Anoreksiya Hastalığı Ne Demek, Doktora Ne Zaman Görünmeli?

Appvice Onaylı

Anoreksiya Nedir? 

Anoreksiya hastalığı genel bir iştah kaybını veya yiyeceklere olan ilginin yavaş yavaş azalmasını ifade eder. Bazı insanlar “anoreksiya” kelimesini duyunca, bunun yeme bozukluğu hastalığı olan anoreksiya nervoza olduğunu düşünürler. Ancak bu ikisi arasında bazı farklılıklar vardır.

Yaygın olarak bilinen anoreksiya hastalığı iştah kaybına neden olmaz. Anoreksiya nervoza hastaları kasıtlı olarak kilo almayı engellemek için yemek yemekten ve yiyeceklerden kaçınırlar. İştahsızlıktan muzdarip olan insanlar elinde olmayan sebeplerden ötürü gıdaya ilgi duymazlar. İştahsızlık hastalığının altında çoğu zaman tıbbı bir rahatsızlık yatmaktadır.

Anoreksiya Sebepleri ve Başlangıcı 

Anoreksiya hastalığı çoğu zaman tıbbi bir probleminizin olduğuna işaret eder. Yemeğe karşı ilgi kaybı veya iştahınızda önemli bir düşüş olduğunun farkına vardığınız zaman yapacağınız ilk iş doktorunuz ile konuşmak olmalıdır. Teknik açıdan da vücudunuzda bulunan herhangi tıbbi bir sorun iştahınızın azalmasına sebep olabilir.

İştahsızlığın yaygın olarak görülen nedenleri arasında şunlar vardır:

Depresyon

Depresyonda olduğu dönemlerde insanlar yemeğe olan ilgilerini kaybedebilir, hatta yemek yemeyi bile unutabilirler. Bu da, kilo kaybına ve yetersiz beslenmeye neden olabilir.  Aslında iştah kaybının asıl nedeni tam olarak bilinmemektedir. Ancak bazı durumlarda depresyonu olan insanlar fazla yemek yeme eğiliminde olabilirler.

Kanser

İlerlemiş bir kanser de iştah kaybına neden olabilir. Bu yüzden kanserin son evresinde bulunan insanların yiyecekleri ve yemek yemeyi reddetmesi çok karşılaşılan bir durumdur. Kanserin son evresinde bulunan kişinin vücudu hastalık ilerledikçe enerjiyi daha fazla tutmaya başlar. Bu insanların vücutları yiyecekleri ve sıvıları hastalıkları nedeni ile doğru şekilde kullanamadığı için yaşamlarının sonları yakalaşırken iştah kaybı yaşamaları gayet doğaldır.

Eğer son zamanlarını yaşayan bir hastaya bakıyorsanız, ilgilendiğiniz kişinin yemek yemeyi reddetmesi veya yalnızca dondurma ve milkshake gibi sıvıları tüketmeyi tercih etmesi durumunda fazla endişeye kapılmanıza gerek yok.

Bununla birlikte, kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçların (radyasyon ve kemoterapi) neden olduğu yan etkiler de iştahı etkileyebilir. Bu tedavileri alan kişiler, mide bulantısı, çiğneme ve yutma zorluğu, ağız yarası gibi yemek yemeye engel teşkil edebilecek rahatsızlıklar görüldüğü için iştahlarını kaybedebilirler.

Hepatit C

Hepatit C, insandan insana kan yolu ile bulaşan bir karaciğer enfeksiyonudur. Bu enfeksiyona hepatit C virüsü neden olur. Eğer hepatit C zamanında tedavi edilmezse, karaciğerde büyük hasara neden olabilir. Karaciğerde meydana gelmiş olan büyük bir hasar,  iştahsızlık ile sonuçlanacak olan bulantı ve kusmaya neden olabilir. Eğer aşırı derecede iştahsızlık yaşarsanız, doktorunuz kanınızda hepatit C virüsü olup olmadığını kontrol etmek için kan testi yaptırmanızı sizden isteyebilir. Diğer hepatit tipleri de aynı şekilde iştah kaybına neden olabilir.

Böbrek Yetmezliği

Böbrek yetmezliği olan kişilerde genellikle üremi adı verilen bir rahatsızlık durumu söz konusudur. Üremi olan bir insanın kanında aşırı miktarda protein vardır. Protein, normal şartlarda idrarda temizlenir, ancak böbreklerin hasarlı olması sebebi ile bu temizlik olması gerektiği gibi yapılamaz.  Üremi, böbrek yetmezliği olan kişilerde mide bulantısına ve yemeklere karşı isteksizliğe neden olabilir. Üremi sebebi ile yemeklerin tadı hastalara değişik gelmeye başlar. Hatta birçok hasta daha önceden bol miktarda tükettiği yemeklerin artık ilgilerini çekmediğini fark ederler.

Kalp yetmezliği

Kalp yetmezliği olan insanlar da zaman zaman iştahsızlık yaşayabilir. Bu iştahsızlığın en büyük sebebi, sindirim sistemine kan akışının az olması sebebi ile sindirim sorunlarının meydana gelmesidir.  Bu yüzden yemek yemek hastalar için son derece rahatsız edici ve zevksiz bir aktivite haline gelebilir.

HIV / AIDS

İştahsızlık, HIV / AIDS’in ortak bir belirtisidir. Ancak, HIV ve AIDS sebebi ile oluşan iştahsızlığın farklı nedenleri vardır. Her iki hastalıkta da ağızda ve dilde iltihaplı yaralar meydana gelebilir.  Var olan acı sebebi ile bazı insanlar besin alımını azaltır veya yemek yeme isteğini tamamen kaybedebilirler.

AIDS ve HIV’in neden olduğu bir başka rahatsızlık da mide bulantısıdır. Aşırı mide bulantısı ise iştah kaybına sebep olabilir. Ancak bu rahatsızlık verici bulantı, HIV ve AIDS’i tedavi etmek için kullanılan bir ilacın yan etkisi sebebi ile de meydana gelmiş olabilir. Tedaviye başladıktan sonra mide bulantısı veya iştahsızlık hissederseniz mutlaka doktorunuza danışın. Doktorunuz mide bulantısı ile başa çıkmanıza yardımcı olacak ayrı bir ilaç tavsiye edebilir.

Alzheimer Hastalığı

Alzheimer hastalığına yakalanmış bazı insanların da iştahsızlık yaşadıkları görülmektedir.  Alzheimer’lı hastaların iştah kaybı yaşamlarının birkaç olası açıklaması vardır. Örneğin hem Alzheimer hastası olup, hem de depresyon ile savaşan kişiler zamanla gıdaya olan ilgilerini kaybetmeye başlarlar.

Ayrıca bu hastalığın ağız ağrısına ve yutma zorluğuna sebep olması da hastaların yemeğe olan ilgilerinin azalmasına sebep olabilir.  Buna ek olarak, alzeimer hastalarının insanlar ile iletişim sorunu yaşaması da yaşadıkları acının tuzu biberi olabilir.

Alzheimer hastalığı, beyinde açlığı ve iştahı düzenleyen bölüm olan hipotalamusa zarar verir. Bu yüzden Alzheimer hastalarında iştahsızlık görülmesi son derece yaygın bir durumdur.  Aslında hastanın iştahında yaşanan değişiklikler yıllar önce gelişmeye başlamıştır. Ancak bunun iyice belirgin hale gelmesi, teşhisten sonraki sürece rast gelmektedir. Son olarak, Alzheimer hastası olan bir kişi günlük hayatında aktif değilse veya gün boyunca yeterince kalori yakmıyorsa, bu da iştahsızlığının sebebi olabilir.

Doğru Beslenme İçin Yararlı İpuçları

Anoreksiya hastalığı veya iştahsızlık, istenmeyen kilo kaybına ve yetersiz beslenme gibi komplikasyonlara neden olabilir.  Kendinizi aç hissetmeseniz veya yemek istemeseniz bile sağlıklı bir kiloda kalmaya çalışmak ve vücudunuza iyi bir gıda girdisi sağlamak sizin için hala önemli bir meseledir. İşte size iştahınızın azaldığını hissettiğiniz zamanlar boyunca pratik yapabileceğiniz birkaç ipucu:

  • Sizi çok çabuk doygunluğa ulaştıracak 3 büyük öğün yerine günde 5-6 küçük öğün yiyin.
  • Gün içinde kendinizi en fazla aç hissettiğiniz saatleri belirleyin ve o saatleri takip edin.
  • Ne zaman acıkırsan, o zaman atıştır. Kurutulmuş meyveler, yoğurt, fındık ve cevizli börekler, peynirler, yumurtalar, protein, granola barlar ve puding gibi kalorisi yüksek ve protein bakımından zengin aperatifleri seçin.
  • Kendinizi rahat hissetmenizi sağlayacak hoş bir ortamda yemeğinizi yiyin.
  • Eğer iştah kaybınız çektiğiniz ağrıdan kaynaklanıyorsa, patates püresi veya tatlı gibi yumuşak yiyecekler yiyin.
  • En sevdiğiniz atıştırmalıkları elinizde tutun. Böylece hareket halinde iken bile yiyebilirsiniz.
  • Yiyecekleri kalori olarak daha yüksek ve daha çekici hale getirmek için onlara baharat veya sos ekleyin.
  • İçeceklerinizi öğün aralarında için. Böylelikle içecekler yemek yerken sizi hemen doyurmazlar.
  • Sizin işinize yarayacak en uygun yemek programını oluşturmak için bir diyetisyenle görüşün.

Doktora Ne Zaman Başvurulur?

İştah kaybınızın ara sıra olması durumunda çok fazla endişe etmenizi gerektirmez. Eğer anoreksiya hastalığı sizde önemli kilo kaybına neden olursa veya aşağıdakiler gibi yetersiz beslendiğinize dair belirtileriniz varsa vakit kaybetmeden doktorunuza başvurun:

  • Fiziksel zayıflık
  • Sürekli baş ağrısı
  • Sık sık yaşanan baş dönmesi

Yetersiz beslenme, vücudunuzun fonksiyonlarını gereği gibi yerine getirmesini zorlaştırır. Ayrıca,  gıda eksikliği yaşamanız durumunda vücudunuzdaki kaslarınız zayıflamaya başlayacaktır.

İştah eksikliği birçok hastalığın habercisi olabileceği için doktorunuz genel sağlık durumunuz ile ilgili birkaç soru sorabilir. Bu sorulardan bazıları şunlar olabilir:

  • Şu anda herhangi bir hastalığınızın tedavisi için bir ilaç kullanıyor musunuz?
  • Son zamanlarda kilonuzda önemli değişiklikler oldu mu?
  • İştah kaybınız yeni mi yoksa eski bir semptom mu?
  • Hayatında şu anda seni üzen herhangi bir olay oldu mu?

Doktorunuz, iştah kaybınızın altında yatan tıbbi sorunu teşkil etmek için bir takım testler yaptırmanızı sizden isteyebilir. Bu testler, muhtemelen vücudunuzun iç kısmının ayrıntılı resimlerini çeken bir görüntüleme testi (X-ışını veya MRI) içerecektir. Görüntüleme testleri, iltihaplanma ve kötü huylu hücreleri rahatlıkla tespit edebilir. Doktorunuz karaciğer ve böbrek fonksiyonunuzu incelemek için ek olarak sizden bir kan testi veya idrar testi de isteyebilir.

Eğer yapılan testler sonucunda beslenme bozukluğu belirtileri gösterirseniz, doktorunuz hastaneye yatış yapmanızı isteyebilir. Bu durumda muhtemelen size damardan besin takviyesi yapılacaktır.

Anoreksiya için Genel Görünüm

Anoreksiyanın veya iştah kaybının üstesinden gelmek için genellikle bu hastalığın altında yatan nedenin teşhis edilmesi ve tedavisinin buna göre yapılması gerekir. Doktorunuz,  size uygun beslenme planı hazırlamak ve doğru beslenme konusunda tavsiye almak için tescilli bir diyetisyenle birlikte çalışmayı önerebilir. Bununla birlikte iştahınızı canlandırmak için oral steroid alabilirsiniz. Ancak öncesinde bu konu hakkında doktorunuzla konuşmalı ve olası yan etkileri hakkında gereken bilgileri almalısınız.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver


ortalama puan: 5,00 , 1 oy