Hipertroid Nedir ve Hipertiroid Hastası Nasıl Beslenmeli?

Appvice Onaylı

Hipertiroidi Beslenme Tedavisi

Hipertiroidi, tiroid bezinizin çok fazla hormon üretmesi sebebi ile TSH testinde vücudunuzdaki tiroid seviyesinin gereğinden fazla olması durumunda meydana gelir. Bu rahatsızlığın diğer bir adı da tirotoksikoz’dır. Bununla birlikte aşırı aktif veya büyümüş bir tiroid bezi, daha fazla tiroid hormonu ürettiği için ilgili rahatsızlığa sebebiyet verebilir. Hipertiroid diyeti sayesinde bu hastalığın belirtilerini daha az hissedebilirsiniz.

Tiroid beziniz boynunuzun ön tarafında, Adem elmasının hemen altında bulunan kelebek şeklinde bir bezdir. Bu bez T3 ve T4 adlı tiroid hormonlarını üretir. Bu hormonların vücutta şöyle fonksiyonları vardır:

  • Vücudunuzun enerjiyi kullanmasına yardımcı olur
  • Vücut ısısını dengelemeye yardımcı olur
  • Beynin, kalbin ve diğer organların düzgün çalışmasına yardım eder.

Hipertiroidi rahatsızlıklarının bazıları genetik olabilir. Örneğin Graves hastalığı Amerika Birleşik Devletleri’nde görülen hipertiroidi rahatsızlığının en yaygın sebeplerinden birisidir.  Graves hastalığının kadınlarda görülme oranı erkeklere nispetle 7-8 kat daha fazladır.  Bazı durumlarda, tiroid kanseri olmanız vücudunuzdaki aşırı aktif tiroid üretiminin gerçek sebebi olabilir.

Hipertiroidi semptomları listesi oldukça uzun olduğu için diğer hastalık belirtileri ile kolayca karıştırılabilir. Hipertiroidi semptomlarından bazıları şunlardır:

  • Ani kilo kaybı
  • İştah artışı
  • Sürekli kaygı, aşırı sinirlilik ve anksiyete halleri
  • Ruh halinde yaşanan ani geçişler
  • Uyumakta zorluk çekilmesi
  • Ateşlenmek ve sıcağa karşı tahammülsüzlük
  • Sürekli ve aşırı terleme
  • Hızlı kalp atışı veya kalp çarpıntısı
  • Aşırı yorgunluk ve tükenmişlik hissi
  • Kasların güçsüzleşmesi
  • Ellerin titremesi
  • Bağırsak hareketlerindeki sık değişiklikler ve ishal
  • Cildin incelmesi
  • İnce ve kırılgan saçlar
  • Adet düzensizliği
  • Tiroid bezinin büyümesi (guatr)
  • Boynunuzun alt kısmında meydana gelen şişlik
  • Gözlerinizde görülen değişiklikler
  • Özellikle ayak ve bacak bölgenizde derinizin kızarması ve kalınlaşması.

Hipertiroidi Tedavisi

Eğer doktorunuz hipertiroidi teşhisi koymuşsa kesinlikle tedavi olmanız gerekir. Tiroid hormon seviyelerinin yüksek vücudunuz için zehirleyici olabilir. Eğer hipertiroidi rahatsızlığınız tedavi edilmez ise bu durum, vücudunuzda kalp problemleri, kemik erimesi ve kemik kırılması gibi birçok soruna sebep olabilir.

Doktorunuz ilk etapta tiroidinizin aşırı hormon üretiminin dengelenmesi için gerekli ilaçları size tavsiye edecektir. Bazı aşırı durumlarda, eğer doktorunuz gerekli görürse sizden radyasyon tedavisi yaptırmanızı veya tiroid ameliyatı olmanızı isteyebilir. Tabi ki bu durum gerekli tetkiklerin yapılmasından sonraki süreci kapsayacaktır.

Bazı yiyecekler tiroidinizin eski sağlığına kavuşmasına ve hipertiroidi rahatsızlığınızın sebep olabileceği olumsuz etkileri hafifletmenize yardımcı olabilir. Tiroid bezinin fonksiyonlarını düzene sokmak için özellikle bazı minerallerin, vitaminlerin ve besin maddelerinin alınması gereklidir.

Hipertiroidi için diğer tedavilere geçilmeden önce ilk aşamada size genellikle iyot oranı düşük bir beslenme tedavisi verilir. Yani fazla veya hasarlı tiroid hücrelerini vücuttan atmak için uygulanan radyasyon tedavisine başlamadan önce düşük iyotlu bir beslenme programına başlamanız gereklidir.

Tedaviden sonra da beslenme düzeninizi aynen devam ettirerek iyot seviyenizi dengelemeniz çok önemlidir. Tedavi esnasında veya sonrasında alacağınız diğer gıdalar tiroid değerinizi korumanıza ve hipertiroidi rahatsızlığının uzun vadeli etkilerini azaltmanıza yardımcı olur.

Hipertiroide İyi Gelen Besinler 

İyot oranı düşük yiyecekler

İyot minerali, tiroid hormonlarının üretilmesinde kilit bir rol oynar. İyot seviyesi düşük bir beslenme programı tiroid hormon seviyelerinizin azalmasına yardım eder. Aşağıdaki listede bulunan yiyecekleri günlük beslenme listenize mutlaka dahil edin:

  • İyotsuz tuz
  • Kahve veya çay (sütsüz)
  • Yumurta akı
  • Taze veya konserve meyve
  • Tuzsuz kuruyemiş
  • Ev yapımı ekmek veya tuz barındırmayan ekmek
  • İyotsuz tuz ile yapılmış patlamış mısır
  • Yulaf
  • Patates
  • Bal
  • Akçaağaç şurubu (pekmezi)

Turpgiller 

Turpgiller familyasına ait sebzelerden tüketmek tiroidinizin iyot kullanmasını uygun bir şekilde durdurabilir.  Hipertiroidi tedavisi için faydalı olabilecek sebzelerden bazıları şunlardır:

  • Bambu filizleri
  • Çin lahanası
  • Brokoli
  • Brüksel lahanası
  • Manyok
  • Karnıbahar
  • Karalâhana
  • Kıvırcık lahana
  • Hardal
  • Şalgam çeşitleri

Vitamin ve mineraller

Tiroidinizin sağlığı ve vücudunuzdaki tiroid hormonu üretimini dengelemek için besin değeri yüksek yiyecekleri düzenli olarak tüketmeniz gerekir. İşte size vitamin ve mineral bakımından zengin yiyeceklerden bazıları:

Demir İçeren Besinler

Demir, tiroidin gerçekleştirdiği fonksiyonlar da dahil olmak üzere vücudunuzda birçok faaliyetin gerçekleşmesinde hayati öneme sahiptir. Demir minerali, oksijenin kan hücreleri yardımı ile vücuttaki tüm hücrelere ulaştırılması için gereklidir. Demir eksikliği ile hipertiroidi hastalığı arasında yakın bir ilişki vardır. Bu yüzden beslenirken demir yönünden zengin besinleri tercih etmelisiniz. Bu besinlerden bazıları şunlardır:

  • Kuru fasulye
  • Yeşil yapraklı sebzeler
  • Mercimek
  • Fındık
  • Tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları
  • Kırmızı et
  • Meyve veya sebze tohumları
  • Tahıllı gıdalar

Selenyum İçeren Besinler

Selenyum bakımından zengin besinleri tüketmeniz, tiroid hormonu seviyenizi dengelemeye ve tiroidinizi hastalıklardan korumaya yardımcı olabilir.  Ayrıca Selenyum, vücut hücrelerinin yıpranmasını da önler. Aynı zamanda tiroidinizin ve dokularınızın daha uzun süre sağlıklı kalmasına yardımcı olur.

Bol miktarda Selenyum elementi içeren besinlerden bazıları şunlardır:

  • Brezilya fındığı
  • Kuskus
  • Chia tohumu
  • Mantar türleri
  • Çay
  • Sığır ve kuzu vb. eti
  • Pirinç
  • Yulaf kepeği
  • Tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları
  • Ay çekirdeği

Çinko İçeren Besinler

Çinko minerali, yediğimiz besinleri enerji olarak kullanmanıza yardımcı olur. Bu mineral aynı zamanda bağışıklık sisteminizin güçlendirir ve tiroidinizi daha sağlıklı tutar. Çinko minerali içeren besinlerden bazıları şunlardır:

  • Sığır eti
  • Nohut
  • Kakao tozu
  • Kaju fıstığı
  • Mantar çeşitleri
  • Kabak çekirdeği
  • Kuzu eti

Kalsiyum ve D Vitamini İçeren Besinler

Hipertiroidi hastalığı kemiklerinizin zayıflamasına, hatta kırılmasına sebep olur. Kemik kırılması ise ancak tedavi ile düzeltilebilir. Kemiklerinizin sağlam olmasını istiyorsanız kalsiyum ve D vitamini bakımında zengin besinleri tüketmelisiniz. Bol miktarda kalsiyum içeren yiyeceklerden bazıları şunlardır:

  • Ispanak
  • Karalahana
  • Kuru fasülye
  • Kıvırcık lahana
  • Bamya
  • Kalsiyum takviyeli portakal suyu
  • Badem sütü
  • Kalsiyum takviyeli tahıllar

D vitamini ise iyot bakımından düşük olan şu besinlerde bulunur:

  • D vitamini takviyeli portakal suyu
  • D vitamini takviyeli tahıllar
  • Sığır karaciğeri
  • Mantar çeşitleri
  • Yağlı balık

Sağlıklı Yağlar

Hemen hemen bütün yiyeceklerden elde edilen ve büyük ölçüde işlenmemiş olan yağlar, tiroidinizdeki iltihaplanmayı azaltmaya yardımcı olabilir. Aynı zamanda bu yağlar tiroid sağlığınızın korunmasına ve tiroid hormonlarının dengelenmesine de yardım eder. İçeriğinde süt bulunmayan yağlar aynı zamanda iyot seviyesi düşük olan yağlardır. Hipertiroidi hastalığının tedavisinde düşük iyotlu bir beslenme planınızın olması çok önemlidir. Sağlıklı yağ içeren besinlerin bazıları şunlardır:

  • Keten tohumu yağı
  • Zeytinyağı
  • Avokado meyvesi ve avokado yağı
  • Hindistancevizi yağı
  • Ayçiçeği yağı
  • Aspir yağı
  • Tuzsuz kuruyemiş
  • Tohumlar

Baharatlar

Bazı baharatlar ve şifalı bitkiler, tiroid bezinin işlevlerini gereği gibi yerine getirmesini kolaylaştırmak ve fonksiyonlarını dengelemek için iltihap önleyici (antienflamatuar) özelliklere sahiptir. Yiyeceklerinize biraz baharat koyarak günlük öğünlerinize lezzet ve bir doz antioksidan ekleyebilirsiniz. Tiroid için yararlı olabilecek baharatlar ve şifalı bitkiler:

Zerdeçal

  • Yeşil biber
  • Karabiber

Hipertiroidi Olanların Uzak Durması Gereken Gıdalar

Aşırı iyot İçeren Besinler

İyot bakımından zengin olan veya iyot takviyesi olan yiyecekleri tüketmek hipertiriodiye sebep olabilir. Eğer tiroid sorununuz var ise mevcut durumunuzun daha da kötüleşmesine yol açabilir.

Bir çay kaşığı iyot tuzu size 284 mikrogram iyot verir. İyot bakımından en zengin besinler deniz ürünleridir. Örneğin sadece 1 gram deniz yosunu 2 miligram iyot içermektedir. Oysa size önerilen iyot dozu yaklaşık olarak günde 1.1 miligramdır. Düşük iyotlu bir diyet daha az gerektirir. Bu yüzden eğer hipertiroidi hastası iseniz aşağıdaki deniz ürünü katkılarından uzak durmanızı tavsiye ederiz.

  • Balık
  • Deniz yosunu
  • Karidesler
  • Yengeçler
  • Istakoz
  • Suşi
  • Karregen (denizkadayıfı)
  • Deniz yosunu
  • Su yosunu
  • Aljinat
  • Karabatak
  • Varek

Yüksek oranda iyot içeren yiyeceklerden de kaçının:

  • Süt ve süt
  • Peynir
  • Yumurta sarısı
  • İyotlu tuz
  • İyotlu su
  • Bazı gıda boyaları

Doktorunuzun verdiği bazı ilaçlar da iyot içerir. Bu ilaçlar şunlardır:

  • Amiodaron (Nexterone)
  • Öksürük şurupları
  • Tıbbi renk boyaları
  • Şifalı bitkiler veya vitamin takviyeleri

Nitratlar

Nitrat adı verilen kimyasal maddeler tiroidinizin aşırı iyot almasına neden olabilir. Bu durum tiroidinizin büyümesine ve sonrasında da hipertiroidiye yol açabilir.

Nitratlar en basitinden içme suyu gibi bazı yiyecek ve içeceklerde doğal olarak bulunur. Ancak işlenmiş gıdalar ilave nitratlar içerebilir. Bu yüzden aşağıdaki nitrat içeren besinlerden uzak durun, en azından yediklerinizi azaltın:

  • İşlenmiş etler (sosis, domuz pastırması, salam, sucuk)
  • Kereviz
  • Marul
  • Pancar
  • Ispanak
  • Maydanoz
  • Pırasa
  • Hindiba
  • Lahana
  • Rezene
  • Dereotu
  • Şalgam
  • Havuç
  • Salatalık
  • Kabak

Gluten

Gluten bazı kişilerde iltihaplanmaya sebep olduğu için bu durum tiroidinize zarar verebilir. Eğer glutene karşı alerjiniz varsa gluteni sınırlandırmak ve yeni bir beslenme tarzı edinmek sizin açınızdan daha faydalı olabilir. Aşağıda glüten içeren gıda maddeleri ve yiyeceklere bulabilirsiniz:

  • Buğday
  • Arpa
  • Bira mayası
  • Malt
  • Çavdar
  • Tritikale

Soya

Soya iyot içermemesine rağmen hayvanlardaki hipertiroidi tedavisi esnasında bazı tedavileri engellediği gözlenmiştir. Bu yüzden soya gibi yiyeceklerden kaçının veya tüketiminizi sınırlandırın:

  • Soya sütü
  • Soya sosu
  • Soya peyniri
  • Soya bazlı kremalar
SONUÇ

Hipertiroidi hastası olmayı engellemek elinizde olmayabilir ancak tedavi olma yolunu seçmek tamamen sizin elinizde. Eğer üst bölümde bahsettiğim hipertiroidi semptomlarınız var ise vakit kaybetmeden doktorunuza başvurun. Beslenme planları da dahil olmak üzere tedavi sürecinizde size telkin edilenleri harfiyen yerine getirmeye çalışın.

Beslenme tedaviniz sırasında uzun veya kısa süreli değişiklik yapmayı düşünüyorsanız bu konuyu mutlaka doktorunuz ile veya uzman bir diyetisyen ile mutlaka konuşun. Yapacağınız değişiklikler tiroid fonksiyonlarınızı dengelemeyi veya vücudunuzu hipertiroidinin etkilerine karşı korumayı kolaylaştırabilir.

Düşük iyotlu beslenme planında ev yapımı yiyeceklerden istediğiniz kadar yiyin. Restoran yemeğinden, kutulu veya işlenmiş yiyeceklerden ve soslardan kaçının. Bu yiyecekler fazladan eklenmiş iyot içerebilir.

Eğer düşük iyotlu besleniyorsanız, yeterli derecede D vitamini ve kalsiyum almanız zorlaşacağı için takviye alma konusunda doktorunuzun veya diyetisyeninizin tavsiyelerini itibara alın.

Bununla birlikte sizin gibi aynı problemleri yaşayan insanların oluşturduğu tiroid destek grubundan yardım alabilirsiniz. Beslenme konusunda sınırlamaların çoğu geçici olacaktır. Ancak dürüst olmak gerekirse beslenme tedavisi süresinde yapılacak ufak değişiklikler sizin daha sağlıklı olmanızı ve sağlıklı bir yaşam sürmenizi sağlayacaktır. Çünkü beslenme de hayatımızın bir parçası.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

 

Puan Ver


ortalama puan: 4,24 , 21 oy