Disleksi Belirtileri Nelerdir? Okul Öncesi ve Her Yaşa Göre

Appvice Onaylı

Disleksi Nedir?

Disleksi, hem çocukları hem de yetişkinleri etkileyen bir öğrenme bozukluğudur. Disleksi belirtileri her yaşta farklılık göstermekle birlikte şiddeti de yaşa göre değişir. Genel olarak, disleksi olan insanlar kelimeleri basit seslere ayırmakta zorluk çekerler. Seslerin harflerle ve kelimelerle olan ilişkilerini öğrenmek için yoğun çaba harcarlar. Bu yüzden okuma hızları akranlarına göre oldukça yavaş, okuduğunu anlama yetileri de nispeten daha düşüktür.

Disleksi, genel olarak okuma bozukluğu olarak bilinir. Çoğunlukla okuma problemlerinin ilk olarak ortaya çıktığı çocukluk çağında farkına varılmaya başlanır. Ancak disleksinin teşhis edilmesi bazı kişilerde yılları bulabilir.

Disleksi, birçok kişi tarafından bilinenin aksine zeka ile bağlantılı bir rahatsızlık değildir. Beyninizin dili kullanma ve işleme ile ilgili kısımlarını etkileyen nörobiyolojik bir hastalıktır. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğuyla ilişkilidir.

Hastalığın biyolojik temeli olmasına rağmen, disleksi basit bir kan testi veya beyin taraması ile teşhis edilebilen bir rahatsızlık değildir. Doktorlar disleksi tanısı koyarken kişinin kendisi, ebeveynleri veya öğretmenleri tarafından bildirilen semptomlar ile birlikte bir dizi okuma testinin sonuçlarını göz önünde bulundururlar.

Disleksi semptomlarının yaş ile birlikte nasıl değişebileceğini ve disleksinin kişiden kişiye nasıl farklılık gösterebileceğini öğrenmek için lütfen yazıyı okumaya devam edin.

Disleksi Kaç Yaşında Anlaşılır? 

Disleksinin ilk belirtileri, çocukların ilk sesleri çıkarmayı öğrendiği 1-2 yaşlarında ortaya çıkar. 15 aylık olana kadar İlk kelimelerini söyleyemeyen veya 2 yaşına gelinceye kadar ilk cümlelerini kuramayan çocuklarda disleksi geliştirme riski daha yüksektir.

Bununla birlikte, konuşma gecikmesi olan herkesin disleksi geliştirme gibi bir durumu söz konusu değildir. Aynı şekilde, disleksi olan herkes çocukluk çağında konuşma gecikmesi yaşamış olmayabilir. Erken yaşlarda görülen konuşma gecikmesi, aslında çocuklarının dil gelişimine dikkat etmeleri için ebeveynlere verilen bir işarettir.

Aynı çağlarda okuma güçlüğü geçmişi olan ailelerin çocukları da disleksi geliştirme potansiyeli olduğu için bu süreç yakından takip edilmelidir.

5 yaşından önce ortaya çıkan diğer disleksi uyarı işaretleri şunlardır:

  • Alfabedeki harflerin isimlerini öğrenme ve hatırlama konusunda problemler yaşamak
  • Kreşte öğretilen basit kelime veya cümleleri öğrenmekte güçlük çekmek
  • Kendi isimlerinin harflerini tanıyamamak
  • Bildiği kelimeleri yanlış söleme ya da bebek konuşmasını kullanma
  • Telaffuzu benzeyen kelimeleri tanıyamamak veya karıştırmak

Anaokulu ve Birinci Sınıf

Çocukların okumayı öğrenmeye başladıkları 5-6 yaşlarında disleksi belirtileri daha belirgin hale gelir. Okuma engelli riski olan çocuklar anaokulunda kolayca tespit edilebilir. Disleksinin standart bir testi yoktur. Bu yüzden, doktorunuz çocuğunuzun gösterdiği semptomları değerlendirmek için sizinle birlikte çalışacaktır.

Anaokulu veya birinci sınıfa devam eden çocuklarınızın disleksi geliştirme riski altında olabileceğinin işaretleri de şunlardır:

  • Kelimelerin seslere bölündüğünü anlamama veya fark edememe
  • Okuduğu sayfadaki harflerin seslerine bağlı olmayan bariz okuma hataları yapma
  • Ailede okuma problemi geçmişi olan ebeveyn veya kardeşin olması
  • Okumanın ne kadar zor olduğu hakkında sürekli şikâyet etme
  • Okula gitmek istememe
  • Konuşma ve telaffuzda problemlerin olması
  • Sürekli kullanılan temel kelimeleri çıkarmakta güçlük çekmek
  • Harflerin seslerle ilişkilendirilmemesi

Disleksi rahatsızlığı olan kişilere uygulanan erken müdahale programları genellikle fonolojik (sözcük sesi) farkındalık, kelime bilgisi ve okuma stratejileri üzerine odaklanmaktadır.

Sekizinci Sınıfa Kadar Olan Süreç

Birçok öğretmen disleksi rahatsızlığı hakkında bilgi sahibi olmayabilir veya disleksi hakkında eğitim almamış olabilir. Zeki olan ve sınıfta yapılan aktivitelere etkin şekilde katılan çocuklar, okuma problemlerini gizlemede iyi oldukları için çoğunlukla arada kaynarlar. Dolayısıyla öğretmen, bu çocuklarda var olan okuma probleminin farkına varamayabilir. Sonuç olarak çocuğunuz ortaokulun sonuna geldiğinde, okuma, yazma ve heceleme konusunda arkadaşlarından geride kalmış olabilir.

Bu durumda sizin ebeveyn olarak biraz uyanık davranıp çocuğunuzun okuma konusundaki problemlerini erken fark etmeniz ve duruma müdahale etmeniz gerekir. İlkokul ve ortaokulda karşılaşabileceğiniz disleksi belirtileri şunlardır:

  • Okumayı öğrenmede çok yavaş olmak
  • Yavaş ve dikkatsizce okumak
  • Öğrenilen yeni kelimeleri öğrenme ve seslendirme ile ilgili zorluklar yaşamak
  • Yüksek sesle okumayı sevmemek ya da bu şekilde okumaktan kaçınmak
  • Konuşurken “şey” veya “şeyler” gibi belirsiz ve tam olmayan kelimeler kullanmak
  • Kelimeleri bulurken ve soruları cevaplarken tereddüt etme
  • Konuşurken çok “umm” , “ıımm” kullanmak
  • Uzun, bilinmeyen veya karmaşık sözcükleri yanlış telaffuz etme
  • Yazılışı benzer olan kelimeleri karıştırmak
  • İsimleri, tarihleri ve ayrıntıları hatırlamakta zorluk çekmek
  • El yazısının okunmaz ve dağınık olması

Genç yetişkinlik: Lise veya Kolej Yılları

Lise veya kolej, disleksi olan öğrenciler için yeni bir dizi zorluklar ile mücadeleyi içerir. Lisede hızlı okuma ve okuduğunu hızlı anlama çok önemli olduğu için disleksi olan çocuklar bu dönemde akademik zorluklarla daha çok karşılaşırlar. Lise çağındaki öğrencilere geçmiş yıllara nispetle daha fazla okuma materyali verilir. Ayrıca lisede her öğretmenin ders işleyiş tarzının farklı ve her öğretmen farklı bir beklenti içindedir. Öğrenciler ise bu farklılıklara alışmak ve buna uygun çalışma stratejisi geliştirmek zorundadır.

Eğer gereken tedavi sağlanmaz ise, bazı insanların çocukluk çağındaki disleksi rahatsızlığı genç erişkinlikte de devam eder. Bazı disleksi hastalarında ise bu rahatsızlık, öğrencilerin yüksek öğrenim yetileri gelişmeye başladığı için disleksi problemleri de doğal olarak iyileşebilir.

Çocukluk çağında daha önce görülen belirtilere ek olarak, genç erişkinlikte görülmesi muhtemel disleksi belirtileri şunları içerebilir:

  • Okumak bu çocuklar için büyük bir zihinsel çaba gerektirir
  • Yavaş okumak
  • Nadiren zevk için okuma
  • Her durumda yüksek sesle okumaktan kaçınma
  • Konuşma sırasında sık sık duraklama ve tereddüt etme
  • Konuşurken çok “umm” kullanmak
  • Belirsiz ve kesin olmayan dil kullanma
  • İsimlerin ve yerlerin yanlış telaffuz edilmesi
  • İsimleri hatırlamakta zorluk çekmek
  • Yazılışları benzer isimleri karıştırma
  • Karşılıklı konuşmada hızlı cevapları kaçırma
  • Sınırlı bir kelime bilgisine sahip olmak
  • Çoktan seçmeli testlerde zorluk çekmek
  • İyi notlara rağmen kendisini ahmak saymak

Yetişkinlerde Disleksi

Kaç yetişkinin disleksi olduğu hakkında tatmin edici bir bilgi yok. Ayrıca tek tip bir disleksi tanımının olmaması araştırmacıların çalışmasını da zorlaştırır. Yapılan çalışmalar bir ülkedeki nüfusun yüzde 5 ila 10’unun disleksi olabileceğini gösteriyor. Disleksi normal şartlar altında çocukluk çağında teşhis edilebilir. Ancak, belirtileri şüpheye yer vermeyecek şekilde açık ve tespit edilebilir olmadığı için bazı insanlara disleksi tanısı konmaz. Eğer siz de okumakta zorluk çekiyorsanız, disleksi olma ihtimaliniz her zaman vardır.

Kendinizde tanımlayabileceğiniz disleksi belirtiler şunlardır:

  • Nadiren de olsa asla zevk için okumazsınız.
  • İş arkadaşlarınızın, arkadaşlarınızın ve çocuklarınızın önünde sesli kitap okumaktan nefret edersiniz.
  • Şakaları, püf noktalarını veya anlatım tarzlarını anlamada zorluk çekersiniz.
  • Ezberleme ve tekrarlama gerektiren konularda ve görevlerde epey çaba sarf edersiniz.
  • Zaman yönetimi sorunlarınız var ya da başladığınız işler düşündüğünüzden çok daha uzun sürüyor.
  • Okuduğunuz şeyleri özetlemekte zorlanıyorsunuz.
  • Matematiksel işlem yapmakta zorlanıyorsun.

Disleksi Nasıl Tedavi Edilir? 

Öğrenme sorunu olan çocuklar için ne kadar erken müdahale ederseniz o kadar iyidir. Çocuğunuzun böyle bir sorunu olduğu konuşunsa şüpheleniyorsanız ilk olarak işe çocuğunuzun okulundan başlayın. Okulda ilk görüşünü alacağınız kişi çocuğunuzun öğretmenidir. Çocuğunuzun okuma seviyesi, öğretmenin ilgili yaş için beklentilerinin altındaysa, vakit kaybetmeden çocuk doktoruna danışmalısınız.

Doktorların disleksi teşhisi koymasının uzun bir zaman aldığını aklınızın bir köşesine yazın. Öncelikle, çocuğunuzun okuma sorunlarının diğer olası nedenler ile alakası olmadığının belirlenmesi gerekir. Bunun için doktorunuz, çocuğunuzu ve sizi aşağıdaki uzmanlardan birine yönlendirebilir:

  • Pediatrik psikolog
  • Klinik veya eğitim psikoloğu
  • Öğrenme güçlüğü uzmanı
  • Konuşma patologu
  • Göz doktoru (göz doktoru)
  • İşitme uzmanı (işitme uzmanı)
  • Nörolog (beyin uzmanı)

Çocuğunuzun henüz tanısı konmamış bir disleksi olabileceğinden şüpheleniyorsanız, yardım almak için asla geç değil. Yetişkin eğitimi programları çoğu insanın okuma ve yazma yeteneklerini önemli ölçüde geliştirmelerine yardımcı olabilir. Bununla ilgili işinize yarayacak bir değerlendirme almak için aile hekiminizle konuşmanızda yarar var.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver


ortalama puan: 5,00 , 2 oy