D Vitamini Fazlalığı ve Yan Etkileri Hakkında Her Şey

Appvice Onaylı

D Vitamini Nedir?

D Vitamini, sağlık açısından son derece önemlidir. Bir hormon olarak, vücut hücrelerinin sağlıklı kalması ve gerektiği şekilde işleyişi açısından çeşitli görevlere sahiptir. Bir çok insan, doğal yollarla yeterince D vitamini alamadığından, D vitamini takviyesi kullanmak son yıllarda yaygınlaşmıştır. Bununla birlikte, nadiren olsa da, bu vitaminin vücutta toksik seviyelere yükselmesi ve ulaşması da mümkündür. Bu makalede, D vitamini fazlalığı ve yan etkileri hakkında tüm bilmek istediklerinizi inceleyeceğiz.

D Vitamini Dengesi İçin Diyetisyeniniz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

D Vitamini Fazlalığı ve Eksikliği

D vitamini, kalsiyum emilimi ve bağışıklık fonksiyonu ile kemik, kas ve kalp sağlığının korunmasında önemli rol oynar. Gıdalardan doğal olarak alınabileceği gibi ve cildiniz yeterli güneş ışığına maruz kaldığında, vücudunuz tarafından da üretilebilir.

Bununla birlikte, yağlı balıkların yanı sıra, sınırlı olmak kaydıyla, D vitamini açısından zengin olan başka besin kaynakları da vardır. Üstelik, çoğu insan, vücutları yeterli miktarda D vitamini üretecek kadar güneşe maruz kalma olanağına sahip değildir.

Bu nedenle, D vitamini eksikliği oldukça yaygındır. Aslında, dünya çapında yaklaşık 1 milyar insanın, D vitamini eksikliği çektiği tahmin edilmektedir (1).

D Vitamini takviyeleri oldukça yaygındır; üstelik hem D2 hem de D3 vitamini takviye olarak alınabilir. D3 Vitamini, güneş ışığına maruz kalındığında ve hayvansal ürünler tüketildiğinde vücut tarafından üretilirken, D2 vitamini, bitkilerden temin edilir.

D3 vitamininin, kandaki D vitamini seviyelerini, D2’ye kıyasla daha hızlı arttırdığı tespit edilmiştir. Araştırmalar, gündelik olarak tükettiğiniz her 100 IU D3 vitamininin, kandaki D vitamini düzeyini ortalama olarak 1 ng/ml (2.5 nmol/l) artıracağını göstermiştir (23).

Bununla birlikte, D3 vitaminini uzun süreli ve yüksek dozda kullanmak, vücutta aşırı birikime neden olabilir.

Kandaki D vitamini seviyesi, 150 ng/ml (375 nmol/l) üzerine çıktığında, D vitamini zehirlenmesinden (toksisite) bahsedilebilir. D Vitamini, vücutta yağda depolandığından ve kan dolaşımına yavaş yavaş salındığından, takviye almayı bıraksanız dahi, toksisitenin etkileri birkaç ay sürebilir (4).

Önemli ve olumlu bir ayrıntı olarak belirtmeliyiz ki, D vitamini toksisitesi çok yaygın görülmez; ve yalnızca, kan seviyelerini uzun süre kontrol ettirmeden, uzun süreli ve yüksek dozda D vitamini takviyesi kullanmaya devam eden insanlarda görülür.

Ayrıca, üzerindeki etikette belirtilenlerden daha yüksek miktarlarda D vitamini içeren takviyeleri alarak, kazara uygun seviyenin çok üzerinde D vitamini tüketmek de olasıdır.

Buna karşılık, sadece diyet ve güneşe maruz kalma yoluyla kanınızdaki D vitamini düzeyinin tehlikeli derecede yükselmesi pek mümkün değildir.

Aşağıda, D Vitaminini aşırı düzeylerde kullanmaktan kaynaklanabilecek yan etkiler sıralanmaktadır.

D Vitamini Fazlalığı Nelere Yol Açar?

1. Kan Değerlerinin Yükselmesi

D vitamininin kanınızda yeterli miktarda bulunması, bağışıklık sisteminizi güçlendirmeye ve osteoporoz ile kanser gibi hastalıklardan korunmanıza yardımcı olabilir (5).

Ancak, bu seviyenin ideal sınırları hususunda evrensel olarak kabul edilmiş bir uzlaşı yoktur..

Her ne kadar, 30 ng/ml (75 nmol/l) seviyelerindeki D vitamini, yeterli kabul edilse de, D Vitamini Konseyi, kandaki D vitamininin 40-80 ng/ml (100–200 nmol/l) seviyelerinde olması gerektiğini tavsiye ederken, 100 ng/ml (250 nmol/1) üzerine çıkmasının zararlı olabileceği konusunda tavsiyelerde bulunmaktadır (67).

D vitamini takviyesi kullanan kişi sayısının giderek artmasına rağmen, kanında bu vitamine ait değer tehlikeli seviyelere yükselmiş birine nadiren rastlanır.

Son zamanlarda gerçekleştirilen bir çalışma, 20.000’den fazla insanın kan değerlerini 10 yıl süreyle incelemiştir. Bu süre zarfında, sadece 37 kişinin kan değerlerinde D vitamini, 100 ng/ml’nin (250 nmol/1) üzerine çıkmış, sadece bir kişi kanında 364 ng/ml’lik (899 nmol/1) D vitamini seviyesi ile gerçek anlamda toksisiteye maruz kalmıştır (8).

Bir vaka çalışmasında, bir kadın deneğin kanında D vitamini seviyeleri, iki ay boyunca günde 186.900 IU D3 vitamini içeren bir takviye kullandıktan sonra 476 ng/ml (1.171 nmol/l) seviyesine çıkmıştır (9).

Bu oran, gündelik olarak alınması tavsiye edilen, 4,000 IU’luk, güvenli D vitamini üst sınırının 47 katı büyüklüğündeydi.

Kadın; yorgunluk, unutkanlık, bulantı, kusma, konuşma bozukluğu ve diğer semptomlar gözlenmesinin ardından hastaneye yatırılmıştır (9).

D Vitamini, sadece çok yüksek dozlarda alındığında zehirlenmeye yol açabilecekken, vitamin takviyesi kullanmanın en güçlü destekçileri bile, günlük dozajın 10.000 IU ile sınırlanmasını önermektedir (3).

ÖZET

Kandaki D vitamini düzeyinin, 100 ng/ml (250 nmol/l) üzerine çıkmasının potansiyel olarak zararlı olacağı kabul edilir. Yüksek dozda D vitamini kullanımından kaynaklanan yüksek kan seviyelerinde toksisite belirtileri bildirilmiştir.

2. Kandaki Kalsiyum Değerlerinin Yükselmesi

D vitamini, yediğiniz gıdalardaki kalsiyumun emilimine yardımcı olur. Aslında, bu en önemli görevlerinden biridir.

Bununla birlikte, eğer D vitamini alımı aşırı seviyelerde gerçekleşirse, kandaki kalsiyum oranı, sadece rahatsız edici değil aynı zamanda tehlikeli olabilecek semptomlara sebebiyet verecek seviyelere ulaşabilir.

Hipokalseminin tam tersi durum olarak adlandırılan hiperkalsemi veya kanda yüksek kalsiyum seviyelerinin belirtileri şunlardır:

  • Kusma, bulantı ve mide ağrısı gibi sindirim sıkıntıları
  • Yorgunluk, baş dönmesi ve sersemlik
  • Aşırı susama
  • Sık idrara çıkma

Kandaki normal kalsiyum seviyesi 8.5–10.2 mg/dl aralığındadır (2.1–2.5 mmol/l).

Farklı bir vaka çalışmasında, altı ay boyunca günde 50.000 IU D vitamini takviyesi alan demanslı, yaşlı bir hasta, kandaki yüksek kalsiyum seviyelerine bağlı semptomlarla tekrar tekrar hastaneye yatırılmıştır (10).

Bir başka çalışmada, iki erkek hastanın kanlarındaki kalsiyum seviyesi, içerikleri doğru şekilde etiketlenmemiş D vitamini takviyesi kullanmaları sebebiyle,  13.2-15 mg/dl (3.3-3.7 mmol/l) seviyelerine ulaşmıştır. Dahası, takviye almayı kestikten sonra, kan değerlerinin normale dönmesi bir yıl sürmüştür (11).

ÖZET

Aşırı dozda D vitamini takviyesi almak, potansiyel olarak tehlike doğurabilecek bazı semptomlara neden olabilecek, aşırı kalsiyum emilimine neden olabilir.

3. Bulantı, Kusma ve İştahsızlık

Aşırı dozda D vitamini takviyesi alımının yan etkileri, kandaki aşırı kalsiyum ile bağlantılıdır.

Bu yan etkiler arasında, bulantı, kusma ve iştahsızlık sayılabilir.

Ancak, bu semptomlar kanında kalsiyum seviyesi yükselmiş herkeste gözlenmeyebilir.

Bir çalışmada, D Vitamini eksikliğini gidermek için yüksek dozda D vitami takviyesi kullandıktan sonra kanlarındaki kalsiyum seviyesi aşırı yükselen 10 kişi takip edilmiştir.

Bu kişilerin dördünde mide bulantısı ve kusma, üçünde iştah kaybı gözlenmiştir (12).

Farklı çalışmalarda da, aşırı dozda D vitamini kullanımına benzer sonuçlar bildirilmiştir. Bir başka kadın hastada, naturopatından satın aldığı, ve içeriğinde etikette belirtilenden 78 kat daha fazla D vitamini içerdiği tespit edilen bir takviyeyi kullandıktan sonra, bulantı ve kilo kaybı gözlenmiştir (1314).

Önemli bir ayrıntı olarak, bu semptomlar, 12 mg/dl’den daha yüksek kalsiyum seviyeleriyle sonuçlanacak kadar aşırı düzeyde D3 vitamini kullanımına yanıt ortaya çıkmıştır (3.0 mmol/l).

ÖZET

Aşırı dozda D vitamini takviyesinin, kanda yükselen kalsiyum seviyelerinden kaynaklı mide bulantısı, kusma ve iştahsızlığa neden olduğu bulunmuştur.

D Vitamini Dengesi İçin Diyetisyeniniz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

4. Mide Ağrısı, Kabızlık veya İshal

Mide ağrısı, kabızlık ve ishal, genellikle gıda intoleransı veya huzursuz barsak sendromu ile alakalı, yaygın görülen sindirim şikayetleridir.

Bununla birlikte, D vitamini zehirlenmesinin neden olduğu, kanda yükselen kalsiyum seviyelerinin bir göstergesi de olabilir (15).

Bu semptomlar, D vitamini eksikliğini düzenlemek adına aşırı dozda D vitamini takviyesi alanlarda ortaya çıkabilir. Diğer semptomlarda olduğu gibi, kandaki D vitamini seviyeleri benzer miktarda yükselmiş olsa bile, vücudun vereceği tepkinin bireysel olarak farklılık gösterebileceği gözlenmiştir.

Bir vaka çalışmasında, erkek çocuk hastada, etiketinde belirtilenden farklı miktarlarda D vitamini içeren takviyeler kullandıktan sonra, mide ağrısı ve kabızlık gelişirken, aynı takviyeyi kullanan kardeşinde yan etki gözlenmemiş, sadece kan seviyelerinde artış yaşanmıştır (16).

Başka bir çalışmada, üç ay boyunca 50.000 IU D3 vitamini takviyesi verilen 18 aylık bir çocukta ishal, mide ağrısı ve diğer semptomlar görülmüş, belirtiler çocuğun takviye almayı bırakmasından sonra düzelmiştir (17).

ÖZET

Kandaki kalsiyum seviyelerini yükseltecek dozda aşırı D vitamini takviyesi alımı, mide ağrısı, kabızlık veya ishale neden olabilir.

5. Kemik Erimesi

D vitamininin kalsiyum emilimi ve kemik metabolizmasının korunması açısından görevi önemli olduğundan, bu vitaminin vücudumuzda yeterli miktarda var olması, güçlü kemik varlığının korunmasında çok önemlidir.

Bununla birlikte, D vitamininin aşırı seviyeleri kemik sağlığına zarar verebilir.

Her ne kadar, aşırı seviyelerde seyreden D vitamini belirtileri kanda yükselmiş kalsiyum seviyelerine atfedilse de, bazı araştırmacılar aşırı dozunun kanda K2 vitamini seviyelerini düşürmeye yol açabileceğini öne sürmektedir (18).

K2 vitamininin en önemli fonksiyonlarından biri, kalsiyumun kemiklerde ve kan dışında muhafaza edilmesidir. Yüksek dozda D vitamini seviyesinin, K2 vitamini aktivitesini azaltabileceğine inanılmaktadır (1819).

Kemik erimesinden korunmak için, aşırı dozda D vitamini takviyesi almaktan kaçının, bunun yerine K2 vitamini takviyesi alın. Ayrıca otla beslenen hayvanların süt ve et ürünleri gibi K2 vitamini bakımından zengin yiyecekler de tüketebilirsiniz.

ÖZET

D vitamini, kalsiyum emilimi için gerekli olsa da, yüksek dozu, K2 vitamini aktivitesine müdahale ederek kemik kaybına neden olabilir.

6. Böbrek Yetmezliği

Aşırı dozda D vitamini desteği alımı, sıklıkla böbrek hasarı ile sonuçlanır.

Bir vaka çalışmasında erkek bir hasta, böbrek yetmezliği, kanındaki yüksek kalsiyum seviyeleri ve doktoru tarafından reçete edilen D vitamini enjeksiyonlarını uyguladıktan sonra ortaya çıkan diğer belirtiler nedeniyle hastaneye kaldırılmıştır (20).

Aslında, birçok çalışma, D vitamini toksisitesi gelişen insanlarda orta ila şiddetli böbrek hasarı bildirmiştir (9121314161721).

Aşırı yüksek dozda D vitamini enjeksiyonu alan 62 kişiyi kapsayan bir çalışmaya katılan herkes, başlangıçta böbrekleri sağlıklı olsa da, böbrek rahatsızlığından yakınsalar da, böbrek yetmezliği yaşamıştır (21).

Böbrek yetmezliği, oral veya intravenöz hidrasyon ve ilaçla tedavi edilir.

ÖZET

Aşırı dozda D vitamini, böbrek hastalığı olanlarda olduğu kadar, böbrek sağlığı yerinde olan kişilerde de böbrek hasarına yol açabilir.

SONUÇ

D vitamini, genel sağlık durumu açısından son derece önemlidir. Sağlıklı bir beslenme düzenine sahip olsanız bile, ideal kan seviyelerini elde etmek için takviyelere ihtiyacınız olabilir.

Ancak, iyi olan herşeyin fazlası da zararlı olabilir.

Aşırı dozda D vitamini takviyesinden kaçındığınızdan emin olmalısınız. Kan değerleriniz kontrol altında olduğu sürece, genellikle günde 4.000 IU veya altında D vitamini takviyesi, güvenli kabul edilmektedir.

Ayrıca, hatalı etiketleme nedeniyle, kazara aşırı doza maruz kalma riskini azaltmak için güvenilir üreticilere ait takviyeleri kullandığınızdan emin olmalısınız.

D vitamini takviyesi kullanıyor ve bu makalede listelenen belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız, en kısa zamanda bir sağlık uzmanına danışın.

Bu makale Appvice Diyetetik Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

D Vitamini Dengesi İçin Diyetisyeniniz ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice mobil uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Puan Ver


ortalama puan: 4,67 , 6 oy