Anti HIV Ne Demek? HIV İlaçları Yan Etkileri

Appvice Onaylı

Anti HIV İlaçlar

HIV tedavisinin temel taşı antiretroviral denilen ilaç sınıfıdır. Antiretroviral ilaçlar HIV’i iyileştirmez, ancak HIV’li bir kişinin vücudundaki virüs miktarını azaltabilir. Böylelikle virüsün bağışıklık sistemi üzerinde yaratacağı tahribat ve AIDS engellenir. Test yaptırmak oldukça önemlidir. Bu yazımızda “Anti hiv ne demek?” sorusunu cevaplayacağız.

HIV tedavisi için, bugün, 20’den fazla antiretroviral ilaç onay almıştır. HIV tedavisi alan çoğu insan, yaşamları boyunca bu ilaçlardan her gün iki ya da daha fazlasını almak durumundadır. Antiretroviral ilaçların işe yarayabilmesi için doğru zamanda ve doğru şekilde kullanılması gerekir. Bu ilaçların, sağlık uzmanının önerdiği şekilde alınması, yani belirlenen tedaviye bağlılık çok önemlidir.

Bir tedavi planına bağlı kalmak her zaman kolay olmayabilir. Antiretroviral ilaçlar, bu ilaçları bırakmaya zorlayacak derecede şiddetli yan etkilere neden olabilir. Ancak HIV taşıyan bir kişi bu ilaçları düzenli kullanmaz, alması gereken dozları atlarsa, virüs kendini yeniden kopyalamaya başlayabilir. Bu da HIV’in ilaçlara karşı direnç geliştirmesine neden olabilir. Direnç geliştirilen ilaç artık fayda sağlamayacak ve kişinin HIV tedavisinde kullanabileceği seçenekler azalacaktır.

Antiretroviral ilaçların yan etkileri, onlarla nasıl başa çıkabileceğiniz ve tedavi planına nasıl bağlı kalacağınız hakkında daha fazla bilgi edinmek için okumaya devam edin.

HIV pozitif kişilerin tedavi programına harfiyen uyması çok önemlidir. Eğer hasta ilaçlarını düzenli biçimde kullanmaz ya da hiç almazsa HIV ilaçlara karşı direnç geliştirebilir. Bu, HIV’in tedavisini zorlaştırır, hatta imkânsız kılar.

Anti HIV İlaçları Yan Etkileri

HIV ilaçları zaman içinde iyileştirilmiştir. Ciddi yan etkileri, eskiye göre, önemli ölçüde azalmıştır. Ancak halen bir takım yan etkileri mevcuttur. Yan etkilerin bazıları önemsiz olmakla birlikte, ölümcül derecede tehlikeli olabilecek çok şiddetli yan etkiler de bulunmaktadır. Ortaya çıkan yan etkiler, ilaç kullanılmaya devam edilirse daha da kötüye gidebilir.

Diğer yandan, kullanılan başka ilaçların HIV ilaçlarıyla etkileşime girmesi sonucunda da bir takım yan etkiler kendini gösterebilir. Genel sağlık koşulları da HIV ilaçlarının yan etkilerini artırabilir. Bu nedenlerden ötürü, HIV’li kişiler, yeni bir ilaca başlamadan önce, kullanmakta oldukları diğer ilaçlar, takviyeler ya da bitkisel ilaçlar hakkında sağlık uzmanı ve eczacıya bilgi vermelidir.

HIV’li hastalar, yeni ve sıra dışı bir yan etki ortaya çıktığında sağlık uzmanlarını bilgilendirmelidir. İlaçları uzun zamandan beri kullanıyor olsalar bile bu şekilde davranmaları yerinde olur. Bir ilaca karşı vücudun tepki vermeye başlaması bazen aylar yıllar alabilir.

Ciddi yan etkiler söz konusu olduğunda, sağlık uzmanı yan etkinin sebebinin başka bir şey değil de kullanılan ilaç olduğundan emin olmak ister. Eğer yan etkilerin kaynağı kullanılan ilaç ise, başka bir antiretroviral ilacın kullanımına başlayabilir. Ancak buna karar vermek zordur. Yeni başlanacak tedavinin işe yarayacağından ve daha ciddi yan etkilere sebebiyet vermeyeceğinden emin olmak gerekir.

Hafif yan etkiler vücut ilaca alıştıkça ortadan kalkabilir. Eğer kalkmıyorsa, sağlık uzmanı ilacın kullanma biçimini değiştirmeyi önerebilir. Örneğin, ilacı aç karnına almayı kesip yemekle birlikte almayı ya da sabah yerine akşam almayı tavsiye edebilir. Bazı durumlarda, tedaviyi değiştirmektense, yan etkiyi başa çıkılabilir hale getirecek şekilde hareket etmek daha kolay olur.

Makalenin devamında, antiretroviral ilaçların yaygın yan etkilerini ve bunlarla başa çıkmak için yararlanabileceğiniz ipuçlarını bulacaksınız.

1. İştahsızlık

İştahsızlığa neden olabilecek ilaçlar:

  • abakavir (Ziagen)
  • zidovudin

Ne yapılabilir?

  • Öğünlerinizi küçültün ve öğün sayısını artırın.
  • Vücudun yeterli vitamin ve minerali aldığından emin olmak için taze sıkılmış meyve suyu için veya vitamin takviyesi kullanın.
  • İştah açıcı ilaç kullanıp kullanamayacağınız konusunda sağlık uzmanına danışın.

2. Lipodistrofi

Lipodistrofi vücudun belirli bölgelerinden kilo kaybetmeye ya da almaya neden olan bir sorundur. İnsanlar için can sıkıcı olabilir.

Lipodistrofiye neden olan ilaçlar: Nükleazid revers transkriptaz inhibitörleri (NRTİ’ler) ile yapılan kombinasyon ilaçlar ve proteaz inhibitör sınıfı

NRTİ’ler:

  • abakavir
  • stavudin
  • didanozin
  • zidovudin
  • lamivudin
  • emtrisitabin
  • tenofovir

 Proteaz inhibitörleri:

  • atazanavir
  • darunavir
  • fosamprenavir
  • indinavir
  • lopinavir
  • nelfinavir
  • ritonavir
  • sakinavir
  • tipranavir

Ne yapılabilir?

  • Egzersiz yapmak, yağların biriktiği yerler de dâhil olmak üzere, tüm vücuttaki fazla yağın azaltılmasına yardımcı olabilir.
  • HIV ilaçları kullanan kişilerde tesamoralin (Egrifta) adlı ilaç karın bölgesindeki yağları azaltmak için kullanılabilir. Ancak ilaç bırakıldığında yağlar yeniden oluşur.
  • Yağ aldırma, biriken bölgelerdeki yağı yok edebilir.
  • Yüzde kilo kaybı ortaya çıkarsa, sağlık uzmanı polilaktik asit enjeksiyonları (New Fill, Sculptra) önerebilir.
  • Diyabet ve HIV’li hastalar metformin kullanma konusunda sağlık uzmanlarına danışabilirler. Bu diyabet ilacı lipodistrofinin neden olduğu karın bölgesindeki yağları azaltabilir.

3. İshal

İshale neden olan ilaçlar:

  • proteaz inhibitörleri
  • nükleozid revers transkriptaz inhibitörleri (NRTİ’ler)
  • antibiyotikler
  • delavirdin
  • maravirok
  • raltegravir
  • kobisistat
  • elvitegravir / kobisistat

Ne yapılabilir?

  • Daha az yağlı gıdalar ve süt ürünleri tüketin, her türlü kızartma ve süt içeren gıdaya dikkat edin.
  • Çiğ sebze, tam tahıl gevrekleri ve fındık gibi sindirilmesi zor lifler içeren gıdaları daha az tüketin.
  • İshali kesen loperamid (Imodium) veya difenoksilat/atropin (Lomotil) gibi reçetesiz ilaçları kullanmanın faydası hakkında bir sağlık uzmanına danışın.

4. Yorgunluk

Yorgunluk, ilaç tedavisinin yan etkilerinden biri olmakla birlikte HIV’in belirtileri arasında da yer alır.

Yorgunluğa neden olan ilaçlar:

  • zidovudin
  • efavirenz

Ne yapılabilir?

  • Enerjinizi yükseltecek besleyici gıdalar tüketin
  • Mümkün olduğunca sık egzersiz yapın.
  • Sigara ve alkol kullanmayın.

UYARI

Bu önerilerden her hangi birini denemeden önce doktorunuza danışmayı unutmayın. Sağlık uzmanı sizin için en uygun olan seçeneği belirleyecektir.

5. Kolesterol ve trigliserit seviyelerinde artış

Kolesterol ve trigliseritin yükselmesine neden olan ilaçlar:

  • stavudin
  • didanozin
  • zidovudin
  • efavirenz
  • lopinavir/ritonavir
  • fosamprenavir
  • sakinavir
  • indinavir
  • tipranavir/ritonavir
  • elvitegravir/kobisistat

Ne yapılabilir?

  • Sigaradan uzak durun.
  • Daha fazla egzersiz yazın.
  • Yemeklerinizdeki yağ oranını azaltın. Bu konuda bir beslenme uzmanına danışabilirsiniz.
  • Balık yiyin ve omega 3 yağ asitleri içeren yiyecekler, örneğin ceviz, keten tohumu ve kanola yağı tüketin
  • Sağlık uzmanının tavsiye ettiği periyotlarda kolestrol ve trigliserit seviyelerinizi ölçtürün.
  • Sağlık uzmanını uygun gördüğü takdirde statinler ya da diğer kolestrol ilaçlarından kullanın.

6. Ruhsal değişiklikler, depresyon ve kaygı bozukluğu

Bunlara neden olan ilaçlar:

  • Êfavirenz (Sustiva)
  • Rilpivirin (Edurant, Odefsey, Complera)
  • Dolutegravir

Ne yapılabilir?

  • Sağlık uzmanıyla konuşarak ilaçların kullanım zamanlarını değiştirebilirsiniz.
  • Alkol ve uyuşturuculardan uzak durun.
  • Psikolojik destek alma veya anti depresan ilaçlar kullanma konusunda bir sağlık uzmanına danışın.

7. Mide bulantısı ve kusma

Bunlara neden olan ilaçlar:  HIV ilaçlarının tamamına yakını.

Ne yapılabilir?

  • Öğünleriniz küçültüp, öğün sayısını artırın.
  • Pirinç lapası ve kraker gibi hafif yiyecekler tüketin.
  • Yağlı ve baharatlı yiyeceklerden sakının.
  • Yemeklerini sıcak yemeyin, soğumasını bekleyin.
  • Mide bulantısını geçirmek için entiemetik ilaçlar kullanmak isterseniz bir sağlık uzmanına danışın.

8. Döküntü

Döküntüye neden olan ilaçlar:

  • proteaz inhibitörleri
  • emtrisitabin
  • raltegravirin
  • elvitegravir / tenofovir disoproksil / emtrisitabin
  • non nükleozid revers transkriptaz inhibitörleri (NNRTI’ler), bunlardan bazıları:
  • etravirin
  • rilpivirin
  • delavirdin
  • efavirenz
  • nevirapin

Ne yapılabilir:

  • Yüzünüzü her gün losyon kullanarak nemlendirin.
  • Duşta ve banyoda sıcak su yerine soğuk ya da ılık su kullanın.
  • Hafif ve tahriş edici olmayan sabun ve çamaşır deterjanları kullanın.
  • Pamuktan yapılmış olanlar gibi nefes alabilen giyecekler giyin
  • Antihistamik ilaçlar kullanmak isterseniz bir sağlık uzmanına danışın.

9. Uyku problemleri

Uyku problemine neden olan ilaçlar:

  • efavirenz
  • emtrisitabin
  • rilpivirin
  • indonavir
  • elvitegravir / kobisistat
  • dolutegravir

 Ne yapılabilir?

  • Düzenli egzersiz yapın.
  • Uyku saatlerinizi belirleyin ve buna riayet edin.
  • Eğer değilse, yatak odasını uyumak için uygun bir ortam haline getirin.
  • Yatmadan önce sıcak bir banyo gibi sakinleştirici bir aktiviteyle gevşeyin.
  • Yatmadan birkaç saat önce kafein ya da başka uyarıcı maddeler kullanmayın.
  • Eğer probleminiz devam ediyorsa, uyku ilacı kullanmak için bir sağlık uzmanına danışın.

Diğer yan etkiler

Antiretroviral ilaçlardan kaynaklanan diğer yan etkiler:

  • Aşırı duyarlılık ve alerjik reaksiyonlarla birlikte ateş, mide bulantısı ve kusma
  • Kanama
  • Kemik kaybı
  • Kalp krizi
  • Yüksek kan şekeri ve şeker hastalıkları
  • Kandaki laktik asit seviyesinin yükselmesi
  • Böbrek, karaciğer ya da pankreasta hasar
  • Sinir problemleri nedeniyle ellerde veya ayaklarda uyuşma, yanma veya ağrı

HIV Belirtileri Yaşayanlar Ne Yapmalı?

HIV ilaçlarının işe yaraması için mutlaka reçeteye uygun olarak kullanılması gerekir. Eğer yan etkiler ortaya çıkarsa ilacı kullanmayı hemen bırakmayın. Önce sağlık ekibinizle konuşun. Sağlık uzmanları yan etkilerin etkilerini hafifletecek düzenlemeler yapabilirler.

HIV’li insanlarda bazen doğru ilaç rejimini bulmak zaman alabilir. Sağlık uzmanı, dikkatli bir takiple, yan etkileri minimuma indirecek ilaç kullanım programını bulacaktır.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

KAYNAKÇA

Puan Ver


Hiç oy kullanılmamış