MS Hastalığı Nedir, Belirtileri ve Tedavisi Hakkında Her Şey

Appvice Onaylı

Multipl skleroz (MS Hastalığı) Nedir?

MS hastalığı, merkezi sinir sistemini etkileyen kronik bir hastalıktır. Bağışıklık sistemi sinir liflerinin etrafındaki koruyucu tabaka olan miyeline saldırır. Bu da iltihaplanma, skar dokusu veya lezyonlara neden olur. Bu oluşan dokular beynin vücudun geri kalanına sinyal göndermesini zorlaştırabilir.

MS hastalığı toplumda yaygın olarak olarak karşılaşılan bir hastalıktır. Kişilerin bağışıklık sisteminde oluşan bozukluk beyinde plakalar meydana getirir, bu da ms hastalığına yol açar. Önemli olan ms hastalığını anlamaktır. Bu yazıda ms hastalığı nedir, tedavisi ve belirtileri ile ms hastalığı ölümcül müdür sorusunun cevaplarını bilimsel makaleler dayanan sonuçlar ile bulabilirsiniz.

MS hastasıysanız, sinir lifleriniz etrafındaki koruyucu miyelin tabakası hasar görür. Hasarın bağışıklık sistemi saldırısının sonucu olduğu düşünülüyor. Araştırmacılar, bağışıklık sistemi saldırısını başlatan bir virüs ya da toksin gibi çevresel bir tetikleyici olabileceğini düşünüyor. Bağışıklık sisteminiz miyeline saldırır, iltihaplanmaya neden olur. Bu da skar dokusuna (lezyonlar) yol açar. Enflamasyon ve skar dokusu beyninizle vücudunuzun diğer bölümleri arasındaki sinyalleri bozar.

MS hastalığı kalıtsal (genetik) değildir, ancak MS hastası bir ebeveyniniz veya kardeşinizin olması hastalık riskini biraz yükseltir.  Bilim adamları, MS hastalığına neden olan bazı genlerin aileden geçebileceğini kanıtlamıştır.

Ms Hastalığı Belirtileri

Multipl skleroz (MS) hastalığı olan insanlar çok çeşitli semptomlar yaşarlar. Hastalığın doğası gereği, belirtiler kişiden kişiye geniş ölçüde değişebilir. Ayrıca yıldan yıla, aydan aya ve hatta günden güne de belirtiler  değişebilirler.

Ms hastalığının en sık görülen belirtilerinden ikisi yorgunluk ve yürüme güçlüğüdür. MS hastası kişilerin yaklaşık yüzde 80’i yorgunluk yaşadığını bildirmiştir. MS’te ortaya çıkan yorgunluk, çalışma ve günlük işlerinizi yapma yeteneğinizi etkileyerek zayıflatıcı olabilir.

MS hastalığı farklı nedenlerle yürüme zorluğuna neden olabilir;

  • Bacak ve ayak uyuşukluğu
  • Denge problemi
  • Kas Güçsüzlüğü
  • Görme zorluğu
  • Aşırı yorgunluk da yürüme zorluğuna neden olabilir. Yürüme zorluğu düşmeye bağlı yaralanmalara neden olabilir.

MS hastalığının neden olduğu diğer durumlar:

  • Konuşma bozuklukları
  • Titreme
  • Konsantrasyon, hafıza ve problem çözme becerilerini etkileyen nörolojik durumlar
  • Akut veya kronik ağrı

MS hastalığının en yaygın semptomlarından biri yorgunluktur. Ms hastalarında görülen diğer durumlar;

Yaşlandıkça MS hastalığının olumsuz etkileri daha belirgin hale gelebilir. Denge sorunlarınız varsa zaman içerisinde düşmelere bağlı kırık riskleri artar. Artrit ve osteoporoz gibi başka durumların ortaya çıkması da sorunları karmaşıklaştırabilir.

Denge problemi fiziksel aktivitelerinizi ve egzersiz yapmanızı engelleyebilir. Bu da zaman içerisinde diğer sorunlara neden olur. Yorgunluk ve denge sorunlarının cinsel işlev üzerinde de etkisi olabilir.

Ms hastalığının son evresi dahil tüm evrelerinde oluşan nörolojik durum bir çok yan etkiye neden olur. MS lezyonları merkezi sinir sisteminin herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir ve bu da vücudun herhangi bir bölümünü etkileyebilir.

MS Hastalığı Erken Dönem Belirtileri

Ms hastalığının erken dönem belirtilerinin hepsi bir anda çıkabilir ya da bu belirtiler o kadar hafiftir ki bunları fark bile etmeyebilirsiniz.

Ms hastalığının erken belirtileri şunlardır;

  • Kollarda, bacaklarda veya yüzün  bir tarafında uyuşma ve karıncalanma. Bu hisler, uykuya daldığınız zaman ayaklarınıza iğneler batıyormuş gibi olması hissidir. Ancak bu his hiç bir neden olmadan ortaya çıkar.
  • Denge zorluğu ve zayıf bacaklar. Yürürken veya başka bir fiziksel aktivite yaparken kendinizi sendelerken bulabilirsiniz.
  • Çift görme, bulanık görme veya kısmi görme kaybı. Bunlar MS hastalığının erken bir göstergesi olabilir. Ms hastalığının belirtileri gözde ağrı veya acı da yapabilir.

Bu erken Ms belirtileri kısa bir süre sonra tekrarlayacak şekilde geçebilir. Aynı zamanda bu belirtiler arasında yıllar da geçebilir.

Bu semptomların birçok farklı nedeni olabilir. Bu belirtiler sizde varsa bile mutlaka MS hastası olduğunuz anlamına gelmez.

MS Hastalığı Türleri 

Yineleyici- Düzelen MS (RRMS)

Bu ms hastalığı türü en yaygın hastalık seyridir. Hastalık aktivitesinde net nüksler ve ardından ataklar vardır.  Atak dönemlerinde semptomlar hafiftir veya yoktur aynı zamanda hastalıkta dailerleme yoktur.

Klinik olarak izole edilmiş sendrom (CIS)

CIS, merkezi sinir sisteminde oluşan sebep olduğu nörolojik semptomların 24 saatlik bir bölümüdür.

İki bölüm vardır, monofokal ve multifokal. Monofokal epizod, bir lezyonun bir semptoma neden olduğu anlamına gelir. Çok odaklı bölüm ise birden fazla lezyonunuz ve birden fazla semptomunuz olduğu anlamına gelir.

Bu bölümler MS hastalığının belirtisi olmasına rağmen, tanı koymak için yeterli değildir. MS hastalığında görülenlere benzer lezyonlar mevcutsa, RRMS teşhisi alma olasılığınız daha yüksektir. Bu lezyonlar yoksa MS hastalığının oluşma ihtimali düşüktür.

Birincil-ilerleyici  MS (PPMS)

PPMS’niz varsa nörolojik fonksiyon semptomlarınız zamanla giderek daha kötü hale gelir. Bununla birlikte, kısa süreli sabit bir süreç da ortaya çıkabilir.

Aşamalı-tekrarlayan MS, önceden net bir şekilde tekrarlayan, ilerleyici MS için kullanılan bir terimdi. Buna şimdi PPMS denir. “Aktif” ve “aktif değil” terimleri hastalık aktivitesini tanımlamak için kullanılır.

İkincil-ilerleyici MS (SPMS)

SPMS, RRMS ilerici forma geçtiğinde meydana gelir. Fonksiyon veya sakatlığın aşamalı olarak kötüleşmesine ek olarak, gözle görülür tekrarlamalar olabilir.

MS Hastalığı (Multipl Skleroz) Tedavisi

MS hastalığı için spesifik bir tedavi yoktur, bir çok farklı tedavi kombinasyonu vardır.
 RRMS’niz varsa, hastalık düzenleyici ilaçlar hastalığın ilerlemesini yavaşlatır ve tekrarlama sıklığını azatır. Damar yoluyla alınabilen hastalık düzenleyici  ilaçlar arasında, glatiramer (Copaxone) ve beta interferonlar bulunur:

  • Avonex
  • Betaseron
  • Extavia
  • Plegridy
  • Rebif

RRMS için ağızdan alınan ilaçlar şunlardır:

  • Dimetil fumarat (Tecfidera)
  • Fingolimod (Gilenya)
  • Teriflunomid (Aubagio)

RRMS için damar yolu ile alınan tedaviler şunlardır;

  • Alemtuzumab (Lemtrada)
  • Natalizumab (Tysabri)
  • Mitoksantron (Novantrone)

Hastalığı düzenleyen ilaçlar, ilerleyici MS hastalığı tedavisinde etkili değildir.

Doktorunuz nüks tedavisi için metilprednizolon (Medrol) ve prednizon (Deltason) gibi kortikosteroidler verebilir.

Diğer tedaviler, semptomlarınızı hafifletebilir ve yaşam kalitenizi artırabilir. MS hastalığı herkes için farklı olduğu için tedavi sizin spesifik semptomlarınıza bağlıdır. Bu nedenle çoğu tedavi yöntemi esnek bir yaklaşım gerektirir.

MS Hastalığının Aşamaları Nelerdir?

MS hastalığının herhangi birinde nasıl ilerleyeceğini tahmin etmek neredeyse imkansızdır.

MS hastalarının yaklaşık yüzde 10 ila 15’inde tanı konulduktan on yıl sonra sadece nadir ataklar ve minimum sakatlığa kalır. Buna bazen iyi huylu MS denir.

İlerleyen MS hastalığı genellikle RRMS’den daha hızlı ilerler. RRMS’li insanlar uzun yıllar remisyonda olabilirler. Bu kişilerde tanı konulduktan beş yıl sonra sakatlık oluşmaması önemli bir noktadır.

MS Hastalığı Teşhisi ve Tedavisi

Doktorunuz nörolojik muayene yanında hastalık geçmişinizi de soracaktır. Bunların yanında MS hastalığını teşhis edebilmek için başka testler de isteyecektir.

MS hastalığı tanısı için yapılan testler şunlardır;

MRI taraması. Kontrastlı boya kullanmak, MRG’nin beyniniz ve omuriliğinizdeki aktif ve inaktif lezyonları tespit etmesini sağlar.

Uyarılmış potansiyel testi. Bu, beyninizdeki elektriksel etkinliği analiz etmek için sinir yollarının uyarılmasını sağlar. Doktor bu testle MS hastalığı tanısında üç bölgeyi test eder;  görsel,alan beyin sapı ve duyusal alan.

Spinal musluğu (lomber ponksiyon). Doktorunuz bu testi omurilik sıvınızdaki anormallikleri test etmek için kullanabilir. Bu test, semptomların bulaşıcı hastalıklardan kaynaklı olmadığını bulunmasında yardımcı olur.

Kan testleri.  Doktorlar, benzer semptomları olan diğer koşulları ortadan kaldırmak için kan testlerini kullanır.

MS hastalığı tanısı, beyninizin, omuriliğinizin veya optik sinirlerin birden fazla bölgesinde farklı zamanlarda meydana gelen demiyelinizasyon kanıtını gerektirir.

Aynı zamanda, benzer semptomları olan Lyme hastalığı, lupus, Sjögren sendromu gibi diğer diğer hastalıkların da elenmesi gerekir.

MS Hastaları Kaç Yıl Yaşar? 

MS hastalarının çoğu semptomlarını bir şekilde yönetmenin yollarını bulur. Zamanla değişebilecek benzersiz zorluklarla karşılaşacaksınız. MS hastası birçok kişi, kişisel veya online destek grupları aracılığıyla mücadelelerini ve başa çıkma stratejilerini paylaşır.

MS hastası olmak,  MS hastalığı tedavisinde deneyimli bir doktora görünmeniz gerektiği anlamına gelir. Hastalığı yöneten ilaçlardan birini kullanıyorsanız, önerilen programa uyduğunuzdan emin olmanız gerekir. Doktorunuz belirli semptomları tedavi etmek için başka ilaçlar reçete edebilir.

Lifli, sağlıklı ve dengeli bir beslenme genel olarak sağlığınıza iyi gelir.

Düzenli egzersiz, engelli olsanız bile fiziksel ve zihinsel sağlık için önemlidir. Fiziksel hareket zorsa, yüzme havuzunda yüzmek veya havuzda egzersiz yapmak yardımcı olabilir. Bazı yoga sınıfları sadece MS hastası insanlar için tasarlanmıştır. Tamamlayıcı tedavilerin etkinliği ile ilgili çalışmalar azdır, ancak bu bir şekilde yardımcı olamayacakları anlamına gelmez.

Aşağıdaki etkinlikler daha az stresli ve daha rahat hissetmenize yardımcı olabilir:

  • Meditasyon
  • Masaj
  • Tai Chi
  • Akupunktur
  • Hipnoterapi
  • Müzik terapisi

MS hastalığı ömür boyu süren bir hastalıktır. MS hastalığı hakkında tüm endişelerinizi doktorla konuşmalı, hayatın olumlu taraflarına odaklanmalı ve hastalığınızı yönetmeye çalışmalısınız.

MS Hastaları Nasıl Beslenmelidir?

Diyetin hastalığın doğasını etkilediği gösterilmemiştir, ancak bazı zorluklarınızda size yardımcı olabilir. Örneğin, yorgunluğunuz varsa, yüksek oranda yağ içeren bir diyet ve basit karbonhidratlar yardımcı olmaz.

Diyetiniz ne kadar iyi olursa, genel sağlık durumunuz da o kadar iyi olur. Böylece sadece kısa vadede daha iyi hissetmekle kalmayacak, daha sağlıklı bir gelecek için de temel oluşturacaksınız.

Ms hastası diyetinde şunlar olmalıdır;

  • Çeşitli sebze ve meyveler
  • Balık ve derisiz kümes hayvanları gibi yağsız protein kaynakları
  • Kepekli tahıllar ve diğer lif kaynakları
  • Fındık
  • Bakliyat
  • Az yağlı süt ürünleri
  • Yeterli su ve diğer sıvılar

Ms hastalarının yememesi gereken gıdalar:

  • Doymuş yağ
  • Trans yağ
  • Kırmızı et
  • Çok şekerli yiyecek ve içecekler
  • Asitli içecekler
  • İşlenmiş ve paketli gıdalar

Porsiyon kontrolü daha sağlıklı bir kiloyu korumanıza yardımcı olabilir. Yiyecek etiketlerini okuyun. Kalorisi yüksek fakat besin değeri düşük olan yiyecekler daha iyi hissetmenize yardımcı olmaz. MS hastalığı yanında farklı bir durum da varsa mutlaka diyetiniz konusunda doktordan tavsiye alın. Daha sağlıklı beslenmek için diyet oluştururken mutlaka uzman bir diyetisyenden destek alın.

MS Hastalığı ile İlgili İstatistikler

MS hastalığı, dünya çapında genç yetişkinlerde görülen en yaygın nörolojik hastalıktır. Çoğu kişi, tanı anında 20 ila 40 yaş arasındadır. MS hastalığı erkeklere göre kadınlarda iki ila üç kat daha fazla görülmektedir; bu, beş yıl boyunca düzenli olarak büyüyen bir farktır.

MS hastalığı, ekvatora yakın yerlerde daha az görülmektedir. Bunun güneş ışığı ve D vitamini ile ilgisi olabilir. 15 yaşından önce yeni bir yere taşınan insanlar genellikle yeni yerle ilgili risk faktörlerinden etkilenirler.

MS Hastalığı Ölümcül müdür? 

Hastalık genellikle erkeklerde kadınlardan daha hızlı ilerler. Ayrıca 40 yaşından sonra tanı konulanlarda ve nüks oranı yüksek olanlarda hastalık çok daha hızlı ilerleyebilir.

MS hastası kişilerin yaklaşık yarısı, MS hastalığı teşhisi konduktan 15 yıl sonra baston veya farklı bir yardımcı ekipmanla yürür.  20 yıl içerisinde, hastaların yaklaşık yüzde 60’ı hala ayaktadır ve yüzde 15’inden azı temel ihtiyaçları için yardıma ihtiyaç duyar.

Yaşam kaliteniz semptomlarınıza ve tedaviye ne kadar iyi yanıt verdiğinize bağlı olacaktır. MS hastalığı nadiren ölümcül olan, bir anda seyri değişebilen bir hastalıktır. Ancak MS hastalarının çoğu sakat kalmadan hayatını normal bir şekilde devam ettirip tamamlayabilir.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver


ortalama puan: 4,27 , 30 oy