Metilfenidat (ritalin) Nedir, Yan Etkileri Nelerdir? – Rehber

Appvice Onaylı

Metilfenidat, Oral Tablet

Metilfenidat oral tablet, genel bir ilaç olarak ve marka ilaçları olarak temin edilebilir. Marka isimleri şunlardır: Ritalin, Ritalin-SR, Concerta, Metadate ER, QuilliChew ER, Cotempla XR-ODT. Metilfenidat tableti şu formlarda gelir: Oral hemen salınımlı tablet, yavaş salınımlı oral tablet, çiğnenebilir oral tablet, yavaş salınımlı çiğnenebilir oral tablet ve yavaş salınımlı ağızda dağılan oral tablet. Metilfenidat ayrıca yavaş salınımlı bir oral kapsül, transdermal yama, oral süspansiyon ve oral çözelti olarak ta gelir. Metilfenidat oral tablet narkolepsiyi ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğunu (DEHB) tedavi etmek için kullanılır. Bu yazımızda “Metilfenidat “ritalin” nedir?” sorusunu sizler için cevaplayacağız.

Önemli Uyarılar

Bu ilacın kara kutu uyarısı vardır. Bu, Gıda ve İlaç İdaresi’nden (FDA) en ciddi uyarıdır. Kara kutu uyarısı, doktorları ve hastaları tehlikeli olabilecek ilaç etkileri konusunda uyarır.
Metilfenidatın uzun süre alınması bağımlılık ve düşkünlüğe neden olabilir. Alkol veya uyuşturucu kötüye kullanımı geçmişiniz varsa dikkatli kullanın. Doktorunuz yoksunluk belirtilerini önlemek için bu ilacı yavaşça kesecektir.

Diğer Uyarılar

Kalp problemleri uyarısı: Metilfenidat, kalp sorunları olan insanlarda felce, kalp krizine veya ani ölüme neden olabilir. Ciddi kalp problemleri olan insanlar bu ilacı almamalıdır. Bu ilaç kan basıncınızı ve kalp atış hızınızı artırabilir. Yüksek tansiyonunuz, kalp yetmezliğiniz, kalp krizi öyküsü veya anormal bir kalp atışınız varsa, bu ilacın sizin için güvenli olup olmadığını doktorunuza sorun.

Psikiyatrik bozukluklar uyarısı: Akıl sağlığı durumunuz varsa, bu ilaç belirtilerinizi kötüleştirebilir. Ayrıca, geçmişinde bu problemler olmayan çocuklarda ve gençlerde psikotik veya manik belirtilere neden olabilir. Halüsinasyonlar (görme, duyma veya gerçek olmayan şeylere inanma) veya paranoya (şüpheli hissetme) gibi belirtileri olabilir.

Sindirim sorunları uyarısı: Bu uyarı yalnızca Concerta markası içindir. Concerta, bu organların herhangi birinde daralmış kişilerde yemek borusu, mide veya bağırsak tıkanmasına neden olabilir. Concerta tabletleri, yalnızca tabletin tamamını yutabiliyorsanız kullanılmalıdır. Tableti kesmek veya parçalamak vücudunuzdaki ilaç miktarını artırabilir. Bu, yan etki riskinizi arttırır.

Metilfenidat Nedir?

Metilfenidat oral tablet reçeteli bir ilaçtır. Bu formlarda gelir: Oral hemen salınımlı tablet, yavaş salınımlı oral tablet, çiğnenebilir oral tablet, yavaş salınımlı çiğnenebilir oral tablet ve yavaş salınımlı ağızda dağılan oral tablet. Metilfenidat ayrıca yavaş salınımlı bir oral kapsül, transdermal yama, oral süspansiyon ve oral çözelti olarak ta gelir.

Metilfenidat kontrollü bir maddedir. Bu, kullanımının doktorunuz tarafından yakından izleneceği anlamına gelir. Metilfenidat oral tablet, Ritalin, Ritalin SR, Concerta, Metadate ER, QuilliChew ER ve Cotempla XR-ODT marka ilaçlar olarak mevcuttur. Aynı zamanda genel bir ilaç olarak da mevcuttur. Genel ilaçlar genellikle marka versiyonundan daha ucuzdur. Bazı durumlarda, her bir tesirde mevcut olmayabilir veya marka ilaç olarak kullanılabilirler. Metilfenidat oral tablet, bir kombinasyon terapisinin bir parçası olarak kullanılabilir. Bu, başka ilaçlarla birlikte almanız gerekebileceği anlamına gelir.

Metilfenidat Neden Kullanılır?

Metilfenidat oral tablet, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve narkolepsi tedavisinde kullanılır. DEHB’niz varsa, dikkatin artmasına ve dürtüsellik ve hiperaktivitenin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Metilfenidat Nasıl Çalışır?

Metilfenidat, merkezi sinir sistemi (CNS) uyarıcıları denilen bir ilaç sınıfına aittir. Beyindeki kimyasal norepinefrin ve dopamin miktarını artırarak çalışır. Bu kimyasallar vücudunuzun diğer bölgelerine sinyaller gönderir ve bu da belirtilerinizi iyileştirir.

Metilfenidat Yan Etkileri

Metilfenidat oral tablet uyuşukluğa neden olmaz, ancak diğer yan etkilere neden olabilir.

Yaygın Yan Etkiler

Metilfenidat ile ortaya çıkabilecek daha yaygın yan etkiler şunlardır:

  • Baş ağrısı
  • İştah azalması
  • Mide ağrısı
  • Sinirlilik
  • Uyku problemi
  • Mide bulantısı

Bu etkiler hafif ise birkaç gün veya birkaç hafta içerisinde kaybolur. Daha şiddetli ise veya gitmiyorsa, doktorunuzla veya eczacınızla konuşun.

Ciddi Yan Etkiler

Ciddi yan etkileriniz varsa derhal doktorunuzu arayın. Belirtileriniz hayati tehlike arz ediyorsa veya acil bir tıbbi durumunuz olduğunu düşünüyorsanız 112’yi arayın. Ciddi yan etkiler ve belirtileri aşağıdakileri içerebilir:

  • Kalp sorunları. Belirtiler şunları içerebilir:
    • Göğsünüzde, sol kolda, çenede veya omuzlarınız arasında ağrı
    • Artan kan basıncı
    • Artan kalp atış hızı
    • Nefes darlığı
  • İnme. Belirtiler şunları içerebilir:
    • Vücudunuzun bir tarafında veya tarafında zayıflık
    • Konuşma bozukluğu
    • Hafif veya ağır karaciğer hasarına neden olabilecek anormal karaciğer fonksiyonu
  • Zihinsel sağlık sorunları. Belirtiler şunları içerebilir:
    • Yarışma düşünceleri, güç hissiyatı ve aşırı enerji gibi delilik belirtileri
    • Saldırganlık veya düşmanlık
    • Halüsinasyonlar (gerçek olmayan şeyleri görmek veya duymak)
    • Paranoya (şüpheli hissetmek)
    • Fazla heyecanlı hissetmek
    • Nöbetler
    • Çocuklarda yavaş büyüme (boy ve kilo)
    • Görme veya bulanık görme değişiklikleri
  • Dolaşım problemleri. Parmaklarınızdaki veya ayak parmaklarınızdaki belirtiler şunları içerebilir:
    • Uyuşma
    • Serin hissetmek (sıcaklığa duyarlı)
    • Ağrı
    • Ten renginde soluktan maviye kırmızıya değişen değişiklikler
    • Yeni, açıklanamayan yaralar
  • Priapizm (Acılı ve uzun süreli ereksiyonlar)
UYARI

Amacımız size en alakalı ve güncel bilgileri sunmaktır. Bununla birlikte, ilaçlar her kişiyi farklı şekilde etkilediğinden, bu bilgilerin tüm olası yan etkileri içerdiğini garanti edemeyiz. Bu bilgi tıbbi tavsiye yerine geçmez. Muhtemel yan etkileri her zaman tıbbi geçmişinizi bilen bir sağlık uzmanıyla görüşün.

Metilfenidat Diğer İlaçlarla Etkileşime Girebilir

Metilfenidat oral tablet, aldığınız diğer ilaçlar, vitaminler veya şifalı bitkiler ile etkileşime girebilir. Etkileşim, bir maddenin ilacın çalışma şeklini değiştirmesidir. Bu zararlı olabilir veya ilacın iyi çalışmasını engelleyebilir.

Etkileşimlerden kaçınmak için doktorunuz tüm ilaçlarınızı dikkatli bir şekilde yönetmelidir. Doktorunuza aldığınız tüm ilaçlar, vitaminler veya şifalı bitkileri anlattığınızdan emin olun. Bu ilacın aldığınız başka bir şeyle nasıl etkileşime girebileceğini öğrenmek için doktorunuzla veya eczacınızla konuşun.

Metilfenidat ile etkileşime neden olabilen ilaç örnekleri aşağıda listelenmiştir.

Asit Reflü İlaçları

Bu ilaçların metilfenidat ile alınması, vücudunuzdaki metilfenidat seviyesini artırabilir ve daha fazla yan etkiye neden olabilir. Bu ilaçlar ayrıca uzun etkili metilfenidat formlarının çalışma şeklini de etkileyebilir. Bu ilaçların örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Antiasitler
  • H2 blokerleri
  • İnhibitörleri pompalayan protonlar

Serotonerjik İlaçlar

Bu ilaçların metilfenidat ile alınması, ölümcül olabilen serotonin sendromu riskinizi artırabilir. Bu ilaçlardan herhangi birini alırsanız, doktorunuz size düşük dozda metilfenidat dozu ile başlayacak ve sizi serotonin sendromu belirtileri açısından izleyecektir. Belirtileri ajitasyon, terleme, kas seğirmesi ve karışıklık olabilir.

Bu ilaçların örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Fluoksetin ve sertralin gibi selektif serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar)
  • Duloxetin ve venlafaksin gibi serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörleri (SNRI’ler)
  • Amitriptilin ve clomipramin gibi trisiklik antidepresanlar (TCA’lar)
  • Selegilin ve fenelzin gibi monoamin oksidaz inhibitörleri (MAOI’ler)
    Opioidler fentanil ve tramadol
  • Anksiyolitik buspiron
  • Triptanlar
  • Lityum
  • Triptofan
  • Sarı Kantaron
  • Metilfenidat MAOI’lerle tedavi sırasında kullanılamaz. MAOI ile tedaviyi bıraktıktan sonraki 14 gün içinde alamazsınız. Bu ilaçların birlikte kullanılması, kan basıncınızda tehlikeli bir artışa yol açabilir.
  • Tansiyon İlaçları

Bu ilaçların metilfenidat ile alınması, bu ilaçların amaçlanan etkilerini azaltabilir. Bu, daha az etkili olacağı anlamına gelir. Bu ilaçların örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Losartan, valsartan ve irbesartan gibi anjiyotensin II reseptör blokerleri
  • Enalapril ve lisinopril gibi anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri
  • Hidroklorotiyazid ve furosemid gibi diüretikler (su hapları)

Antipsikotikler

Bu ilaçların metilfenidat ile kullanılması, hem antipsikotiklerden hem de metilfenidattan kaynaklanan yan etki riskinizi artırabilir. Bu antipsikotiklerin örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Klorpromazin
  • Haloperidol
  • Nöbet İlaçları

Bu ilaçların metilfenidat ile kullanılması, vücudunuzdaki nöbet ilacının miktarını artırabilir. Bu, nöbet ilacından daha fazla yan etkilere neden olabilir. Bu ilaçların örnekleri arasında şunlar bulunur:

  • Fenitoin
  • Fenobarbital

Varfarin

Varfarin kullanarak, kan inceltici, metilfenidatla birlikte warfarinin vücudunuzdaki etkisini artırabilir. Bu kanama riskinizi artırabilir.

Metilfenidat Uyarıları

Bu ilaç çeşitli uyarılarla birlikte gelir.

Alerji Uyarısı

Metilfenidat, ciddi bir alerjik reaksiyona neden olabilir. Belirtiler şunları içerebilir:

  • Nefes alma zorluğu
  • Boğazın veya dilin şişmesi
  • İsilik
  • Kurdeşen (kaşıntılı döküntüler)

Bu belirtileri geliştirirseniz, 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin. Daha önce alerjik bir reaksiyon geçirdiyseniz bu ilacı tekrar almayın. Tekrar almak çok tehlikeli olabilir (ölüme neden olabilir).

Alkol Etkileşimi Uyarısı

Alkol, metilfenidatın etkilerini artırabilir. Bu ilacı kullanırken alkol kullanmamalısınız. Alkol, Metadate CD ve Ritalin LA’nın vücudunuzda daha hızlı salınmasına neden olabilir. Bu daha fazla yan etkiye neden olabilir ve ilacın etkisini azaltabilir.

Belirli Sağlık Koşullarına Sahip Kişiler İçin Uyarılar

  • Kalp sorunu olan insanlar için: Metilfenidat ani ölüm, felç ve kalp krizi riskini artırabilir. Kalp rahatsızlığınız, kalp krizi geçmişiniz, yüksek tansiyon veya anormal bir kalp atışınız varsa, bu ilacın sizin için güvenli olup olmadığını doktorunuza sorun.
  • Psikiyatrik bozukluğu olan kişiler için: Metilfenidat, durumunuzun belirtilerini kötüleştirebilir. Ayrıca özellikle çocuklarda ve ergenlerde yeni psikotik belirtilere neden olabilir. Bu durumda, bu ilacı almayı bırakmanız gerekebilir.
  • Dolaşım sorunu olan kişiler için: Bu ilaç, parmaklarınızda ve ayak parmaklarınızdaki dolaşım problemlerini kötüleştirebilir.
  • Nöbet geçiren kişiler için: Sizde veya çocuğunuzda nöbet geçmişi varsa, metilfenidat kullanmayın. Bir nöbet geçirme riskinizi artırabilir.
  • Glokomu olan insanlar için: Metilfenidat görüşünüzü kötüleştirebilir.
  • Büyüme sorunu olan insanlar için: Metilfenidatın çocuklarda büyümeyi yavaşlattığı gösterilmiştir. Çocuğunuzun doktoru, bu ilacı kullanırken çocuğunuzun boyunu ve kilosunu izler. Çocuğunuz boy veya kilo almıyorsa, metilfenidatın durdurulması gerekebilir.
  • Sindirim sistemi sorunu olan kişiler için: Yemek borusu, mide veya ince veya kalın bağırsakta tıkanma varsa, markalı ilaç olan Concerta’yı kullanmayın. Concerta bu sorunu daha da kötüleştirebilir.

Diğer Gruplar İçin Uyarılar

  • Hamileler için: Metilfenidat, C kategorisi gebelik ilacıdır. Bu iki şey demektir:
    • Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar, anne ilacı aldığında fetüse olumsuz etkileri olduğunu göstermiştir.
    • İlacın bir fetusu nasıl etkileyebileceğinden emin olmak için insanlarda yeterince çalışma yapılmamıştır.

Hamile olup olmadığınızı veya hamile kalmayı planladığınızı doktorunuza söyleyin. Metilfenidat hamilelik sırasında sadece potansiyel fayda potansiyel riski meşrulaştırırsa kullanılmalıdır. Bu ilacı kullanırken hamile kalırsanız, hemen doktorunuzu arayın.

  • Emziren kadınlar için: Metilfenidatın anne sütünden geçip geçmediği bilinmemektedir. Siz ve doktorunuzun metilfenidat veya emzirme konusunda karar vermeniz gerekebilir.
  • Yaşlılar için: Bu ilaç, 65 yaş üstü insanlarda kullanım için güvenli ve etkili olmamıştır.
  • Çocuklar için: Bu ilaç, 6 yaşın altındaki çocuklarda kullanılmak için güvenli ve etkili olarak kurulmamıştır. Metilfenidat kullanan çocukların büyümeleri doktorları tarafından izlenmelidir.

Metilfenidat Nasıl Kullanılır?

Tüm olası dozajlar ve formlar buraya dahil edilmeyebilir. Dozunuz, formunuz ve ne sıklıkla kullandığınıza bağlı olarak değişir:

  • Yaşınız
  • Tedavi edilen durum
  • Durumunuzun ne kadar şiddetli olduğu
  • Sahip olduğunuz diğer tıbbi durumlar
  • İlk doza nasıl tepki verdiğiniz

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Dozu (DEHB)

İlaç: Metilfenidat

  • Form: Oral hızlı salınımlı tablet
  • Dozaj: 5 mg, 10 mg, 20 mg

 

  • Form: Çiğnenebilir tablet
  • Dozaj: 2.5 mg, 5 mg, 10 mg

 

  • Form: Oral yavaş salınımlı tablet
  • Dozaj: 10 mg, 18 mg, 20 mg, 27 mg, 36 mg, 54 mg, 72 mg

Marka: Ritalin

  • Form: oral hızlı salınımlı tablet
  • Dozaj: 5 mg, 10 mg, 20 mg

 

Marka: Ritalin SR

  • Form: yavaş salınımlı oral tablet
  • Dozaj: 20 mg

Marka: Concerta

  • Form: yavaş salınımlı oral tablet
  • Dozaj: 18 mg, 27 mg, 36 mg, 54 mg

Marka: Cotempla XR-ODT

  • Form: yavaş salınımlı ağızda dağılan tablet
  • Dozaj: 8.6 mg, 17.3 mg. 25.9 mg

Marka: metadate er

  • Form: yavaş salınımlı oral tablet
  • Dozaj: 20 mg

Marka: QuilliChew ER

  • Form: yavaş salınımlı çiğneme tableti
  • Dozaj: 20 mg, 30 mg, 40 mg
UYARI

Gece geç saatlerde metilfenidat almayın. Bunu yapmak uyku problemine neden olabilir.

Yönlendirildiği Gibi Kullanın

Metilfenidat oral tablet, kısa süreli veya uzun süreli tedavi için kullanılır. Bu ilaç genellikle ergenlikten sonra bırakılır. Doktorunuz, hala almanız gerekip gerekmediğini görmek için metilfenidat ile tedavinizi durdurmaya çalışabilir. Belirtileriniz geri gelirse, almaya devam etmeniz gerekebilir.

Metilfenidat, belirtildiği şekilde almazsanız ciddi riskler taşır. Almayı bırakırsanız belirtileriniz kontrol altına alınmaz. Uzun süredir yüksek dozda bu ilacı alıyorsanız ve aniden durduruyorsanız, aşırı yorgunluk, halsizlik veya şiddetli depresyon olabilir. Programa uymazsanız ve günün ilerleyen saatlerinde metilfenidat alırsanız, uykuya dalmakta sorun yaşayabilirsiniz. Çok fazla metilfenidat alırsanız, aşağıdaki belirtilerle karşılaşabilirsiniz:

  • Huzursuzluk
  • Kas ağrısı ve zayıflığı
  • Daha hızlı nefes alma
  • Karışıklık
  • Yüksek veya düşük tansiyon
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • İshal
  • Nöbetler
  • Koma

Bu ilacın çok fazla alındığını düşünüyorsanız, doktorunuzu veya yerel zehir kontrol merkezinizi arayın. Belirtileriniz şiddetliyse, 112’yi arayın veya hemen en yakın acil servise gidin. Bir dozu kaçırırsanız ne yapmanız gerekir: Bir dozu kaçırırsanız, mümkün olan en kısa sürede alın. Bir sonraki doza neredeyse zaman kaldıysa, o zamana kadar bekleyin ve tek bir doz alın. Yakalamaya çalışmak için dozu iki katına çıkarmayın. Bu tehlikeli yan etkilere neden olabilir.

Metilfenidat Kullanım Bilgileri

Bazı formlar yemekle birlikte alınmamalıdır. Hızlı salınımlı tabletleri veya çiğneme tabletlerini alırsanız, yemeklerden 30-45 dakika önce metilfenidat alın.

Yavaş salınan, ağızda dağılan tabletleri yemekli veya yemeksiz alabilirsiniz. Ancak, her seferinde aynı şekilde almalısınız.

Sabahları uyandığınızda yavaş salınan tabletleri alın. Bu form, ilacı gün boyunca vücudunuza bırakır. Geç öğleden sonra veya gece almayın çünkü uykuda sorunlara neden olabilir.

Kişisel Kullanım

  • Derhal salınabilir ve çiğnenebilir tabletler için: Bu tabletleri kesebilirsiniz.
  • Yavaş salınımlı (ağızda dağılmayan) tabletler için:
    • Bu tabletleri kesmeyin, çiğneymeyin, ezmeyin veya bölmeyin.
    • Hepsini su veya başka bir sıvı ile yutun.
    • Oral yolla parçalanan yavaş salınımlı tabletler için:
  • Her bir tableti blister ambalajından (kılıf ambalajın şeffaf kısmı) çıkardıktan hemen sonra kullanın.
  • Kuru ellerle folyo paketini blister ambalajın üzerine geri soyun. Tableti folyodan geçirmeyin.
  • Tableti hemen dilinize yerleştirin. Çiğnemeden çözülmesine izin verin. Sıvı gerekmez.

Saklama Koşulları

  • Her form uygun sıcaklıkta saklanmalıdır:
  • Tüm genel tabletler: 20°C-25°C arasındaki bir sıcaklıkta saklayın.
  • Concerta, Ritalin: Bu tabletleri 25°C oda sıcaklığında saklayın. Bunları kısa bir süre için 15°C ila 30°C arasındaki sıcaklıklarda saklayabilirsiniz.
  • Metadate ER: 20°C ila 25°C arasındaki bir sıcaklıkta saklayın. Kısa bir süre için 15°C ila 30°C arasındaki sıcaklıklarda saklayabilirsiniz.
  • Cotempla XR-ODT: 15°C ila 30°C arasındaki bir sıcaklıkta saklayın. Blister ambalajları kartondan çıkardıktan sonra tekrar kullanılabilir seyahat çantasında saklayın.
  • Metilfenidatı dondurmayınız. Yüksek sıcaklıklardan uzak tutun.
  • Bu ilaçları ışıktan uzak tutun.
  • Bu ilaçları banyo gibi nemli veya nemli yerlerde saklamayın.

Yedekler

Bu ilaç için bir reçete doldurulamaz. Siz veya eczaneniz, bu ilacın yeniden doldurulmasını istiyorsanız, yeni bir reçete için doktorunuzla iletişime geçmeniz gerekecektir.

Seyahat

  • İlaçlarınızla seyahat ederken:
  • İlacınızı daima yanınızda taşıyın. Uçarken asla kontrol edilen bir çantaya koymayın. Taşıma çantanızda saklayın.
  •  Havaalanı röntgen makineleri için endişelenmeyin. İlaçlarına zarar veremezler.
  • Havaalanı personelinize ilacınız için eczane etiketini göstermeniz gerekebilir. Orijinal reçete etiketli kabı her zaman yanınızda taşıyın.
  • Bu ilacı arabanızın torpido gözüne koymayın veya arabanın içinde bırakmayın. Hava çok sıcak veya çok soğuk olduğunda bunu yapmaktan kaçının.

Klinik İzleme

Bu ilacı kullanırken doktorunuz aşağıdakileri kontrol edecektir:

  • Kan basıncı ve kalp atışı
  • Saldırgan davranış belirtileri veya ruh sağlığı koşullarındaki değişiklikler
  • Çocuklarda büyüme ve kilo

Bulunabilirlik

Her eczane bu ilacı stoklamaz. Reçetenizi doldururken, eczanenizin taşıdığından emin olmak için önceden aramayı unutmayın.

Önceden İzin

Birçok sigorta şirketi bu ilaç için önceden izin almayı gerektirir. Bu, doktorunuzun reçeteyi ödemesi için doktorunuzun sigorta şirketinizden onay alması gerektiği anlamına gelir.

Herhangi Bir Alternatif Var Mı?

Durumunuzu tedavi etmek için başka ilaçlar da vardır. Bazıları sizin için diğerlerinden daha uygun olabilir. Sizin için işe yarayabilecek diğer ilaç seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşun.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver


ortalama puan: 4,57 , 7 oy