HIV Hastalığı Nedir, Nasıl Bulaşır? Bilmek İstediğiniz Her Şey

Appvice Onaylı

HIV Hastalığı Nedir?

İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV), bağışıklık sistemine saldıran ve ağır belirtileri olan bir virüstür. HIV, edinilmiş immün yetmezlik sendromu yani AIDS’e neden olabilir. HIV enfeksiyonunun ileri aşaması olan AİDS bağışıklık sistemini ciddi şekilde zayıflatır ve tedavi uygulanmazsa ölümcül sonuçlar doğurabilir. Bir kişi belirli koşullar altında bir başkasına HIV bulaştırabilir. HIV’in nasıl bulaştığı konusunda mitlere inanmaktansa gerçekleri anlamak, hem yanlış bilgilerin hem de HIV’ın yayılmasını engelleyebilir. Bu yazımızda sizin için “Hiv nasıl bulaşır?” sorusu cevaplandıracağız.

HIV Nasıl Bulaşır?

HIV, yüksek konsantrasyonlarda HIV barındırabilen kan, meni, vajinal ve rektal sıvılar ile anne sütü gibi vücut sıvıları yoluyla bulaşabilir.

HIV virüsü taşıyan bir kişideki (HIV+) vücut sıvıları, HIV virüsü taşımayan bir kişinin (HIV-) kan dolaşımına doğrudan ya da mukoza zarları, derideki kesikler veya açık yaralar yoluyla geçtiğinde HIV bulaşmış olur.

Amniyotik ve omurilik sıvısı da HIV içerebilir ve bunlara temas edebilecek sağlık personeli için risk oluşturabilir.

Gözyaşı ve tükürük gibi diğer vücut sıvıları yoluyla enfeksiyon bulaşamaz.

Cinsel ilişki sırasında HIV’e maruz kalmak olasıdır. Hem vajinal hem de anal seks, temas gerçekleşmiş ise, HIV bulaştırma riski taşır. Oral seks yoluyla geçen HIV vakalarının rapor edildiğini de görülmüştür, ancak bu oldukça nadir bir durumdur.

Bulaşmanın en riskli olduğu cinsel aktivite anal sekstir. Anüs ile anal kanalın kesişim yerinin hassas dokulardan oluşması nedeniyle anal seks esnasında kanama çok kolay gerçekleşir. Anal mukozadaki yırtılmalar mikroskobik olabileceğinden görünür bir kanama olmasa bile virüs kolaylıkla vücuda girer.

HIV, hamilelik, doğum ve emzirme sırasında bir kadından çocuğa da bulaşabilir. Bir kimsenin, HIV taşıyan veya saptanabilir ya da ölçülebilir viral yükü olan bir kişinin kanına doğrudan temas ettiği her durum bir risk faktörü oluşturur. Aynı risk ilaç kullanımı için enjeksiyon iğnelerinin paylaşılması veya virüs bulaşmış araçlarla dövme yapılması durumlarında da ortaya çıkar. Güvenlik önlemleri kan nakli sırasında meydana gelebilecek enfeksiyonları genellikle önler.

HIV Bulaşması Çok Zor Bir Hastalıktır

Kan nakli ve organ bağışı aracılığıyla HIV bulaşmasını önlemek için çeşitli güvenlik protokolleri uygulanmaktadır. Kızılay yapılan bütün kan bağışlarında HIV dâhil olmak üzere başka bir takım hastalıklar için dünya standartlarında tarama testleri yapmaktadır. Kan testinde pozitif sonuç çıkması durumunda, ek olarak doğrulama testleri yapılmakta, ilgili kan imha edilmekte ve bağışçı gizlilik protokolleri çerçevesinde bilgilendirilmektedir. Uzmanlara göre kan nakli sırasında HIV bulaşma ihtimali 1.5 milyonda 1 oranını aşmamalıdır.

HIV taşıyıcısı bir kişiyle öpüşme ya da kısa süreli temaslar nedeniyle HIV bulaşacağından endişe etmeye gerek yoktur. Virüs deride yaşamaz ve vücut dışarısında çok uzun süre canlı kalamaz. Bu nedenle, HIV pozitif bir kişiyle ele ele tutuşma, kucaklaşma ya da yan yana oturma yoluyla virüs bulaşmaz.

Ağız kapalı bir şekilde öpüşme de bir tehdit oluşturmaz. Uzun süreli ve ağız açık bir şekilde öpüşme, diş eti kanaması ya da ağızdaki yaralar nedeniyle ortamda görünür bir kan varsa risk faktörü olabilir. Ancak bu oldukça nadir bir durumdur. Tükürük HIV’i bulaştırmaz.

Kaşıma ve tükürme HIV bulaştırmaz. Derideki çizik vücut sıvılarının aktarımına neden olmaz. Damardan kan alırken eldiven kullanılması, enfekte olmuş kanla kazara temas etme riskine karşı koruma sağlar. Deriyi yaralamayan bir ısırık da HIV bulaşmasına neden olmaz. Ancak deriyi delip kanamaya neden olmuşsa o zaman bulaştırabilir. Ancak insan ısırması nedeniyle deride oluşan yaralanma nedeniyle HIV bulaşma vakası çok çok azdır.

Korunmalı İlişkide HIV Bulaşır mı?

Prezervatif kullanma ve “temas öncesi profilaksi” alma gibi güvenli seks tercihleriyle kendinizi HIV’e karşı koruyabilirsiniz.

Vajinal, oral ya da anal seks yaparken yenir bir prezervatif kullanın. Prezervatifle birlikte su veya silikon bazlı kayganlaştırıcı kullanmayı unutmayın. Yağ bazlı ürünler latekse zarar verebilir, prezervatifin yırtılma riskini artırır.

Temas öncesi profilaksi günde bir kez kullanılan bir ilaçtır, HIV negatif bir kişinin HIV’e yakalanma riskini azaltır. Uzmanlara göre temas öncesi profilaksi kullanımı seks yoluyla HIV bulaşma riskini %90 nın üzerinde azaltabilir.

Güvenli seks aynı zamanda partnerinize karşı ortaya çıkabilecek riskler konusunda açık olmayı ve bu konuda onunla diyalog halinde olmayı da içerir. Prezervatif kullanmamanın risklerini tartışın. HIV taşıyorsanız bunu partnerinizle paylaşın. Antiretroviral ilaç tedavisi gören HIV pozitif bir partner, saptanamayan viral yük seviyesine ulaşmış ise HIV bulaştırmaz. Diğer yandan HIV negatif partner gerek HIV gerekse cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlara karşı her altı ayda bir test yaptırmalıdır.

İlaç kullanırken veya dövme yaptırırken tekrar kullanılan iğneler HIV bulaşmasına neden olabilir. Birçok topluluk, HIV bulaşmasını ve hepatit C gibi diğer enfeksiyonları azaltmak için iğne değişim programları sunmaktadır. Bu tür kaynakları ihtiyacınız olduğunda kullanın ve yanlış ilaç kullanımını önlemek için sağlık görevlisinden ya da sosyal hizmet görevlisinden yardım isteyin.

HIV Bulaşma Riski

HIV ilk ortaya çıktığı dönemde, HIV ile yaşamak korkunç bir sosyal damgalama taşıyan bir ölüm cezasıydı. Araştırmacılar HIV bulaşması konusunda kapsamlı çalışmalar yaptılar. Bu çalışmalar neticesinde geliştirilen tedaviler HIV bulaşmış birçok kişiye uzun ve üretken bir yaşam sundu, cinsel ilişki yoluyla HIV bulaştırma riskini pratikte ortadan kaldırdı.

Bugün HIV konusundaki eğitim çalışmalarını iyileştirmek ve HIV bulaşması hakkındaki mitleri defetmek, HIV taşıyıcısı olmakla ilişkili sosyal damgalamayı sona erdirecek en iyi çözümlerdir.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

 

 

Puan Ver