İnflamatuar Bağırsak Sendromu Nedir, Neden Olur? – Kapsamlı Rehber

Appvice Onaylı

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Nedir?

İnflamatuar bağırsak sendromu, sindirim sisteminin uzun süre iltihaplanmasına neden olan bir bağırsak bozuklukları grubunu temsil eder. Sindirim sistemi ağız, yemek borusu, mide, ince bağırsak ve kalın bağırsaktan oluşur. Sindirim sistemi; yiyecekleri parçalamak, besinlerden faydalı kısımları çıkarmak ve zararlı atık ürünleri uzaklaştırmaktan sorumludur.

Sindirim sistemi boyunca herhangi bir yerdeki iltihaplanma bu normal süreci bozar. İnflamatuar bağırsak sendromu hastalığı çok acı verici olabildiği gibi hayati tehlikeye de neden olabilir.  İnflamatuar barsak hastalıklarının nedenlerini, çeşitlerini,komplikasyonlarını ve daha fazlasını bu yazıda bulabilirsiniz.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Tipleri Nelerdir?

İnflamatuar barsak hastalıkları içerisinde en yaygın iki hastalık ülseratif kolit ve Crohn hastalığıdır. Crohn hastalığı, sindirim sisteminin herhangi bir yerinde iltihaplanmaya neden olabilir. Bununla birlikte, çoğunlukla ince bağırsağın kuyruk ucunu etkiler.

Ülseratif kolit, kalın bağırsakta iltihaplanmaya neden olur.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Neden Olur? 

Bu barsak hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte, genetik ve bağışıklık sistemi ile ilgili sorunların neden olduğu düşünülmektedir.

Genetik

İnflamatuar barsak hastalığı olan bir kardeşiniz veya ebeveyniniz varsa, sizde de bu hastalığın gelişme ihtimali yüksektir. Bilim adamlarının IBH’nin genetik bir bileşeni olabileceğine inanmasının nedeni budur.

Bağışıklık Sistemi

Bağışıklık sistemi de inflamatuar barsak sendromunda ciddi bir rol oynayabilir.

Normal olarak, bağışıklık sistemi vücudu patojenlerden (hastalıklara ve enfeksiyonlara neden olan organizmalar) korur.  Sindirim sisteminin bakteriyel veya viral bir enfeksiyon kapması bağışıklık sisteminin tepki vermesine neden olabilir.

Vücut işgalcilere karşı savaşmaya çalışırken, sindirim sistemi iltihaplanır. Enfeksiyon gittiğinde, iltihap gider. Bu mantıklı bir düşünce.

Bununla birlikte, inflamatuar barsak hastalığı olan insanlarda, sindirim sistemi iltihabı, enfeksiyon olmasa bile olabilir. O zaman bağışıklık sistemi bunun yerine vücudun kendi hücrelerine saldırır. Bu da otomatik bağışıklık tepkisi (otoimmün) olarak bilinir.

İnflamatuar barsak hastalığı, iltihaplar tedavi edildikten sonra yeni bir iltihaplanma olmadığında da oluşabilir. Enflamasyon aylarca hatta yıllarca devam edebilir.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Risk Faktörleri Nelerdir?

Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gelişimi için en büyük risk faktörleri şunlardır:

Sigara İçmek

Sigara içmek, Crohn hastalığının gelişiminde ana risk faktörlerinden biridir. Ayrıca, sigara içmek Crohn hastalığının ağrı ve diğer semptomlarını şiddetlendirir ve komplikasyon riskini arttırır. Bununla birlikte, ülseratif kolit öncelikle sigara içmeyenleri ve eskiden sigara içmiş ve sigarayı bırakmış kişileri etkiler.

Etnik Köken

İnflamatuar barsak hastalığı her millette görülür. Bununla birlikte, Kafkasyalılar ve Aşkenazi Yahudileri gibi bazı etnik grupların daha yüksek riskleri vardır.

Yaş

İnflamatuar barsak sendromu herhangi bir yaşta görülebilir, ancak hastalık çoğunlukla 35 yaşından önce başlar.

Aile Öyküsü 

Bir ebeveyni, kardeşi veya İnflamatuar barsak sendromlu çocuğu olanların da bu hastalığa yakalanma ihtimalleri yüksektir.

Coğrafi Bölge

Kentsel bölgelerde ve sanayileşmiş ülkelerde yaşayan insanların İnflamatuar barsak sendromu na sahip olma riskleri daha yüksektir. Beyaz yakalıların da hastalığı geliştirme olasılığı daha yüksektir. Bu kısmen yaşam tarzı seçimleri ve diyetle açıklanabilir.

Sanayileşmiş ülkelerde yaşayan insanlar daha fazla yağ ve işlenmiş yiyecek yeme eğilimindedir. İnflamatuar barsak sendromu, kuzey iklimlerde ve genellikle soğuk yerlerde yaşayan insanlar arasında daha yaygındır.

Cinsiyet

Genel olarak, İnflamatuar barsak sendromu her iki cinsiyeti de eşit şekilde etkiler. Ülseratif kolit erkekler arasında daha sık görülürken, Crohn hastalığı kadınlar arasında daha yaygındır.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur? 

İnflamatuar barsak hastalığının olası sonuçları şunlardır;

  • Kilo kaybıyla birlikte yetersiz beslenme
  • Kolon kanseri
  • Fistüller veya bağırsak duvarından geçen ülserler, sindirim sisteminin farklı bölümleri arasında bir delik oluşturabilir
  • Bağırsak yırtılması veya delinmesi
  • Bağırsak tıkanması (düğümlenmesi)
  • Nadir durumlarda, ciddi bir İnflamatuar barsak hastalığı patlaması sizi şoka sokabilir. Bu durumda hayati tehlike ortaya çıkabilir.  Şok genellikle uzun, ani bir kanlı ishalle ciddi kan kaybına neden olur.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Belirtileri ve Teşhisi  Nasıl Teşhis Edilir?

İnflamatuar barsak hastalığını teşhis etmek için doktorunuz önce ailenizin tıbbi geçmişi ve bağırsak hareketleriniz hakkında sorular soracaktır. Fiziksel bir muayeneyi daha sonra bir veya daha fazla tanı testi takip edebilir. Dışkı örneği ve kan testi,  enfeksiyonları ve diğer hastalıkları araştırmak için kullanılabilir.

Kan testleri bazen Crohn hastalığı ile ülseratif kolit arasındaki farkı ayırt etmek için de kullanılabilir. Bununla birlikte, tek başına kan testleri İnflamatuar bağırsak hastalığının teşhisinde  kullanılamaz.

Baryum lavmanı

Baryum lavmanı, kalın ve ince bağırsakların X-ışını muayenesidir (bir nevi röntgen). Geçmişte, bu tür testler sıklıkla kullanılmıştır, ancak şimdi diğer testler büyük ölçüde bunun yerini almıştır.

Esnek sigmoidoskopi ve kolonoskopi

Bu işlemlerde, bağırsaklara bakmak için ince, esnek bir sondanın ucundaki bir kamerayı kullanılır. Kamera anüs içinden yerleştirilir. Doktorunuzun rektum ve kolonda ülser, fistül ve diğer hasarlar olup olmasığını anlamasını sağlar. Kolonoskopi, kalın bağırsağın tüm uzunluğunu inceleyebilir. Bir sigmoidoskopi, yalnızca kalın bağırsağın son 50,8 cm lik – sigmoid kolonunu inceler.

Bu işlemler sırasında, bazen bağırsak duvarından küçük bir örnek alınır. Buna biyopsi denir. Alınan bu parçanın mikroskop altında incelenmesi inflamatuar bağırsak hastalığının teşhisi için kullanılabilir.

Kapsül endoskopi

Bu işlem,incelemesi kalın bağırsaktan daha zor olan ince bağırsağı inceler. Test için, içerisinde kamera olan küçük bir kapsülü yutarsınız. Bu kapsül, ince bağırsaklarınızdan geçerken fotoğraf çeker. Kamera dışkıdan çıktıktan sonra resimler bilgisayarda görülebilir. Bu test yalnızca, diğer testler Crohn’un hastalığı semptomlarının nedenini bulamadığında kullanılır.

Düz film veya röntgen

Bağırsak yırtılmasından şüphelenilen acil durumlarda düz karın röntgeni çekilir.

Bilgisayarlı tomografi (BT) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRI)

Bilgisayarlı tomografi taramaları temel olarak bilgisayarlı X ışınlarıdır. Standart bir röntgenden daha ayrıntılı bir görüntü oluşturur. Bu, ince bağırsağın incelenmesi için daha net sonuçlar sağlar. BT işlemi ile inflamatuar barsak hastalığı komplikasyonları da tespit edilebilir.

MR’lar vücudun görüntülerini oluşturmak için manyetik alanlar kullanır. X ışınlarından daha güvenlidir. MR,  özellikle yumuşak dokuların incelenmesine ve fistüllerin saptanmasına yardımcı olur. Bağırsakların ne kadarının inflamatuar barsak sendromları tarafından etkilendiğini belirlemek için hem MR hem de BT taramaları kullanılabilir.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Tedavisi 

Birçok İnflamatuar bağırsak sendromu tedavisi mevcuttur.

İlaçlar ile tedavi

Anti-inflamatuar ilaçlar inflamatuar bağırsak hastalığı tedavisinde ilk adımdır. Bu ilaçlar sindirim sistemi iltihabını azaltır. Ancak, birçok yan etkisi vardır. IBH için kullanılan anti-enflamatuar ilaçlar arasında, sülfasalazin ve yan ürünleri ile kortikosteroidler bulunur.

İmmün supresanlar (veya immünomodülatörler), immün sistemin bağırsaklara saldırmasını ve iltihaba neden olmasını önler.

Bu ilaçlar TNF’yi yi bloke eder. TNF, bağışıklık sistemi tarafından iltihaplanmaya neden olan bir kimyasaldır. Kandaki TNF fazlalığı normal olarak bloke edilir, ancak IBD’li kişilerde yüksek TNF seviyeleri daha fazla iltihaplanmaya neden olabilir.

Başka bir ilaç, tofacitinib (Xeljanz), iltihabı azaltmak için benzersiz bir şekilde etki eden daha yeni bir seçenektir. Bağışıklık baskılayıcılar, döküntü ve enfeksiyonlar dahil birçok yan etkiye neden olabilir.

Antibiyotikler inflamatuar barsak hastalığı  semptomlarını tetikleyebilecek veya arttırabilecek bakterileri öldürmek için kullanılır. İnflamatuar bağırsak hastalığı semptomlarını tedavi etmek için antidiarreal ilaçlar ve müshiller de kullanılabilir.

Yaşam tarzı değişiklikleri

İnflamatuar bağırsak hastalığı olanların yaşam tarzı seçimleri önemlidir. Bol miktarda sıvı içmek dışkıyla kaybedilen suyu telafi etmeye yardımcı olur. Süt ürünlerinden ve stresli durumlardan uzak durmak da semptomları iyileştirir.

Egzersiz yapmak ve sigarayı bırakmak hem sağlığınızı genel olarak iyileştirir hem de barsaklarınızı.

Takviyeler gıdalar

Vitamin ve mineral takviyeleri oluşan besin eksikliklerini giderebilir. Örneğin, demir takviyeleri anemiyi (kansızlık) tedavi edebilir. Diyetinize yeni gıda takviyeleri eklemeden önce doktorunuzla konuşun. Demir takviyelerini internetten satın almayın.

Ameliyat 

Bazen inflamatuar bağırsak hastalığı yaşayanlar için cerrahi uygulama gerekli olabilir. Bu ameilyatlar şunlardır;

  • Daralan bağırsağın genişletilmesi
  • Fistüllerin alınması veya kapatılması
  • Crohn hastalığı olan insanlar için, etkilenen bağırsak kısımlarının alınması
  • Ülseratif kolitin ciddi vakaları için tüm kolon ve rektumun alınması

İnflamatuar barsak hastaları kolon kanseri riski altında oldukları için düzenli olarak kolonoskopi ile izlenirler.

İnflamatuar Bağırsak Sendromu Nasıl Önlenebilir?

İnflamatuar barsak hastalıklarının kalıtsal nedenleri önlenemez. Ancak, IBH oluşması riski azaltılabilir veya geçmişte bu hastalık geçirildiyse nüks etmesi önlenebilir.

  • Sağlıklı beslenme
  • Düzenli egzersiz
  • Sigarayı bırakmak

İnflamatuar bağırsak hastalıkları bazı rahatsızlıklara neden olabilir, ancak hastalığı yönetme ve hala sağlıklı, aktif bir yaşam tarzına sahip olmanın yolları vardır.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver