LDL (Kötü) Kolesterol Nedir?

Kandaki LDL miktarı (LDL-C) kalp hastalıklarına yakalanma riskini belirleyen faktörlerden biridir.

Kolesterol yağlı bir maddedir. Yağlar suda çözülmediği için kan vasıtasıyla serbest bir şekilde taşınamazlar. Bu nedenle, bazı protein türleri kolesterol, trigliserit ve fosfolipit gibi yağlarla birleşir ve kana karışmalarını sağlar.

Bu yağ ve protein karışımına “lipoprotein” adı verilir. Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) de bunlardan biridir ve önemli bir kolesterol taşıyıcısıdır.

Farklı lipoproteinler tarafından taşınan kolesterol miktarı kalp hastalıklarına yakalanma riski konusunda önemli bilgiler verebilir.

LDL-C Nedir?

LDL-C, LDL tarafından kanda taşınan kolesterol miktarını simgelemektedir.

LDL-C düzeyi kalp hastalıkları için önemli bir belirtidir. Birçok araştırma hem erkeklerde hem de kadınlarda LDL-C ve kalp hastalıkları arasında bir ilişki göstermektedir. Ancak, bu ilişki yaş ilerledikçe zayıflamaktadır. Bazı araştırmalar düşük LDL-C değerinin yaşlı bireylerde ölüm oranını artırdığını öne sürmektedir.

Şimdiye kadar bulunan kanıtlar düşük LDL-C seviyesinin kalp hastalıklarına yakalanma riskini düşürdüğünü göstermektedir.

Avrupa Kardiyoloji Derneği’ne göre epidemiyolojik ve klinik araştırmalar kandaki LDL miktarını düşürmenin kalp hastalıklarından korunmak için öncelik olduğu göstermektedir.

Kolesterolün Görevi Nedir?

Kolesterol sterol grubundan organik bir moleküldür. Steroller “lipit” veya “yağ” olarak adlandırılsa da trigliserit ve fosfolipit gibi besinsel yağlardan kimyasal olarak farklıdır.

Trigliseritlerin aksine steroller yağ asidi içermez. En bilinen sterol damar tıkanıklığı ve kalp hastalıklarıyla olan ilişkisi nedeniyle kolesteroldür.

Kolesterol hücre zarının önemli bir unsurudur ve özellikle sinir ve beyin dokularında bol bulunur. Kolesterol prekürsör bir moleküldür. Örneğin, D vitamini kolesterol sayesinde sindirilir. Ayrıca, progesteron, glukokortikoid, mineralokortikoid, testosteron gibi önemli hormonlar için de prekürsördür.

Kolesterol sadece hayvansal gıdalarda bulunur. Vücut kolesterol sentezleyebildiği için tüketilmesine ihtiyaç yoktur.

Kanımızda bulunan kolesterolün büyük bir kısmı karaciğer tarafından sentezlenmektedir. Araştırmalar, kolesterol tüketiminin sentez miktarını düşürdüğünü gösterse de bu düşüş eşit oranda olmamaktadır.

Lipoproteinlerin Görevi

Standart bir lipit testi farklı lipoproteinler tarafından taşınan kolesterol miktarını göstermektedir. Lipoproteinlerin ana görevi trigliserit ve kolesterol gibi yağları kan vasıtasıyla organlara taşımaktır.

Beş tür lipoprotein bulunmaktadır; şilomikron, çok düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL), ara yoğunluklu lipoprotein (IDL), düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) ve yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL).

Düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL), adını diğer kolesterol türlerine göre daha az yoğun olmasına borçludur.

Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) “iyi kolesterol” olarak görülürken LDL’den “kötü kolesterol” olarak bahsedilmektedir.

Yüksek LDL Kolesterolün Tehlikeleri

LDL-C düzeyinin yükselmesi  damar tıkanıklığı ve kalp hastalıklarına yakalanma riskini artırmaktadır.

Hücre yüzeylerinde LDL-C‘yi hücreye bağlamaya yarayan LDL reseptörleri bulunmaktadır. LDL reseptörlerinin eksikliği hücrelerin kolesterol alımını azaltıp kolesterolün kanda kalmasına sebep olabilir.

Genetik bir hastalık olan ailesel hiperkolesterolemi’den muzdarip kişilerde LDL-C düzeyi vücut tarafından düşürülemez ve bu durum genç yaşlarda bile kalp hastalıklarına yakalanma riskini artırır.

LDL Kolesterol Yüksekliği

Kolesterol seviyesi bir desilitre kanda kaç miligram kolesterol bulunduğu dikkate alınarak hesaplanır. Çoğu kan testinde LDL-C değeri de bulunmaktadır. Bu hesaplamalar toplam kolesterol, HDL-C ve trigliserit oranlarını da bulmaya yarayan Friedewald formülü kullanılarak yapılır. Bu formül trigliserit ve kolesterol oranının sabit olduğu düşüncesiyle ortaya çıksa da bu durum her zaman gözlenmemektedir.

Bu formül:

LDL-C = [Toplam kolesterol] – [HDL-C] – [Trigliserit]/5

Bu nedenle, LDL-C hesaplamaları trigliserit seviyesinin aşırı düşük veya yüksek olması durumunda gerçek değeri vermemektedir. Direkt LDL-C testleri bulunsa da yüksek maliyeti nedeniyle nadiren yapılmaktadır.

Bazı araştırmalar kandaki LDL partikül sayısının (LDL-P) daha güvenilir bir risk göstergesi olduğunu öne sürmektedir.

Kolesterol seviyenizi, özellikle de LDL-C düzeyini kontrol altında tutmanız çok önemlidir. Yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı gibi diğer kalp hastalığı risk faktörlerini taşıyorsanız düşük bir LDL-C düzeyine sahip olmak daha da önemli hâle gelmektedir. Bu sebepten ötürü, normal LDL-C düzeyi hesaplanırken halihazırda var olan kalp hastalıkları da göz önüne alınmalıdır.

LDL Kolesterol Kaç Olmalıdır?

  • 190 mg/dL’den fazla – Çok yüksek
  • 160 – 189 mg/dL arası – Yüksek
  • 130 – 159 mg/dL arası – Üst sınırda
  • 100 – 129 mg/dL arası – İdeal
  • 100 mg/dL’den az – Kalp hastalığı riski taşıyanlar için ideal
  • 70 mg/dL’den az – Yüksek kalp hastalığı riski taşıyanlar için ideal

 LDL Kolesterol Nasıl Düşürülür?

LDL-C seviyeniz yüksekse doktorunuz hayatınızda değişiklikler yapmanızı önerecektir. Sigarayı bırakmak ve tam tahıllı gıdalar, yulaf, zeytinyağı, bakliyat, meyve ve sebze tüketmek yararlı olacaktır. Ayrıca, et ve süt ürünlerinde bulunan doymuş yağ tüketimini de azaltmalısınız.

Kızartmalar ve kurabiye, kraker, kek gibi ürünlerde bulunan Üzerinde “trans yağ yoktur” yazan ürünlerde bile bir miktar trans yağ bulunabileceğini göz ardı etmemelisiniz.

Çözülebilir lif tüketimi LDL-C seviyenizi düşürebilir. Yulaf, kepek, meyve, mercimek ve sebzeler çözülebilir lif bakımından zengindir.

Düzenli egzersiz ve kilo vermek size yardımcı olabilir.

Bazı araştırmalar düşük karbonhidrat diyetlerinin LDL partikül sayısı ve miktarını olumlu yönde etkileyebileceğini göstermektedir.

Yaptığınız değişiklikler size yardımcı olmazsa, doktorunuz statin türü ilaçlara başvurabilir. Araştırmalar statin kullanımın kalp hastası bireylerde hastalığın seyrini değiştirdiğini göstermektedir.

Statinlerin LDL-C seviyesi yüksek olan sağlıklı bireyler üzerindeki etkileri ise tam olarak bilinmemektedir. Statinin birincil korunma olarak kullanımı söz konusu olduğunda LDL-C seviyesinin yanında diğer risk faktörlerine de dikkat edilmektedir.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.


PUAN VER