştırmanızı da yapabilirsiniz.

Osteoartrit Bulguları ve Tanısı

Osteoartrit genellikle ağrılı veya zayıflatıcı belirtilere neden olana kadar teşhis edilmesi zor olabilen yavaş gelişen bir hastalıktır. Erken osteoartrit sıklıkla, bir röntgen gerektiren kırılmaya neden olan bir kaza veya başka olaydan sonra teşhis edilir.
X ışınlarına ek olarak, doktorunuz osteoartriti teşhis etmek için bir MRI taraması kullanabilir. Bu görüntüleme testi kemik ve yumuşak doku görüntüleri oluşturmak için radyo dalgaları ve manyetik bir alan kullanır.
Diğer tanı testleri, romatoid artrit gibi eklem ağrısına neden olan diğer koşulları ekarte etmek için bir kan testi içerir. Gut veya enfeksiyonun inflamasyonun altında yatan neden olup olmadığını belirlemek için eklem sıvısı analizi de kullanılabilir.

Osteoartrit Tedavisi

Osteoartrit tedavisi belirti yönetimi üzerine odaklanır. Size en çok yardımcı olacak tedavi şekli, büyük ölçüde belirtilerinizin ciddiyeti ve bunların yeri ile belirlenir. Genellikle, yaşam tarzı değişiklikleri, reçetesiz satılan ilaçlar (OTC) ve ev yapımı çözümler size acı, sertlik ve şişlikten kurtulma sağlamak için yeterli olacaktır.
Osteoartrit için evde tedaviler ve yaşam tarzı değişiklikleri şunları içerir:

Egzersiz

Fiziksel aktivite eklemlerinizin etrafındaki kasları güçlendirir ve sertliği hafifletebilir. En azından her gün en az 20 ila 30 dakika fiziksel hareket hedefleyin. Yürüme veya yüzme gibi yumuşak, düşük etkili aktiviteler seçin. Tai chi ve yoga aynı zamanda eklem esnekliğini arttırabilir ve ağrı yönetiminde yardımcı olabilir.

Kilo Kaybı

Fazla kilolu olmak eklemlerinize baskı yapabilir ve ağrıya neden olabilir. Fazla kilo vermek, bu basıncı azaltmaya yardımcı olur ve ağrıyı azaltır. Sağlıklı bir kilo, diyabet ve kalp hastalığı gibi diğer sağlık sorunları riskinizi de azaltabilir.

Yeterli Uyku

Kaslarınızı dinlendirmek şişme ve iltihaplanmayı azaltabilir. Kendinize karşı nazik olun ve aşırıya kaçmayın. Geceleri yeterince uyumak, ağrıyı daha etkili bir şekilde yönetmenize yardımcı olabilir.

Sıcak ve Soğuk Terapisi

Kas ağrısını ve sertliğini gidermek için sıcak veya soğuk terapisini deneyebilirsiniz. 15 – 20 dakika boyunca boğaz eklemlerine günde birkaç kez soğuk veya sıcak bir kompres uygulayın.
Bu uygulamalar belirtilerinizden kurtulmanıza ve yaşam kalitenizi arttırmanıza yardımcı olabilir.

Osteoartrit Dizlik

Dizinizin etrafına bir destek takmak, diz osteoartriti için mükemmel bir cerrahi dışı tedavi olabilir. Dizlikler şişliği ve basıncı azaltabilir. Ayrıca, ağırlığınızı dizinizin hasarlı kısmından uzağa kaydırarak dizinizdeki stabiliteyi artırabilir. Bu, daha fazla hareketlilik sağlar.
Birkaç çeşit dizlik vardır. Bazıları sizin için özel olarak hazırlanabilir, bazıları ise OTC’dir. Doktorunuz, farklı etkinlikler için farklı türde dizlik denemenizi önerebilir.

Osteoartrit için Egzersizler

Yumuşak germe egzersizleri, özellikle dizlerinizde, kalçalarınızda veya sırtınızda sertlik veya ağrı varsa, osteoartritli insanlar için çok yararlı olabilir. Germe, hareketliliği ve hareket alanını iyileştirmeye yardımcı olabilir.
Herhangi bir egzersiz planında olduğu gibi, başlamadan önce doktorunuza danışın ve bunun sizin için doğru hareket şeklini aldığından emin olun.

Osteoartrit İlaçları

Acı veya şişlikten kurtulmaya yardımcı olabilecek birkaç farklı osteoartrit ilacı türü vardır. Bunlar:

Oral analjezikler: Tylenol (asetaminofen) ve diğer ağrı kesiciler, ağrıyı azaltır ancak şişmeyi azaltmaz.

Topikal analjezikler: Bu OTC ürünleri, kremler, jeller ve yamalar halinde temin edilebilir. Eklem alanını uyuşturmaya yardımcı olurlar ve özellikle hafif artrit ağrıları için ağrı kesici sağlanabilir.

NSAID’ler: (nonsteroidal antienflamuar ilaçlar), Advil (ibuprofen) ve Aleve (naproksen) gibi NSAID’ler ağrının yanı sıra şişkinliği de azaltır.

Cymbalta: Doktorunuz, osteoartrit ağrısının giderilmesine yardımcı olmak için antidepresan Cymbalta’yı (duloxetin) reçetesiz yazabilir.

Kortikosteroidler: Bu reçeteli laçlar oral formda mevcuttur. Doğrudan bir eklem içine enjekte de edilebilir.

Doktorunuz OTC çözümlerini ilk savunma hattı olarak denemenizi önerebilir.

Osteoartritin Bitkisel Tedavisi

Alternatif tedaviler ve takviyeler, iltihaplanma ve eklem ağrısı gibi semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir. Yardımcı olabilecek bazı takviyeler veya bitkiler:

Diğer alternatif tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Akupunktur
  • Fizik Tedavi
  • Masaj terapisi

Diğer çözümler Epsom tuzu banyosundan sıcak veya soğuk kompres kullanmaya kadar değişebilir.
Kullanmadan önce göz önünde bulundurduğunuz her türlü şifalı bitki veya ilacı doktorunuzla konuşmalısınız. Bu, güvenli ve etkili olmalarını sağlamaya yardımcı olur ve aldığınız diğer ilaçlarla karışmaz.

Osteoartrit Diyeti

Sağlıklı beslenmenin bir dezavantajı yoktur, ancak osteoartritiniz varsa diyet ve beslenme özellikle önemlidir. Öncelikle, eklemlerinizde gereksiz baskıyı azaltmak için kilonuzu normal bir aralıkta tutmak isteyeceksiniz. Diz osteoartriti gibi bazı osteoartrit tiplerinin, meyvelerde ve sebzelerde bulunan besin maddeleri olan flavonoidlerde yüksek bir diyete olumlu yanıt verdiğini öne süren araştırmalar da var. Ayrıca, birçok meyve ve sebzede bulunan antioksidanlar, iltihabın ürettiği serbest köklerle mücadelede yardımcı olabilir. Serbest kökler, hücre hasarına neden olabilecek moleküllerdir.

Yüksek kaliteli bir diyet, iltihabı ve şişmeyi azaltarak osteoartrit semptomlarından kurtulma sağlamaya yardımcı olabilir. Aşağıdaki yüksek gıdaları yemek çok faydalı olabilir:

  • C vitamini
  • D vitamini
  • Beta karoten
  • Omega-3 yağlı asitler

Anti-enflamatuar özelliklere sahip gıda alımınızı artırmak da yardımcı olacaktır.

Osteoartrit Nasıl Önlenir?

Osteoartrit için kalıtım, yaş ve cinsiyet gibi kontrol edemediğiniz risk faktörleriniz olabilir. Ancak diğer risk faktörleri kontrol edilebilir ve bunların yönetimi Osteoartrit riskinizi azaltmanıza yardımcı olabilir.
Aşağıdaki ipuçları, kontrolünüz altındaki risk faktörlerini yönetmenize yardımcı olabilir:

Vücudunu destekle: Eğer bir sporcuysanız veya hevesli bir sporcuysanız, vücudunuza önem verdiğinizden emin olun. Dizlerinizdeki etkiyi azaltan atletik destek ve ayakkabılar kullanın. Ayrıca sporlarınızı değiştirdiğinizden emin olun, böylece tüm kaslarınız her seferinde aynı kasları değil, aynı zamanda egzersiz yapabilir.

Kilonuza dikkat et: Vücut kitle indeksinizi (BMI) boyunuza ve cinsiyetinize göre uygun aralıkta tutun.

Sağlıklı bir diyet: Taze sebze ve meyvelere odaklanarak, çeşitli sağlıklı yiyecekleri yiyin.

Yeterince dinlen: Vücudunuza dinlenmek ve uyumak için bol miktarda fırsat verin.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Sedef Olcay Web Banner

 

Puan Ver