Anti HIV Nedir? HIV İlaçları Hakkında Tüm Bilmek İstedikleriniz

Appvice Onaylı

HIV Hastalığı Nedir, Nasıl Bulaşır?

HIV enfeksiyonu, kan, meni veya anne sütü gibi enfekte olmuş vücut sıvılarının temas yoluyla insana bulaşmasıyla başlar. HIV, bağışıklık sistemini hedef alır ve T hücreleri denilen beyaz kan hücrelerini istila eder. Bunlar enfeksiyonla savaşan hücrelerdir. HIV ve AIDS aynı şey değildir. HIV, vücut hücrelerinin içine girerek bağışıklık sisteminden gizlenir. HIV testleri artık oldukça yaygındır. Henüz bilinen bir HIV tedavisi yoktur. Ancak, ilaçlar HIV ile yaşayan insanlara belirtilerini yönetme ve yaşamlarını sağlıklı bir şekilde sürdürme konusunda yardımcı olabilir. Anti HIV ilaçların kullanım amacı HIV’in kendini kopyalamasını engellemektir. Bu makalede FDA tarafından onaylı anti HIV ilaçların bir listesine yer verilmiştir.

Virüs, T hücrelerini istila ettikten sonra kendini kopyalamaya başlar. İçi HIV ile dolmuş hücreler bir süre sonra patlar. Böylece vücuttaki başka hücreleri istila etmeye hazır çok sayıda virüs serbest kalmış olur. Bu süreç bağışıklık sisteminin enfeksiyonlara karşı koyabilme yeteneğini yıkıma uğratır ve genellikle bedenin normal çalışmasına engel olur.

SONUÇ

İlaçlar HIV tedavisine yardımcı olabilir, ancak HIV’in başkalarına bulaşmasına engel olmaz.

Anti HIV İlaçları

HIV tedavisinde kullanılan birçok farklı ilaç sınıfı vardır. Doktorlar her bir hastaya özel en iyi ilaç tedavisini belirlemektedir. Hastanın viral yükü ve türü ile hastalık durumunun ciddiyeti ve ne derece yayılmış olduğuna bağlı olarak hangi ilaçların kullanılacağına karar verilir.

HIV taşıyan hastaların tamamı birden fazla ilaca ihtiyaç duyar. Farklı ilaçlarla HIV’e karşı çeşitli saldırı yöntemlerinin bir arada kullanılması viral yükü çok daha hızlı azaltacaktır. Böylelikle kullanılan ilaçlara karşı direnç geliştirilmesi de zorlaşacaktır.  Bu da HIV’e karşı kullanılacak ilaçların daha iyi sonuç vermesi anlamına gelir.

Kombinasyon İlaçlar

Kombinasyon ilaçlar farklı sınıflardan ilaçların tek bir tablet biçiminde bir araya getirilmesidir. Tek tablet rejimi denilen bu yöntem bütüncül bir HIV tedavisi amacıyla kullanılır. Bu ilaç rejimleri daha önce hiç HIV tedavisi almayan kişileri tedavi etmek için kullanılır.

Kombinasyon anti HIV ilaçları:

  • Abakavir / dolutegravir / lamivudin (Triumeq)
  • Dolutegravir / rilpivirin (Juluca)
  • Elvitegravir / kobisistat / emtrisitabin / tenofovir disoproksil (Stribild)
  • Elvitegravir / kobisistat / emtrisitabin / tenofovir alafenamid (Genvoya)
  • Efavirenz / emtrisitabin / tenofovir disoproksil (Atripla)
  • Emtrisitabin / rilpivirin / tenofovir disoproksil (Complera)
  • Emtrisitabin / rilpivirin / tenofovir alafenamid (Odefsey)
  • Bictegravir /emtrisitabin / tenofovir alafenamid (Biktarvy)

Integraz İnhibitörleri

İntegraz inhibitörleri integraz enziminin etkinliğini durduran ilaç sınıfıdır. İntegraz HIV’in T hücreleri enfekte etmek için kullandığı viral bir enzimdir. İntegraz inhibitörleri, oldukça etkili olmaları yanında yan etkilerinin de az olması nedeniyle, HIV’e son dönemde yakalanmış hastalarda genellikle ilk kullanılan ilaçlar arasındadır.

Bu ilaçlar:

  • dolutegravir (Tivicay)
  • elvitegravir (Vitekta)
  • raltegravir (Isentress)
  • raltegravir (Isentress HD)

Yukarıdaki kombinasyon ilaçlar bölümünde görüldüğü üzere bu ilaçları farklı kombinasyonlarda bir araya getirmek mümkündür.

Nükleozid Revers Transkriptaz İnhibitörleri (NRTİ’ler)

NRTİ’ler için nükleer tabiri kullanıldığını duyabilirsiniz. Bu ilaçlar, kendisini kopyalamaya çalıştığı esnada HIV’in yaşam döngüsünü kesintiye uğratırlar. NRTİ’ler HIV’in çoğalmasını başka şekillerde de engelleyebilirler.

NRTİ’ler:

  • abakavir (Ziagen)
  • abakavir / lamivudin (Epzicom)
  • abakavir / lamivudin / zidovudin (Trizivir)
  • lamivudin / zidovudin (Combivir)
  • lamivudin (Epivir)
  • zidovudin (Retrovir)
  • emtrisitabin / tenofovir disoproksil (Truvada)
  • emtrisitabin (Emtriva)
  • tenofovir disoproksil (Viread)
  • emtrisitabin / tenofovir alafenamid (Descovy)

Kullanımı azalan bazı NRTİ’lerin 2020 itibariyle üretimine son verilecektir. Bu ilaçlar:

  • didanosin (Videx)
  • didanosin (Videx EC)
  • stavudin (Zerit)

Non Nükleozid Revers Transkriptaz İnhibitörleri (NNRTİ’ler)

Bu ilaçlar NRTİ’lere benzer şekilde çalışır. Virüsün insan vücudunda kendini çoğaltmasına engel olur.

NNRTİ’ler:

  • efavirenz (Sustiva)
  • etravirin (Intelence)
  • nevirapin (Viramune)
  • nevirapin (Viramune XR)
  • rilpivirin (Edurant)
  • delavirdin mesilat (Rescriptor), nadiren kullanılır

Yukarıdaki kombinasyon ilaçlar bölümünde görüldüğü üzere bu ilaçları farklı kombinasyonlarda bir araya getirmek mümkündür.

Proteaz İnhibitörleri

Proteaz inhibitörleri proteaza bağlanarak çalışır. Proteaz HIV’in kendini kopyalamak için gereksinim duyduğu bir proteindir. Proteaz işini yapamadığında virüs yeni kopyaların üretimini tamamlayamaz. Bu da daha fazla hücreyi enfekte edecek virüs sayısının azalması anlamına gelir. Bazı proteaz inhibitörleri Hepatit C tedavisinde kullanılmak üzere FDA tarafından onaylanmıştır, ancak bunlar HIV enfeksiyonunda kullanılanlarla aynı değildir.

Proteaz inhibitörleri:

  • atazanavir/kobisistat (Evotaz)
  • darunavir/kobisistat (Prezcobix)
  • lopinavir/ritonavir (Kaletra)
  • ritonavir (Norvir): her zaman atazanavir, lopinavir, darunavir ya da elvitegravir gibi ilaçların etkisi artırmak için kullanılır
  • atazanavir (Reyataz): sıklıkla ritonavir ile birlikte verilir
  • darunavir (Prezista): ritonavir ile birlikte verilmelidir
  • fosamprenavir (Lexiva): sıklıkla ritonavir ile birlikte verilir
  • tipranavir (Aptivus): ritonavir ile birlikte verilmelidir

Yan etkisi çok olduğu için nadiren kullanılan HIV proteaz inhibitörleri:

  • nelfinavir (Viracept)
  • indinavir (Crixivan): sıklıkla ritonavir ile birlikte verilir
  • saquinavir (Invirase): ritonavir ile birlikte verilmelidir

Füzyon ya da Giriş inhibitörleri

HIV ilaçları arasında başka bir sınıf da Giriş inhibitörleridir. HIV’in kendini kopyalayabilmek için bir konak T hücresine ihtiyacı vardır. Bu ilaçlar virüsün T hücresine girmesine engel olur. Böylece virüsün kendini çoğaltmasını engeller.

Daha etkili ve daha iyi tolere edilebilen ilaçların piyasada bulunması nedeniyle giriş inhibitörleri nadiren kullanılır. Giriş inhibitörü örneği:

  • enfuvirtid (Fuzeon)

Kemokin Koreseptör Antagonistleri (CCR5 antagonistleri)

CCR5 antagonistleri HIV’in hücrelere girmesine engel olur. Daha etkili ilaçların piyasada bulunması nedeniyle CCR5 antagonistleri nadiren kullanılır. CCR5 antagonisti örneği:

  • maravirok (Selzentry)

Sitokrom İnhibitörleri

CYP3A, karaciğer ve mide bağırsak sağlığını koruyan enzimlerdir. CYP3A inhibitörleri vücuttaki bazı HIV ilaçlarının seviyesini yükseltir. Bu HIV ilaçlarının içinde proteaz inhibitörleri ve integraz inhibitörleri bulunur.

CYP3A inhibitörleri:

  • kobisistat (Tybost)
  • ritonavir (Norvir)

Bağışıklık Temelli Terapiler

HIV’in bağışıklık sistemini etkiliyor oluşu, araştırmacıları virüsün çoğalmasına engel olacak biyolojik ilaçlar üzerine çalışmaya sevk etmiştir. Bazı bağışıklık temelli tedavilerin klinik çalışmalarda hastalar üzerinde başarılı olduğu görülmüştür. Konu üzerinde araştırmalar halen devam etmektedir. Bu terapiler diğer HIV ilaçlarıyla bir arada kullanılacaktır.

İbalizumad, bağışıklık temelli bir tedavi örneğidir. Bu ilaç bir giriş inhibitörüdür ve HIV’in bazı bağışıklık hücrelerini enfekte etmesini önler.

HIV İlaçları Yan Etkileri

Birçok HIV ilacı ilk kullanıldığında geçici yan etkilere neden olabilir.

Bu etkiler:

  • İshal
  • Baş dönmesi
  • Baş ağrısı
  • Yorgunluk
  • Ateş
  • Kas ağrıları
  • Mide bulantısı
  • Kusma

Yeni bir ilaca başladıktan sonra yan etkilerin ortaya çıkması birkaç haftayı bulabilir. Eğer yan etkiler giderek kötüleşirse ya da bir haftadan uzun süre devam ederse, durumu doktorunuza bildirin. Doktorunuz yan etkileri hafifletecek yollar önerebilir ya da farklı bir ilaç reçete edebilir.

HIV ilaçları, az da olsa, ciddi ve uzun süreli yan etkilere neden olabilir. Bu etkiler aldığınız ilacın türüne bağlıdır. Doktorunuz bu konuda sizi daha iyi bilgilendirebilir.

Doktorunuzla konuşun

HIV’in tedavisi henüz yoktur, ancak ilaçlar virüsün ilerlemesini yavaşlatmaya yardımcı olabilmektedir. İlaçlar belirtilerinizi iyileştirebilir ve hayat kalitenizi yükseltebilir. Bu makalede yer alan ilaç listesi HIV tedavisinde kullanılabilecek ilaç türlerine genel bir bakış niteliğindedir. Tüm bu seçenekler hakkında doktorunuzla konuşun. Sizin de yardımınızla doktorunuz sizin için en iyi tedaviyi belirleyecektir.

Ayrıca, ilaç tedavisinin yanı sıra HIV hastalığı kaynaklı psikolojik sorunların yönetimi için de yardım alabilirsiniz. Sorumluluklarınız nedeniyle vakit ayıramıyor veya çevrenizde size uygun bir uzman bulamıyorsanız online terapi seçeneğini gözden geçirebilirsiniz.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

Puan Ver