İnsülin Direnci Nedir, Belirtileri Nelerdir? – Kapsamlı Rehber

Appvice Onaylı

İnsülin ve İnsülin Direnci Ne Demek?

İnsülin, vücuttaki birçok süreci kontrol eden önemli bir hormondur. Bununla birlikte, bu hormonla ilgili problemler birçok modern sağlık koşulunun merkezinde yer almaktadır. Bazen hücrelerimiz olması gerektiği gibi insüline cevap vermeyi bırakır. Bu duruma insülin direnci denir ve inanılmaz derecede yaygındır. Aslında, 2002’de yapılan bir çalışma ABD nüfusunun %32.2’sinin insüline dirençli olabileceğini göstermiştir. Bu sayı, yetişkin obez kadınlarda %70’e bazı hasta gruplarında %80’in üstüne çıkabilmektedir. Obez çocukların ve gençlerin ise yaklaşık üçte biri insülin direncine sahip olabilir. Bu rakamlar korkutucu, ancak iyi haber şu: insülin direncinin basit yaşam tarzı önlemleriyle çarpıcı biçimde geliştirilebiliyor.

Bu yazımızda insülin direnci, belirtileri ve tedavisi hakkında tüm bilinmesi gerekenleri sizler için bir araya getirdik.

İnsülin Nedir?

İnsülin, pankreas denilen bir organ tarafından salgılanan bir hormondur. Başlıca rolü ise kan dolaşımında dolaşan besin miktarını düzenlemektir.

İnsülin çoğunlukla kan şekeri yönetimine dahil olmasına rağmen, aynı zamanda yağ ve protein metabolizmasını da etkiler. Karbonhidrat içeren bir öğün yediğimizde, kan dolaşımındaki şeker miktarı artar. Bu, pankreastaki hücreler tarafından sağlanır ve daha sonra kana insülin salınır. Daha sonra insülin kan dolaşımını gezerek vücudun hücrelerine kandan şeker almaları gerektiğini söyler.

Bu, kanda şeker miktarının azalmasına sebep olur ve kullanımı veya depolanması için hücrelere gitmesi istenen yere koyar. Bu önemlidir, çünkü kandaki yüksek miktarda şeker, toksik etkilere neden olabilir, bu da ciddi zararlara neden olabilir ve tedavi edilmezse ölüme sebep olabilir. Bununla birlikte, çeşitli nedenlerden dolayı bazen hücreler insüline olması gerektiği gibi yanıt vermeyi bırakır. Başka bir deyişle insüline “dirençli” hale gelirler.

Bu olduğunda, pankreas kan şekeri seviyesini düşürmek için daha fazla insülin üretmeye başlar. Bu, kanda hiperinsülinemi olarak adlandırılan yüksek insülin seviyelerine yol açar. Bu uzun süre gelişmeye devam edebilir. Hücreler giderek daha fazla insüline dirençli hale gelir ve hem insülin hem de kan şekeri seviyeleri artar. Sonunda pankreas artık dayanamayabilir ve pankreastaki hücreler zarar görebilir. Bu, insülin üretiminin azalmasına neden olur, bu nedenle mevcut olan az insüline yanıt vermeyen düşük miktarda insülin ve hücreler vardır. Bu da hızla yükselen kan şekeri seviyelerine yol açabilir.

Kan şekeri seviyeleri belli bir eşiği aştığında, tip 2 diyabet tanısı konulur. Aslında, bu tip 2 diyabetin nasıl geliştiğinin basitleştirilmiş bir versiyonudur. İnsülin direnci, dünya genelindeki insanların yaklaşık %9’unu etkileyen bu yaygın hastalığın ana nedenidir.

İnsülin Direnci ve İnsülin Duyarlılığı

İnsülin direnci ve insülin duyarlılığı, aynı madalyonun iki yüzüdür.

İnsüline dirençli iseniz, insülin duyarlılığının düşük olması gerekir. Tersine, eğer insüline duyarlıysanız düşük insülin direncine sahip olursunuz.

İnsüline dirençli olmak kötü bir şey iken, insüline duyarlı olmak iyidir.

İnsülin direnci, hücrelerin insülin hormonuna iyi cevap vermediğini gösterir. Bu daha yüksek insülin seviyelerine, daha yüksek kan şekeri seviyelerine neden olur ve tip 2 diyabet ve diğer sağlık sorunlarına yol açabilir.

İnsülin Direnci Neden Olur?

İnsülin direncine birçok potansiyel neden ve katkıda bulunanlar vardır. En önemlilerinden birinin kandaki yağ miktarının artmış olması olduğuna inanılıyor.

Çok sayıda çalışma, kandaki yüksek miktarda serbest yağ asidinin kas hücreleri gibi hücrelerin insüline yanıt vermeyi bırakmasına neden olduğunu göstermektedir. Bu kısmen kas hücrelerinin içinde oluşan ve intramiyosellüler yağ olarak adlandırılan kaslarda oluşan yağ ve yağ asidi metabolitlerinden kaynaklanabilir. Bu, insülinin çalışması için ihtiyaç duyulan sinyal yollarını bozar.

Artan serbest yağ asitlerinin asıl nedeni çok fazla kalori almak ve aşırı vücut yağı taşımaktır. Aslında aşırı yeme, kilo alma ve şişmanlık, insülin direnci ile güçlü bir şekilde ilişkilidir İç organlardaki yağın artması, organların etrafına biriken tehlikeli karın yağının çok önemli olduğu görülüyor. Bu tip yağ, kana pek çok serbest yağ asidi salgılayabilir ve insülin direncini arttıran enflamatuar(iltihap) hormonları bile bırakabilir.

Bununla birlikte normal kilolu veya zayıf insanlar da insüline dirençli olabilir, fazla kilolular arasında çok daha yaygındır.

İnsülin direncinin diğer birkaç olası nedeni vardır:

  • Fruktoz: Yüksek miktarda früktoz alımı (meyveden değil, ilave şekerden) hem farelerde hem de insanlarda insülin direnciyle ilişkilendirilmiştir.
  • Enflamasyon: Artmış oksidatif stres ve vücutta iltihaplanma, insülin direncine neden olabilir.
  • Hareketsizlik: Fiziksel aktivite insülin duyarlılığını arttırır ve hareketsiz olmak insülin direncine neden olur.
  • Gut Mikrobiyota: Bağırsaktaki bakteriyel ortamdaki bir bozulmanın, insülin direncini ve diğer metabolik sorunları şiddetlendiren iltihaplara neden olabileceğine dair kanıt vardır.

Ayrıca çeşitli genetik ve sosyal faktörler vardır ve siyahiler, hispanikler ve Asyalılar özellikle risk altındadır. Bu liste kesin değildir. İnsülin direncini/hassasiyetini etkileyebilecek diğer birçok faktör vardır.

İnsülin direncinin ana nedenleri, aşırı yeme ve özellikle göbek bölgesinde vücut yağının artması olabilir. Diğer faktörler arasında yüksek şeker alımı, iltihaplanma, hareketsizlik ve genetik sayılabilir.

İnsülin Direnci Belirtileri 

Doktorunuzun insüline dirençli olup olmadığınızı belirleyebileceği birkaç yol vardır. Örneğin yüksek açlık insülin seviyelerine sahip olmak, insülin direncinin iyi bir işaretidir. Kan testleri ve insülin seviyelerinizden insülin direncini tahmin eder ve oldukça doğrudur.

Ayrıca, bir doz glikoz verilen oral glikoz tolerans testi gibi kan şekeri kontrolünü daha doğrudan ölçmenin yolları vardır ve ardından kan şekeri seviyeleriniz birkaç saat ölçülür. Aşırı kilolu veya obezseniz ve özellikle göbek bölgesinde çok miktarda yağ varsa, insüline dirençli olma ihtimaliniz çok yüksektir. Akantoz nigrans adı verilen ve cilt üzerinde insülin direncini gösterebilecek koyu lekeler çıkaran bir cilt durumu da vardır.

Düşük HDL (“iyi” kolesterol) seviyelerine ve yüksek kan trigliseritlerine sahip olmak, insülin direnci ile güçlü şekilde ilişkili diğer iki belirteçtir.

Yüksek insülin ve yüksek kan şekeri seviyelerine sahip olmak, insülin direncinin kilit belirtileridir. Diğer belirtiler arasında çok miktarda göbek yağı, yüksek kan trigliseritleri ve düşük HDL seviyeleri bulunur.

İnsülin Direnci, Metabolik Sendrom ve Tip 2 Diyabet

İnsülin direnci, iki yaygın hastalığın ayırt edici özelliğidir: Metabolik sendrom ve tip 2 diyabet. Metabolik sendrom, tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve diğer problemlerle ilişkili bir grup risk faktörüdür. Belirtiler yüksek kan trigliseritleri, düşük HDL seviyeleri, yüksek kan basıncı, merkezi obezite (göbek yağı) ve yüksek kan şekeridir.

Bazen bu duruma “insülin direnci sendromu” da denir. İnsülin direnci aynı zamanda tip 2 diyabetin başlıca bir etkenidir. Yüksek kan şekeri seviyeleri, daha fazla insüline cevap vermeyen hücrelerden kaynaklanmaktadır.

Zamanla, pankreastaki insülin üreten hücreler de çalışmayı durdurabilir ve insülin eksikliğine yol açabilir. İnsülin direnci gelişimini durdurarak çoğu metabolik sendrom ve tip 2 diyabet vakasını önlemek mümkün olabilir.

İnsülin direnci, şu anda dünyann en büyük sağlık problemleri arasında olan metabolik sendromun ve tip 2 diyabetin kalbidir.

İnsülin Direnci ve Kalp Hastalıkları

İnsülin direnci aynı zamanda dünyanın en büyük katili olan kalp hastalığı ile de güçlü bir şekilde ilişkilidir. Aslında, insüline dirençli olan veya metabolik sendromu olan kişilerde %93 daha fazla kalp hastalığı riski vardır. İnsülin direncine bağlı başka birçok hastalık vardır. Buna alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması, polikistik over sendromu (PKOS) Alzheimer hastalığı ve kanser dahildir.

İnsülin direnci, kalp hastalığı, alkole bağlı olmayan karaciğer yağlanması, polikistik over sendromu, Alzheimer hastalığı ve kanser gibi çeşitli hastalıklara neden olabilir.

İnsülin Direnci Nasıl Kırılır?

İnsülin direnci ile ilgili iyi bir şey ise, onu etkilemenin çok kolay olmasıdır.

Aslında, yaşam tarzınızı değiştirerek ve yeni beslenme alışkanlıkları edinerek insülin direncini genellikle tamamen tersine çevirirsiniz.

İnsülin direncini azaltmanın birkaç kanıta dayalı yolu vardır. Bunlar:

  • Egzersiz: Bu, insülin duyarlılığını arttırmanın en kolay yolu olabilir. Etki neredeyse anında gerçekleşir.
  • Karın Yağı Kaybı: Bazı yağları, özellikle de karaciğeriniz ve karnınızdaki derin “visseral” yağları kaybetmeye çalışın. Bu makale, karın yağının nasıl kaybedileceğine dair kanıta dayalı birkaç ipucunu listeler.
  • Sigarayı Bırakmak: Tütün içmek insülin direncine sebep olabilir. Bu nedenle sigarayı bırakmak yardımcı olabilir.
  • Şeker Alımını Azaltmak: Özellikle şekerli tatlandırılmış içecekler gibi gıdalardan ilave şeker alımınızı azaltmaya çalışın.
  • Sağlıklı Beslenmek: Genellikle işlenmemiş gıdalara dayanan bir diyet yapın. Fındık ve yağlı balıkları dahil edin.
  • Omega-3 Yağ Asitleri: Omega-3 yağ asitlerini tüketmek birçok durumda insülin direncini azaltabilir. Ayrıca insüline dirençli kişilerde sıklıkla yüksek olan kan trigliseritlerini düşürebilirler.
  • Takviyeler: Berberin adlı takviyeyi almak, insülin duyarlılığını arttırmada ve kan şekerini azaltmada etkili olabilir. Magnezyum takviyeleri de yardımcı olabilir.
  • Uyku: Yetersiz uykunun insülin direncine neden olduğuna dair bazı kanıtlar vardır, bu nedenle uyku kalitesini yükseltmek yardımcı olacaktır.
  • Stresi Azaltmak: Stresiniz çok aşırı ise, stres seviyenizi yönetmeye çalışın. Meditasyonun yardımcı olduğu görülmüştür.
  • Kan Bağışı: Kandaki yüksek demir seviyeleri insülin direnciyle bağlantılıdır. Erkekler ve menopoz sonrası kadınlar için kan bağışı insülin duyarlılığını arttırabilir.
  • Intermittent Fasting: Intermittent fasting denilen bir beslenme düzeninin izlenmesi insülin duyarlılığını arttırabilir.

Listedeki öğelerin çoğu, genel olarak iyi sağlık, uzun ömür ve hastalıklara karşı korunma ile ilişkilendirdiğimiz şeylerin başında geliyor.

Tüm bunlar söylenirse, bu makaledeki hiçbir şeyin tıbbi tavsiye niteliğinde olmadığını unutmayın.

İnsülin direnci, çeşitli ciddi sağlık problemleriyle bağlantılıdır ve seçenekleriniz hakkında doktorunuzla konuşmanızı öneririm. İşe yarayabilecek çeşitli tıbbi tedaviler de var.

İnsülin direnci basit yaşam tarzı önlemleriyle azaltılabilir veya hatta tamamen tersine çevrilebilir. Bunlar arasında egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, karın yağı kaybetmek ve uykunuza ve stres düzeyinize dikkat etmek sayılabilir.

Düşük Karbonhidrat Diyeti ve İnsülin Direnci

Vurgulamaya değer başka bir şey de düşük karbonhidrat diyetidir. Karbonhidratları kısıtlayan diyetler metabolik sendrom ve tip 2 diyabet karşısında inanılmaz derecede güçlü faydalara sahip olabilir ve bu kısmen azaltılmış insülin direncine aracılık eder.

Bununla birlikte, bir ketojenik diyet gibi karbonhidrat alımı çok düşük olduğunda, vücut beyin için kan şekeri almak için insüline dirençli bir duruma gelebilir.

Buna “fizyolojik” insülin direnci (“patolojik” yerine) denir ve kötü bir şey değildir.

Düşük karbonhidrat diyeti metabolik hastalığa bağlı zararlı insülin direncini azaltır. Bununla birlikte, çok düşük karbonhidratlı ketojenik diyetler, beyine kan şekeri ayıran zararsız bir insülin direnci tipine neden olabilir.

SONUÇ

İnsülin direnci, her yıl toplu olarak milyonlarca insanı öldüren kronik hastalıkların çoğunun (çoğu olmasa da) en önemli itici güçlerinden biri olabilir.

İyi haber ise, yağ kaybetmek, sağlıklı yemek ve egzersiz yapmak gibi basit yaşam tarzı önlemleriyle önemli ölçüde iyileştirilebileceğidir.

İnsülin direncini önlemek, daha uzun, daha sağlıklı ve daha mutlu bir hayat yaşamak için yapabileceğiniz en güçlü şeyler arasında olabilir.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Sedef Olcay Web Banner

Puan Ver


ortalama puan: 5,00 , 2 oy