Demir Eksikliği Belirtileri Nelerdir, Nasıl Giderilir?

Appvice Onaylı

Demir eksikliği vücuttaki demir mineralinin yeterli miktarda bulunmadığı zamanlarda ortaya çıkar. Bu durum kandaki kırmızı kan hücrelerinin (alyuvar) sayısının azalmasına sebep olur. Vücudumuz kırmızı kan hücreleri içinde bulunan hemoglobin proteinini üretmek için demir mineraline ihtiyaç duyar. Homoglobin, kandaki oksijenin dokulara ve organlara ulaştırılması gibi hayati bir göreve sahiptir. Eğer vücudunuzda yeterli oranda hemoglobin yoksa dokularınız ve kaslarınız ihtiyaç duyduğu oksijeni alamadığı için verimli çalışamaz. İşte bu durum Anemi olarak adlandırılan hastalık halidir. Demir eksikliği belirtileri, aneminin ciddiyetine, ne kadar çabuk geliştiğine, yaşınıza ve mevcut sağlık durumunuza göre değişiklik gösterir. Bünyesi sağlam, sağlık durumu iyi ve yaşı genç olan bir kişi bu semptomların hiçbirini yaşamayabilir.

Dünya çapında farklı tiplerde birçok anemi çeşidi vardır. Ancak en yaygın ve tanınmış olanı demir eksikliği anemisidir. Bu anemi türünün de bilinen birçok sebebi vardır. Bu sebepler arasında yetersiz ve dengesiz beslenme, iltihaplı bağırsak hastalıkları, hamilelik sırasında annenin ve bebeğin artan ihtiyaçları, iç kanamalar sebebi ile yaşanan kan kayıpları sayılabilir. Ayrıca kadınların adet dönemlerinde ve doğum esnasında yaşadıkları kan kayıpları da bu listenin devamın eklenebilir.

Bu sebeplerden hangisi olursa olsun, demir eksikliği hayat kalitenizi düşürecek ve keyfinizi kaçıracak rahatsız edici bir takım semptomlara sebep olabilir. Bu semptomlar arasında sağlığınız ile ilgili problemler, konsantrasyon kayıpları ve bunlara bağlı olarak iş verimliliğinizdeki düşüşü sayabiliriz.

En yaygın 10 demir eksikliği belirtisini sizin için bir araya getirdik.

Demir Eksikliği Belirtileri

1. Alışılmadık Yorgunluklar

Anemi hastası olanlarda karşılaşılan en yaygın semptomlardan birisi kişinin kendisini sürekli yorgun hissetmesidir. Peki, bir kişi neden kendini bu kadar aşırı yorgun hisseder? Bunun nedeni vücudumuzun kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin proteinini üretmek için demire ihtiyaç duymasıdır. Hemoglobin kandaki oksijenin dokulara ve kaslara taşınmasına yardımcı olur.

Vücudunuzda yeterli hemoglobin bulunmadığı için organlardaki dokulara ve kaslara daha az oksijen gidecektir. Bu da enerji seviyenizin düşmesine sebep olacak ve verimliliğinizi azaltacaktır. Ayrıca kalbiniz oksijen bakımından zengin olan az miktardaki kanı vücudunuza pompalamak için olağanüstü gayret sarf ettiğinden siz de haliyle yorgun düşeceksiniz.

Ancak demir eksikliği anemisini sadece yorgun olma semptomuyla teşhis edemeyiz. Çünkü yorgunluk, modern yaşamın bir parçası olarak kabul edilmektedir. Ancak demir eksikliği olan birçok kişi gün içerisinde kendini oldukça zayıf hissederken, aynı zamanda işine konsantre olmakta da zorluk yaşar. Bu da günlük hayatta üretkenliğin düşmesine ve ara sıra sinir nöbetlerine sebep olur.

ÖZET

Günlük hayatta yaşanan olağandışı yorgunluklar en sık görülen demir eksikliği belirtilerinden birisidir. Bu, vücudunuzdaki dokulara az miktarda oksijenin ulaşmasına bağlı olarak enerji seviyenizin düşmesi ile sonuçlanır.

2. Solgunluk

Tenimizin ve alt göz kapaklarının iç  kısımlarının soluklaşması da demir eksikliğinin yaygın belirtilerindendir. Kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin kana kırmızı rengini veren moleküldür.  Bu nedenle demir eksikliğiniz varsa kanımızdaki hemoglobin seviyesi düşük olduğu için kanınız soluklaşır. Demir eksikliği sorunu olan hastaların ten renginin pembe olmasının sebebi kandaki hemoglobin miktarının az olmasıdır.

Demir eksikliği olan kişilerdeki bu solgunluk yüz, diş eti, dudakların iç kısmı, alt göz kapakları, hatta tırnaklar bile dahil olmak üzere vücudun her tarafından görülebilir. Bu belirtiler, doktorların demir eksikliği tanısı koyarken hastaların vücutlarında arayacakları ilk işaretlerdir. Ancak yine de bu teşhis, kan testi ile  doğrulanmak zorundadır.

Tendeki solgunluk orta veya ağır dereceli anemi vakalarında daha sık rastlanan belirtilerden bir tanesidir. Alt göz kapağınızı aşağıya çektiğiniz takdirde gördüğünüz iç katman  normalde canlı kırmızı bir renkte olmalıdır. Ancak bu iç katman soluk pembe veya sarıya yakın bir renkte ise bu,  sizde demir eksikliği olduğunu gösterir.

ÖZET

Yüz, alt göz kapağı ve tırnak gibi belirli bölgelerde veya vücudunuzun genelinde var olan solgunluk orta veya ağır derecede demir eksikliği yaşadığınızın bir işareti olabilir.  Bu durum kana kırmızı rengini veren hemoglobin seviyesinin düşük olmasından kaynaklanır.

 3. Nefes Darlığı   

Kanımızda  kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin molekülü oksijenin tüm vücuda taşınmasını sağlar. Demir eksikliği sırasında vücudunuzda hemoglobin seviyesi düşük olduğu için oksijen seviyesi de düşük olacaktır. Bu durumda kaslarınız yeterince oksijen alamadığı için yürüme, koşma gibi normal aktiviteleri yaparken zorlanırsınız.

Vücudunuz daha fazla oksijen almaya çalıştığı için solunum sayınız artacaktır.  Bunun sonucunda oluşan nefes darlığı, demir eksikliğinde en sık görülen semptomlardan biridir.

Eskiden yürüme merdiven çıkma veya egzersiz yapma gibi günlük işleri kolaylıkla yaparken,  şimdi demir eksikliği sebebiyle bu tür aktiviteleri yaparken nefes nefese kalabilirsiniz.

ÖZET

Nefes darlığı bir demir eksikliği belirtisidir. Hemoglobin seviyesi düşük olduğu için vücuttaki oksijen kaslara ve dokulara etkili bir şekilde taşınamaz.

4. Baş Ağrısı ve Baş Dönmesi

Demir eksikliği baş ağrısına da sebep olabilir. Baş ağrısı semptomu genellikle baş dönmesi ile birlikte görülür ve önceki belirttiğim semptomlara nispetle görülme sıklığı daha azdır.

Demir eksikliği süresince  kırmızı kan hücrelerinde bulunan hemoglobin  seviyeleri olması gerektiğinden düşük olduğu için beyine yeterince oksijen ulaşamayabilir.  Bu da,  beyindeki kan damarlarının şişerek hastanın kafatasına basınç yapmasına ve hastada baş ağrısına neden olur.

Baş ağrısının birçok sebebi olmasına karşın sık sık tekrarlayan ve baş dönmesi ile birlikte görülen baş ağrısı demir eksikliğinin belirtisi  olabilir.

ÖZET

Baş ağrısı ve baş dönmesi demir eksikliği belirtisi olabilir.  Hemoglobin eksikliği sebebi ile beyne ulaşan oksijen miktarı yeterli değildir Bu da kan damarlarının şişmesine ve basınç oluşturmasına  yol açar.

5. Kalp çarpıntısı

Kalp çarpıntısı olarak da bilinen  dışarıdan görülecek ve hissedilecek derecede şiddetli olan kalp atışları demir eksikliği anemisinin bir başka belirtisi olabilir.

Daha önce belirttiğim gibi hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan ve vücuttaki oksijenin taşınmasına yardımcı olan proteindir.

Hemoglobin seviyeleri demir eksikliğinden kaynaklı  olarak düşük olabileceği için kalbiniz oksijen oranı bakımından zengin olan kanı dokulara taşımak için gereğinden fazla çalışacaktır.  Bu durum,  kalbinizin anormal derecede hızlı attığı ve kalp atışlarının düzensiz olduğu hissine kapılmanıza sebep olabilir.

Hatta kalbin anormal derecede hızlı çalıştığı aşırı durumlarda  kalp üfürümü,  kalp büyümesi ve nihayetinde kalp yetmezliği gibi vakalarla karşılaşmanız ihtimal dâhilindedir.

Ancak bu gibi vakalar ile yüz yüze gelmeniz çok da yaygın değil.  Çünkü bu derece ciddi rahatsızlıkları yaşamanız için uzun süre demir eksikliğinden muzdarip olmanız gerekir.

ÖZET

Demir eksikliği vakalarında kalp vücudumuzun her tarafına oksijenin taşımak için fazladan efor sarf etmek zorundadır. Bu da,  düzensiz ve hızlı kalp atışlarını,  hatta kalp üflemesine,  kalp büyümesine veya kalp yetmezliğine sebep olabilir.

6. Kuru, Yıpranmış Bir Cilde ve Saça Sahip Olmak

Saçlarınızın ve cildinizin kuru ve yıpranmış olması da demir eksikliği belirtilerinden olabilir. Vücutta demir eksikliği olduğu zamanlarda sınırlı miktardaki oksijen, önemli fonksiyonları yerine getirmek zorunda olan organlara diğer vücut dokularına  iletilir. Haliyle saçınız ve cildiniz yeterince oksijen alamadığı için kuru ve zayıf olacaktır. Bu durum daha ciddi demir eksikliği vakalarında saç dökülmesine bile sebep olabilir.

Günlük hayatta saçlarınızı yıkarken veya banyo yaparken saç dökülmesi ile  karşılaşmanız son derece normal bir durumdur. Ancak banyo esnasında saçlarınızın normalde olduğundan çok daha fazlasını kaybediyorsanız bunun sebebi yaşadığınız demir eksikliği olabilir.

ÖZET

Saçlarınız ve deriniz  demir eksikliği durumlarında daha az oksijen aldığı için kuru ve yıpranmış gözükebilir. Çok ciddi durumlarda demir eksikliği saç dökülmesi ile sonuçlanabilir.

7. Dil ve Ağızda Şişkinlik ve Ağrı

Ara sıra ağzınızın içine veya çevresine bakmanız demir eksikliği anemisi  yaşayıp yaşamadığını konusunda size bir izlenim verebilir.  Dilimizin şişmesi, bazı bölgelerinde iltihap toplanması, renginin soluklaşması ve normalden farklı olarak dilinizde bir takım pürüzlerin oluşması demir eksikliğine dair işaretler  olarak değerlendirilebilir.

Demir eksikliği sebebiyle kandaki hemoglobin seviyesinin düşük olması  dilinizin solmasına sebep olabilir. Aynı şekilde demir eksikliğinden kaynaklı  miyoglobin seviyesindeki düşüş de dilinizin ağrımasına, şişmesine ve daha pürüzlü hale gelmesinin sebebidir.

Miyoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan  tıpkı dilinizdeki kaslar gibi vücudumuzdaki kasları destekleyen bir proteindir.

Demir eksikliği ayrıca ağız kuruluğuna, ağzınızın kokmasına, ağzınızın köşelerinde ya da ağız ülserlerinde kırmızı çatlakların oluşmasına da sebep olabilir.

ÖZET

Sık sık ağrıyan, şişen veya anormal bir şekilde pürüzlü bir hale gelen diliniz, demir eksikliği anemisinin bir belirtisi olabilir. Ağız köşelerinde ve ülserlerinde oluşan çatlaklar da demir eksikliğinin bir işareti olarak görülebilir.

8. Huzursuz Bacaklar

Huzursuz bacak sendromu da demir eksikliği ile ilişkilendirilen semptomlardan birisidir.

Huzursuz bacak sendromu Bacaklarınızı sürekli istirahat ettirmek zorunda bırakan güçlü bir  dürtüdür. Huzursuz bacak sendromundan muzdaripseniz ayaklarınızda ve bacaklarımızda garip bir şekilde emekleme veya kaşıntı hissi oluşur.

Bu durum sizin özellikle geceleri kötü bir tecrübe yaşamanıza sebep olur. Bu sebeple huzursuz bacak sendromu olanlar uykuya dalmak için başkalarına göre daha fazla çaba sarf etmek zorunda kalırlar.

Aslında huzursuz bacak sendromunun sebepleri tam olarak belli değildir.  Bununla birlikte huzursuz bacak sendromu olan kişilerin % 25’inin demir eksikliği anemisi olduğu düşünülmektedir. Çünkü vücuttaki demir seviyesi düştükçe tecrübe edilen semptomlar daha da ağırlaşmaktadır.

9. Kırılgan ve Kaşık Şeklindeki Tırnaklar

Demir eksikliğinin diğerlerine göre çok daha az görülen bir semptomu da koilonychia’dır. Koilonychia’lı insanların tırnakları kırılgan, içe doğru kıvrık bir kaşık şeklini şeklini anımsatmaktadır. Bu tür hastaların tırnakları kolaylıkla çatlar ve kırılır.

Demir eksikliğinin ilerleyen safhalarında hastaların tırnakları ortasından aşağıya doğru çöker,  kenarları da yükselmeye başlar. En son aşamada tırnaklar bir kaşık görünümü alır. Bununla birlikte  hastaların tırnaklarının bu şekle dönüşmesi çok ağır demir eksikliği anemisi vakalarında nadiren görülür.

ÖZET

Özetleyecek olursak,  kırılgan veya kaşık şeklini almış tırnaklar çok daha ciddi demir eksikliği anemisi vakalarının bir belirteci olabilir.

10. Diğer Demir Eksikliği Semptomları

Vücudunuzdaki demiri seviyesini  düşük olabileceğini gösteren daha başka semptomlar da vardır. Bu semptomlar  Buraya kadar yazdıklarıma nispetle daha az yaygın olduğu için demir eksikliği dışındaki  birçok  durumla ilişkilendirilebilir.

Demir eksikliği anemisinin diğer semptomları şunlardır:

Tuhaf iştah dürtüsü:  Tıp dilinde “ pika”  olarak adlandırılan, kişinin garip yiyecekleri, hatta  yiyecek bile olmayan ürünleri yeme hissinin karşılığıdır. Hasta,  genellikle buz, toprak, tebeşir veya kağıt gibi normal zamanda yemediği ürünleri yemek için aşırı bir istek sergiler. İşte bu durum uzmanlara göre demir eksikliğinin bir belirtisi olabilir.  Daha çok hamilelik dönemlerinde ortaya çıktığı görülür.

Anksiyete ve tedirginlik: Demir eksikliği sebebiyle vücut dokularında az miktarda oksijen bulunması,  kişinin durduk yere endişeye kapılmasına sebep olabilir. Ancak bu durum geçicidir çünkü vücuttaki demir seviyesi düzeldikçe bu durum düzelmeye başlar.

Soğuk eller ve ayaklar: Demir eksikliği,  vücuttaki oksijenin ellere ve ayaklara daha az   ulaşması anlamına gelir. Yeterli oksijeni alamayan eller ve ayaklar normal zamana göre daha soğuktur. Bununla birlikte Bazı insanlar genel olarak soğuk algınlığına daha yatkındır veya soğuk  ellere ve ayaklara sahiptir.

Sık görülen enfeksiyonlar: Vücudumuzdaki demir seviyesi ne kadar yüksekse bağışıklık sisteminiz de o kadar güçlü olur.  Demir eksikliği bağışıklık sisteminizin dengesini bozacağı için inflamatuar bağırsak sendromu gibi hastalıklara yakalanma oranınız daha fazladır.

ÖZET

Önceki  belirttikleri dışında görülme sıklığı daha az olan başka semptomlar da mevcuttur.  Bunlar garip yiyeceklere karşı olan iştah, .ndişe ve tedirginlik duygusu,  ellerin ve ayakların sürekli soğuk olması ve normalden daha sık karşılaşılan enfeksiyon vakalarıdır.

Demir Eksikliğiniz Olduğunu Düşünüyorsanız Ne Yapmalısınız?

Demir eksikliği anemisi olduğunuzu düşünüyorsanız aşağıda belirteceğim tavsiyeleri bir kenara not etmenizde fayda var.

Öncelikle Doktorunuza Danışın

Demir eksikliği anemisinin semptomlarını ve belirtilerini yaşadığınızı düşünüyorsanız öncelikle doktorunuzu arayıp randevu almayı düşünmeniz gerekiyor. Doktorunuzun yapacağı basit bir kan testi demir eksikliği yaşayıp yaşamadığınızı teyit edecektir.

Eğer doktorunuz test sonucunda demir eksikliğiniz olduğunu doğrularsa, uygun beslenme şekli ve doktorunuzun tavsiye edeceği demir takviyeleri sayesinde demir seviyenizi kolaylıkla yükseltebilirsiniz. Bu sayede demir eksikliğinizi kendiniz tedavi etmiş olursunuz.

Tedavinin temel amacı kanınızdaki hemoglobin seviyenizi yükseltmek ve vücudunuzdaki demir depolarını yeniden doldurmaktır. Bu süreçte beslenirken demir minerali bakımından zengin yiyecekler ile beslendiğinizden ve yeterince demir aldığınızdan emin olmalısınız. Demir takviyelerini sadece doktorunuz tavsiye ettiği takdirde kullanın.

Demir Eksikliğine İyi Gelen Besinler

Doktorunuz demir eksikliğinizin sebebini, beslenmenizde yeterince demir bulunmamasından kaynaklanabileceğini düşünüyorsa, aşağıda yazacağım demir bakımından zengin gıdaları tüketmeyi düşünebilirsiniz:

  • Kırmızı et, domuz eti ve kümes hayvanları
  • Ispanak, lahana ve kapari gibi koyu yeşil yapraklı sebzeler
  • Kuru üzüm ve kayısı gibi kuru meyveler
  • Bezelye, fasulye gibi bakliyat çeşitleri
  • Deniz ürünleri
  • Demir takviyeli yiyecekler
  • Fındık, fıstık ve tohum

Demir Takviyesi 

Doktorunuz önerirse demir takviyesi almayı son çare olarak düşünmelisiniz. Doktorunuzun bu öneriyi yapma sebebi büyük bir ihtimalle vücudunuzdaki demir eksikliğini sadece beklenerek telafi edemiyor olmanızdır.

Eğer demir takviyesi alıyorsanız yanında portakal suyu içmeyi denemelisiniz. Çünkü C vitamini demirin vücuttaki emilimine yardımcı olur.

Demir takviyesi almanın vücudunuzda bazı yan etkilere sebep olduğunu unutmayın. Bu yan etkiler arasında mide ağrısı, kabızlık, ishal, mide ekşimesi, bulantı ve siyah dışkıyı sayabiliriz. Bununla birlikte söylediğim yan etkiler kullandığınız demir takviyesinin dozuna göre değişiklik gösterir. Zaten vücudunuz alıştığı için yan etkiler de gün geçtikçe azalacaktır.

ÖZET

Demir eksikliği anemisi olduğunuzu düşünüyorsanız ilk olarak doktorunuza danışmalısınız. Doktorunuz ilk başta demir minerali bakımından zengin gıdalar ile beslenmenizi önerecektir. Muhtemelen beslenme sırasında demirin emilimini arttırmak için C vitaminli içecekler de içeceksiniz. Eğer bu sizin için yeterli olmaz ise demir takviyesi almanızı tavsiye edecektir.

SONUÇ

Demir eksikliği anemisi dünya çapında en sık görülen anemi türüdür. Bazı insanlar ilgili semptoları ağır bir şekilde tecrübe eder iken bazıları demir eksikliği olduğunun farkına bile varmaz. Bu durum aneminin şiddetine ve ciddiyetine göre değişir.

Demir eksikliği anemisinin bilenen ve yaygın belirtileri şunlardır. Aşırı yorgunluk, soluk veya kuru cilt, gözle görülür kalp atışları, baş ağrısı ve baş dönmesi, nefes darlığı, kuru ve yıpranmış saçlar, ağrılı veya şişmiş dil, ağız içinde çatlaklar, huzursuz bacak sendromu, kırılgan veya kaşık şeklindeki tırnaklar.

Demir eksikliği semptomlarınızın olduğunu düşünüyorsanız öncelikle doktorunuza müracaat etmelisiniz. Kendi kendinize teşhis yapıp evde tedavi uygulamanız tavsiye edilen bir seçim değildir.

Artık birçok demir eksikliği çeşidi kolaylıkla tedavi edilebiliyor. Eğer doktorunuz uygun görürse ilk etapta demir minerali bakımından zengin yiyecekleri içeren bir beslenme programı uygularsınız. Bu yeterli gelmezse demir takviyesi almanız doktorunuz tarafından önerilecektir.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Sedef Olcay Web Banner

Puan Ver


ortalama puan: 4,29 , 14 oy