Lenfoma Hastalığı Nedir, Belirtileri Nelerdir? – Kapsamlı Rehber

Appvice Onaylı

Lenfoma Nedir?

Lenf sistemi, lenf sıvısının vücutta hareket etmesini sağlayan bir dizi lenf düğümü ve damardan oluşur.  Lenf sıvıları enfeksiyonlar ile savaşan beyaz kan hücreleridir (akyuvarlar). Lenf düğümleri ise enfeksiyonun yayılmasını önlemek için bakterileri, parazitleri ve virüsleri yakalayan ve yok eden filtrelerdir. Bu yazımızda “Lenfoma hastalığı nedir?” sorusunu cevaplandıracağız.

Lenf sistemi vücudunuzu hastalıklara ve enfeksiyonlara karşı korurken, lenfosit (LYM) adı verilen lenf hücreleri bazı durumlarda kanserli hale gelebilir. Lenf sisteminde ortaya çıkan kanserlere lenfomalar adı verilir.

Doktorlar, 70’den fazla kanser türünü lenfoma olarak sınıflandırmaktadır. Lenfomalar, aşağıda yer alan lenfatik sistemin herhangi bir bölümünü etkileyebilir:

  • Kemik iliği
  • Timüs (boyun altı bezi)
  • Dalak
  • Bademcikler
  • Lenf düğümleri

Doktorlar lenfomaları Hodgkin lenfoması (HL) ve Hodgkin dışı lenfoma (non-Hodgkin-lenfoma) veya (NHL) olmak üzere iki kategoriye ayırır.

Lenfoma Tedavisi

Lenfoma tedavisi için çok sayıda tıp uzmanı işbirliği içinde çalışır. Bu uzmanların yetkin oldukları alanlar şu şekildedir. Hematologlar kan, kemik iliği ve immün hücre hastalıkları konusunda uzmanlaşmış doktorlardır. Onkologlar kanserli tümörleri tedavi ederler. Patologlar, tedavi planlamasına yardımcı olmak ve belirli bir tedavinin işe yarayıp yaramadığını belirlemek için bu doktorlar ile birlikte çalışır.

Lenfoma tedavileri kanserin evresine göre değişiklik gösterebilir. Doktorlar, kanserli hücrelerin ne kadar yayıldığını belirtmek için bir tümörü evrelerine ayırırlar. Örneğin 1. Evredeki bir tümör sadece birkaç lenf düğümüne yayılmıştır. 4. evredeki tümör ise akciğerler veya kemik iliği gibi daha ciddi ve acil tedavi gerektiren organlara yayılmıştır.

Doktorlar aynı zamanda Hodgkin olmayan lenfoma (NHL) tümörlerini ne kadar hızlı büyüdüklerine göre derecelendirir. Derecelendirme terimleri olarak şunları kullanırlar:

  • Düşük dereceli ya da tembel (ağrısız)
  • Orta dereceli veya agresif
  • Yüksek dereceli veya son derece agresif

Hodgkin lenfomasının (HL) tedavisi, kanserli hücreleri küçültmek ve öldürmek için radyasyon tedavisi almayı içerir. Doktorlar radyasyon tedavisi ile birlikte kanserli hücreleri yok etmek için kemoterapi ilaçları da yazmaktadır.

Kemoterapi ve radyasyon NHL’yi tedavi etmek için de kullanılır. Kanserli B hücrelerini hedef alan biyolojik tedaviler de etkili olabilir. Bu tür bir ilaç tipinin en yaygın Rituksimab’dır (rituximab).

Sağlıklı bağışıklık sistemi hücreleri oluşturmak için bazı durumlarda, kemik iliği veya kök hücre nakli de kullanılır. Doktorlar kemoterapi ve radyasyon tedavisine başlamadan önce bu hücreleri veya dokuları bir araya getirebilir. Kemik iliği bağışı için en uygun adaylar yakın akrabalardır.

Lenfoma Belirtileri Nelerdir?

Lenfoma semptomları hastalığın ilk evrelerinde kendini pek göstermez. Belki doktorunuz fiziki bir muayene sırasında genişlemiş lenf bezlerinin farkına varabilir. Bu lenf bezlerini derinizin hemen altında küçük, yumuşak nodüller (yumrular) gibi hissedilebilir. Herhangi bir kimse lenf nodlarını vücudunun aşağıdaki bölgelerinde hissedebilir:

  • Boyun
  • Üst göğüs
  • Koltuk altı
  • Mide
  • Kasık

Benzer şekilde ilk zamanlarda görülen lenfoma semptomlarının çoğu genel belirtilerdir. Bu yüzden belirtilerin lenfomaya işaret ettiğini kolayca fark edemezsiniz. Lenfomanın ilk evresinde görülen yaygın semptomlardan bazıları şunlardır:

  • Kemik ağrısı
  • Öksürük
  • Aşırı yorgunluk
  • Büyümüş dalak
  • Ateşlenme
  • Gece terlemeleri
  • Alkol alırken ağrı
  • Kaşıntılı döküntüler
  • Deri kıvrımlarında kızarıklık
  • Nefes darlığı
  • Cilt kaşıntı
  • Karın ağrısı
  • Açıklanamayan kilo kaybı

Lenfoma semptomları sıklıkla kolayca gözden kaçabileceği için, erken aşamada tespit edilmesi ve sonrasında da teşhis edilmesi zor olabilir. Kanser vücutta ilerledikçe semptomların nasıl değişmeye başlayabileceğini bilmek önemlidir.

Lenfomanın Hastalığı Neden Olur?

Kanser, hücrelerin kontrolsüz bir şekilde büyümesinin bir sonucudur. Normalde bir hücrenin ortalama ömrü kısadır. Hücre bu kısa ömrünü tamamladıktan sonra ölür. Ancak, lenfoma olan kişilerde hücre ölmek yerine büyür ve vücuda yayılır.

Lenfomaya neyin neden olduğu tam olarak belli değildir. Ancak, bu türden kanserler ile bir dizi risk faktörü arasında bir bağlantının olduğu da açıktır.

Lenfoma Risk Faktörleri 

Teşhis edilen lenfoma vakalarının çoğunun bilinen bir nedeni yoktur. Bununla birlikte, bazı insanların başkalarına göre daha fazla risk altında oldukları kabul edilmektedir.

Hodgkin Dışı Lenfoma (NHL) risk faktörleri

Hodgkin dışı lenfoma (NHL) için risk faktörleri şunlardır:

  • İmmün Yetmezliği: Bu durum, immün yetmezlik virüsü (HIV) veya AIDS’in sebep olduğu zayıf bir bağışıklık sistemi veya bir organ naklinden sonra bağışıklık sistemini baskılayan bir ilaç sebebi ile olabilir.
  • Otoimmün Hastalığı: Romatoid artrit ve çölyak hastalığı gibi belirli otoimmün hastalığı olan kişilerde lenfoma riski daha yüksektir.
  • Yaş: Lenfoma en çok 60 yaş üstü insanlarda görülür. Ancak, bazı çeşitleri çocuklar ve bebeklerde daha sık görülür.
  • Cinsiyet: Lenfoma türlerinden bazılarını geliştirme olasılığı kadınlarda daha yüksek iken, diğer bazı türlerini geliştirme olasılığı ise erkeklerde daha fazladır.
  • Etnik Köken: Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Beyaz Amerikalıların bazı lenfoma tiplerini geliştirme olasılığı Afrika kökenli Amerikalılara veya Asya kökenli Amerikalılara nispetle daha yüksektir.
  • Enfeksiyon: İnsan T hücresi lösemi / lenfotropik virüsü (HTLV-1), Heliobacter pylori, hepatit C veya Epstein-Barr virüsü (EBV) gibi enfeksiyonları olan kişilerin Lenfomaya yakalanma riski normal insanlara göre daha yüksektir.
  • Kimyasal ve radyasyona maruz kalmak: Böcek ilaçlarında, gübrelerde ve herbisitlerde bulunan kimyasal maddelere maruz kalanlar da risk altındadır. Nükleer radyasyona maruz kalan insanlar için de NHL gelişimi olasılığı oldukça yüksektir.
  • Vücut ölçüsü: Obezite, lenfomaya için olası bir risk faktörü olarak değerlendirilmiştir. Ancak bu olası risk faktörünü anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Hodgkin lenfoma (HL) risk faktörleri

Hodgkin lenfoması için risk faktörleri şunları içerir:

  • Yaş: 20 ila 30 yaş arasındaki ve 55 yaşın üzerindeki kişilerde daha fazla HL daha fazla vaka teşhisi konulduğu gözlemlenmiştir.
  • Cinsiyet: Erkeklerin bu tür lenfoma geliştirme olasılığı kadınlara göre daha yüksektir.
  • Aile Geçmişi: Aileden bir kardeşine veya anne babasından birine bu tür bir kanser teşhisi konulması o kişinin de HL geliştirme riskini attıracaktır.
  • Enfeksiyöz mononükleoz (beze humması): Ebstein Barr virüsü (EBV) enfeksiyonu mononükleozise neden olabilir. Bu tür bir enfeksiyonun olması o kişide lenfoma riskini artırabilir.
  • Affluence (zenginlik): Sosyoekonomik durumu yüksek olan bir aileden gelen bireylerin Hodgkin lenfoma geliştirme olasılığı daha yüksetir.
  • İmmün Yetmezliği: HIV’li bireylerin lenfoma gelişimine yatkınlığı daha fazladır.

Lenfoma Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorunuz lenfoma hastası olduğunuzdan şüpheleniyorsa ilk olarak size biyopsi yaptırır. Biyopsi, genişlemiş bir lenf düğümünden hücrelerin alınması işlemidir. Hematopatolog olarak da bilinen uzman bir doktor, alınan hücreleri inceleyerek bu hücrelerde lenfoma hücrelerinin mevcut olup olmadığını, eğer var ise hangi hücre tipinin bulunduğunu doktorunuza bildirecektir.

Eğer hematopatolog yaptığı inceleme sonucunda  lenfoma hücrelerini tespit ederse, bir sonraki aşamada yapılacak olan testler kanserin vücuda veya organlara ne kadar yayıldığını belirleyebilir. Bu testler göğüs röntgeni, kan testi veya lenf düğümleri ile doku testlerini içerebilir.

Bilgisayarlı tomografi (CT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MRI) gibi taramalar, daha başka tümörleri veya genişlemiş lenf düğümlerini belirleyebilir.

Lenfoma Çeşitleri Nelerdir?

İki çeşit lenfoma türü vardır. Hodgkin lenfoması (HL) ve Hodgkin olmayan lenfomadır (NHL). 1800’lerde Dr. Thomas Hodgkin adlı bir patolog, şu anda Hodgkin lenfoması olarak bilinen hücreleri keşfetmiştir.

Hodgkin lenfoması olanlar Reed-Sternberg (RS) hücreleri olarak adlandırılan büyük kanserli hücrelere sahiptir. Hodgkin olmayan lenfoması (NHL) olan insanlarda RS tipi hücrelere sahip değildir.

Non-Hodgkin lenfoma (NHL)

Lösemi ve Lenfoma Derneği’ne (LLS) göre Non-Hodgkin lenfoma (NHL), Hodgkin lenfomasından üç kat daha yaygındır.

Belirttiğim bu iki (HL ve NHL) kategorinin altında birçok lenfoma türü mevcuttur. Doktorlar NHL tiplerini, etkiledikleri hücrelere ve bu hücrelerin hızlı veya yavaş büyümelerine göre adlandırırlar. NHL, bağışıklık sisteminin B hücrelerinde veya T hücrelerinde gelişir.

LLS’ye göre, çoğu NHL türleri B hücrelerini etkiler.

B hücreli lenfoma

Diffüz (dağılmış) büyük B hücreli lenfoma (DLBCL) en agresif NHL tipidir. Aşırı hızlı büyüyen bu lenfoma, kanınızdaki anormal B hücrelerinden gelir. Tedavi edilirse iyileş ihtimali vardır, ancak tedavi edilmezse ölüme neden olabilir. Diffüz büyük B hücreli Lenfomanın hangi evrede olduğunun bilinmesi prognozunuzu (öngörü) belirlemeye yardımcı olur.

T hücreli lenfoma

T hücreli lenfoma, B hücreli lenfoma kadar yaygın değildir. T hücreli lenfoma vakaları tüm NHL vakalarının sadece yüzde 15’lik bölümünü oluşturur. T hücreli lenfomaların da birçok türü mevcuttur.

Burkitt lenfoması

Burkitt lenfoması, nadir görülen bir NHL türüdür. Ancak, bağışıklık sistemi zayıflamış insanlarda çok sık görülür. Bu lenfoma türü ise en çok Sahra altı Afrika’da yaşayan çocuklarda yaygındır. Bununla birlikte dünyanın diğer bölgelerinde de görülür.

Foliküler lenfoma

Amerika Birleşik Devletleri’nde teşhis edilen 5 lenfomadan biri foliküler lenfomadır. Beyaz kan hücrelerinde başlayan bu tip NHL, yaşlı kişilerde en yaygın olanıdır. Ortalama tanı yaşı 60’tır. Bu lenfoma da yavaş büyür, bu nedenle tedaviler “bekle-gör” stratejisi ile takip edilir.

Mantle hücreli lenfoma

Bu agresif lenfoma şekli nadir görülen lenfomalardandır. NHL vakalarının sadece yaklaşık olarak yüzde 6’sını mantle hücreli lenfomalar oluşturur.  Mantel hücre lenfoması hastalığın ileriki aşamalarında ancak teşhis edilebilir. Bu tip lenfoma genellikle gastrointestinal (sindirim) sisteminde veya kemik iliğinde görülür.

Primer mediastinal B hücreli lenfoma

B hücreli lenfoma türünün bir alt kategorisini oluşturan Primer mediastinal lenfoma, tüm DLBCL (Diffüz büyük B hücreli lenfoma) vakalarının yaklaşık olarak yüzde 10’luk bölümünü oluşturur. Ağırlıklı olarak kadınlarda görülen bu tür lenfoma, genel olarak kadınların 20’li, 30’lu yaşlarında gelişme gösterir.

Küçük lenfositik lenfoma

Küçük lenfatik lenfoma (SLL), yavaş büyüyen bir lenfoma türüdür. SLL’nin kanser hücreleri çoğunlukla lenf düğümlerinde bulunur. Küçük lenfosittik lenfoma, kronik lenfositik lösemi (CLL) ile hemen hemen aynı özelliklere sahiptir. Ancak, kronik lenfosittik lösemide kanser hücrelerinin çoğu kanda ve kemik iliğinde bulunur.

Lenfoplazmasitik Lenfoma (Waldenstrom Makroglobulinemi)

Lenfoplazmasitik lenfoma (LPL), tüm lenfomaların sadece yüzde 1 ila 2’sini oluşturan nadir bir kanser türüdür. Çoğunlukla ileri yaşlardaki yetişkinleri etkiler. Waldenstrom makroglobulinemi, Lenfoplazmasitik Lenfomanın bir alt türüdür. Anormal seviyede antikor üretimine neden olur. LPL’li birçok insanda aynı zamanda anemi de vardır.

Hodgkin Lenfoması

Hodgkin lenfomaları tipik olarak B hücrelerinde veya Reed-Sternberg (RS) hücreleri olarak bilinen immün sistemi hücrelerinde başlar. Hodgkin lenfomasının sebebi tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı risk faktörleri bu tür kanser geliştirme ihtimalimizi artırabilir.

Hodgkin Lenfoması

Hodgkin lenfoması türleri şunlardır:

  • Lenfosit tüketen Hodgkin lenfoması

Nadir görülen ancak agresif bir lenfoma türü olan Lenfosit tüketen Hodgkin hastalığı, lenfoma vakalarının yaklaşık yüzde 1’inde görülür. Bu tür lenfoma en sık 30’lu yaşlardaki bireylerde teşhis edilir. Doktorlar teşhis testlerinde bol miktarda RS hücresi olan normal lenfositler göreceklerdir.

HIV gibi, tehlikeli bir bağışıklık sistemi hastalığı bulunan bireylere bu tip lenfoma teşhisi konması daha muhtemeldir.

  • Lenfosit zengini Hodgkin lenfoması

Bu tip lenfoma erkeklerde daha yaygındır. Lenfosit zengini Hodgkin hastalığı tüm Hodgkin lenfoma vakalarının yaklaşık yüzde 5’ini oluşturur. Bu lenfoma türü normal şartlarda erken bir aşamada teşhis edilir. Tanı testlerinde ise hem lenfositler hem de RS hücreleri bir arada bulunur.

  • Karışık selülarite Hodgkin lenfoması

Lenfosit zengini Hodgkin hastalığında olduğu gibi, karışık selülarite Hodgkin lenfoması hem lenfositleri hem de RS hücrelerini içerir. Hodgkin lenfoması vakalarının neredeyse dörtte biri bu türdendir. Bu tip Lenfoma yetişkin erkeklerde daha yaygındır.

  • Nodüler lenfosit baskın Hodgkin lenfoması

Nodüler lenfosit baskın Hodgkin lenfoması (NLPHL), lenfoma hastalarının yaklaşık yüzde 5’inde görülür. Bu tip Lenfoma diğer türlerden RS hücrelerinin yokluğu sebebi ile ayırt edilir.

NLPHL en çok 30 ila 50 yaş arasındaki kişilerde görülür ve erkeklerde daha yaygındır. NLPHL ilerleyişini sürdürerek nadiren de olsa agresif bir Hodgkin olmayan lenfoma (NHL) tipine dönüşebilir.

  • Nodüler skleroz Hodgkin lenfoması

Bu yaygın lenfoma tipi, Hodgkin vakalarının neredeyse yüzde 70’inde görülür. Tüm yaş grupları arasında ise en çok genç yetişkinlerde görülür. Bu tip lenfoma skar dokusu veya skleroz içeren lenf bezlerinde görülür. Bu tür bir lenfoma, yüksek bir küratür oranı ile tedavi edilebilir.

Lenfoma Evreleri

Hem NHL hem de Hodgkin lenfoması dört aşamada sınıflandırılır. Lenfomanın evresi, kanserin nerede olduğuna ve ne kadar yayıldığı göre değişecektir.

1. Evre: Kanser bir lenf düğümü ya da bir organ kesiğindedir.

2. Evre: Kanser, birbirine yakın ve vücudun aynı tarafındaki iki lenf düğümünde bulunur. Veya kanserin bir organda ve o organa yakın olan lenf düğümlerinde bulunduğu evredir.

3. Evre: Bu evrede kanser, vücudun her iki tarafında bulunan ikiden fazla lenf düğümünde bulunur.

4. Evre: Kanser bir organda olabilir ve yakınındaki lenf bezlerine de yayılmış olabilir. NHL ilerledikçe kanser daha başka organlara ve lenf düğümlerine yayılmaya başlayabilir. İlerlemiş bir NHL için en yaygın bölgeler, karaciğer, kemik iliği ve akciğerlerdir. Ancak, 4. Evredeki bir lenfoma en ileri düzeyde olmasına rağmen tedavi edilmesi hala mümkündür.

Çocuklarda Lenfoma

İlk bölümde belirttiğim risk faktörleri hem çocuklar hem de yetişkinler için aynı düzeydedir. Ancak bazı lenfoma tipleri çocuklarda daha yaygın görülür.

Örneğin, Hodgkin lenfoması 15 yaş ve altındaki çocuklarda daha yaygındır. Ancak çocuklarda ortaya çıkan NHL tipi lenfomalar genel olarak daha agresiftir ve diğer tip lonfomalara göre vücutta daha hızlı büyür.

HIV gibi bağışıklık sistemi zafiyeti olan veya bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar alan çocuklarda lenfoma riski artar. Aynı şekilde, radyasyon terapisi veya kemoterapi gören çocukların bu tür kanserleri geliştirme riski diğer çocuklara göre daha yüksektir.

Lenfoma ve Lösemi

Hem lösemi hem de lenfoma, kan kanseri türleridir ve ikisi de bazı ortak semptomları gösterebilirler. Bununla birlikte, kökenleri, tedavileri ve gösterdikleri kendilerine has semptomlar bu iki kanser türünü birbirinden ayırır.

Lenfoma ve Lösemi Belirtileri

Hem lenfoma hem de lösemili kişilerde ateş ve gece terlemesi görülür. Bununla birlikte löseminin aşırı kanama, kolay morarma, baş ağrısı ve artmış enfeksiyonlara neden olma olasılığı daha yüksektir. Lenfoma olan kişilerin cilt kaşıntısı, iştahsızlık, açıklanamayan kilo kaybı ve şişmiş lenf bezleri gibi belirtileri yaşama olasılığı daha yüksektir.

Kökenleri

Lösemi tipik olarak kemik iliğinde başlar. Kemik iliğinin çok fazla beyaz kan hücresi (akyuvar) üretmesine neden olur. Lenfoma ise lenf düğümlerinde başlar. Beyaz kan hücrelerinin anormal derecede yayılması ile birlikte lenfoma da ilerler.

Lenfoma ve Lösemi Tedavisi

Doktorlar hem lenfoma hem de lösemi için süreç boyunca dikkatli bir şekilde izleme yapabilirler. Çünkü bu kanser türlerinin bazıları hem yavaş büyür hem de  agresif değildir. Doktorunuz her iki kanseri türünü de tedavi etmek için kemoterapi veya radyasyon tedavisini kullanabilir. Ancak löseminin kemoterapi ve radyasyon tedavisinden başka iki alternatif tedavi şekli daha mevcuttur. Bunlar kök hücre nakli ve akıllı ilaç tedavisidir.

Lenfoma Yaşam Süresi

Bir kişinin lenfoma tanısından sonraki prognozu (hastalığın sonucunu tahmin) hastalığın bulunduğu evreye ve lenfoma tipine bağlıdır. Bütün lenfoma türleri tedavi edilemese de bunların çoğu tedavi edilebilir ve iyileştirilebilir.

Bazı lenfoma tipleri de yavaş büyür veya oldukça zayıftır. Bu durumda, doktorlar tedavi etmemeyi bile seçebilir. Uzun süreçli bir tedavi göz önüne alındığında da hastalığın zayıf olması ve yavaş ilerlemesi iyi bir göstergedir.

  1. evresinde bulunan Hodgkin lenfoması için beş yıllık hayatta kalma oranı yüzde 90’dır. 4. evrede bulunan için ise bu oran yüzde 65’e kadar düşer. Hodgkin olmayan lenfoma (NHL) için beş yıllık hayatta kalma oranı yüzde 70 iken, 10 yıllık hayatta kalma oranı yüzde 60’tır.

Lösemi ve Lenfoma Derneği’ne göre, Hodgkin lenfoması oldukça iyi bir kanserdir ve tedavi edilme oranı da oldukça yüksektir. Hem NHL hem de Hodgkin lenfoması için hayatta kalma oranları kanserli hücrelerin ne kadar yayıldığına ve kanser tipine bağlıdır.

Amerikan Kanser Derneği’ne (ACS) göre Hodgkin olmayan lenfoma (NHL) hastaları için beş yıllık sürede sağ kalım oranı % 70’tir.10 yıllık süreçte sağ kalım oranı ise % 60’tır. Hodgkin lenfoması için hayatta kalma oranı kanserin olduğu mevcut evreye bağlıdır.

  1. evre için beş yıllık sağ kalım oranı yüzde 90 iken, 4. Evre için beş yıllık hayatta kalma oranı yüzde 65’tir.

Puan Ver


ortalama puan: 3,00 , 1 oy