Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı) Nedir, Tedavisi Nasıl Yapılır?

Appvice Onaylı

Akut Pankreatit (Pankreas İltihabı) Nedir?

Pankreas, midenin ardında, onikiparmak bağırsağının hemen üstünde yer alan organımızdır. Çeşitli enzimler salgılayarak gıdaların sindirilmesinde işlev görür; ayrıca insülin gibi hormonlar da üretir ve dağıtır. Akut pankreatit (pankreas iltihabı), pankreasın iltihaplanmasıdır. Aniden başlar ve karnın üst bölgesinde (epigastrik bölgede) şiddetli ağrıya neden olur. Pankreatitten kaynaklanan karın ağrısı bazı vakalarda sırta da yayılabilir.

Akut pankreatit, pankreas dışında başka organlara zarar verebilir. Akut atakların şiddetine ve sıklığına bağlı olarak kronik pankreatite de dönüşebilir.7

Pankreatit Desteği İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Akut Pankreatitin Nedenleri Nelerdir?

Akut pankreatit nedenleri, dolaysız ve dolaylı nedenler olarak ikiye ayrılabilir. Dolaysız nedenler, doğrudan pankreasla, pankreas dokuları ve kanalları ile ilgili nedenlerdir. Dolaylı nedenler ise başka organları tutan hastalık ve durumlardır.

Akut pankreatitin en sık görülen nedeni, safra taşlarıdır. Bir safra taşı, ana safra kanalı ile ana pankreas kanalının birleştiği noktada sıkışabilir ve bu yolu tıkayabilir. Bu tıkanıklık pankreastaki sıvı akışını bozabilir ve pankreas dokularının zarar görmesine neden olabilir.

Direkt Nedenler

Akut pankreatitin diğer dolaysız nedenleri aşağıdakilerdir:

  • Bağışıklık sisteminin pankreas dokularına saldırması ya da otoimmun pankreatit
  • Pankreasın ya da safra kesesinin yaralanma veya cerrahi operasyona bağlı olarak zarar görmesi
  • Kandaki trigliserit seviyesinin yükselmesi

Dolaylı nedenler

Akut pankreatitin dolaylı nedenleri ise şunlardır:

  • Alkol kullanımı
  • Kistik fibrozis (akciğerleri, karaciğeri ve pankreası tutan ciddi bir hastalık)
  • Kavazaki hastalığı ( 5 yaşından küçük çocukları etkileyen bir hastalık)
  • Mikoplazma gibi bakteriyel ve kabakulak gibi viral enfeksiyonlar
  • Reye sendromu (pankreasın yanı sıra karaciğeri de tutabilen, bazı virüslerin neden olduğu bir komplikasyon)
  • Östrojen, kortikosteroid veya belirli antibiyotikleri içeren bazı ilaçlar

Risk Faktörleri

Çok fazla ve uzun süre alkol kullanmak pankreatit riskini arttırmaktadır. “Çok fazla” ifadesi kadınlar için her gün bir bardaktan, erkekler için iki bardaktan fazla içki içilmesi anlamına gelir. Erkeklerde alkole bağlı akut pankreatit riski kadınlara nazaran daha yüksektir.

Sigara kullanımı ikinci büyük risk faktörüdür. Kanser, enflamasyon ya da başka bir pankreas hastalığına sahip aile üyeleri olan kişilerin de akut pankreatit geliştirme riski yüksek olur.

Akut Pankreatitin Belirtileri Nelerdir?

Akut pankreatitin birincil belirtisi karın ağrısıdır.

Ağrı, aşağıdaki gibi farklı biçimlerde ortaya çıkabilir:

  • Hasta yiyip içtikten hemen sonra ortaya çıkabilir.
  • Kuşak gibi karnın üst bölgesine sarılan ve sol köprücük kemiğine kadar sırta yayılan bir ağrı olabilir.
  • Hasta sırt üstü yatınca ağrı hissedebilir, bazı hastalar rahatlamak için oturur pozisyona geçerler.

Akut pankreatitin ağrı dışındaki başlıca belirtileri şunlardır:

  • Yüksek ateş
  • Mide bulantısı
  • Kusma
  • Terleme
  • Sarılık
  • İshal
  • Şişkinlik

Yukarıda belirttiklerimiz gibi bir karın ağrısına, saydığımız bu belirtilerden biri eşlik ediyorsa, vakit kaybetmeden doktorunuza haber verin veya en yakın hastaneye başvurun.

Pankreatit Desteği İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Akut Pankreatit Tanısı

Pankreatit tanısı fiziksel muayene, çeşitli görüntüleme yöntemleri ve laboratuvar testleri vasıtasıyla konur.  Hekimler, hastalarına geçmişleri ile ilgili sorular sorarlar, şikayetlerini tarif etmelerini isterler ve onları fiziksel muayeneden geçirirler. Serum amilaz ve lipaz testleriyle pankreas enzimlerine bakılır. Ayrıca ultrason, MRI (manyetik rezonans görüntüleme) ve BT (bilgisayarlı tomografi) taramaları gibi çeşitli görüntüleme uygulamalarıyla pankreasta ve çevresinde anormal bir durum olup olmadığı araştırılır.

Akut Pankreatit Tedavisi

Akut pankreatitli hastalar genellikle hastaneye yatırılarak tedavi edilir. Hastaya damar yoluyla serum verilir ve yeterli miktarda sıvı alması sağlanır. Ayrıca ağrı kesici ve muhtemel enfeksiyonları engelleyici ilaçlar verilir. Bazı vakalarda hasar görmüş dokuların temizlenmesi, birikmiş safranın boşaltılması ya da tıkalı kanalların açılması için ameliyat gerekebilir. Eğer soruna safra taşları neden oluyorsa, safra kesesi ameliyatla alınabilir.

Hekim, bu duruma hastanın kullandığı bir ilacın sebep olduğuna kanaat getirirse, hastadan o ilacı derhal bırakmasını isteyecektir. Eğer pankreatitin sebebi bir travmaysa, hasta tamamen iyileşene kadar istirahat edip hareket etmekten kaçınmalıdır.

Ameliyattan ya da diğer tedavilerden sonra hastanın ağrıları artabilir. Bu durumla başa çıkması için ağrı kesici ilaç tedavisi programlanırsa, hasta doktorun tavsiyesine harfiyen uymalıdır. Sigarayı tamamen bırakmalı kesinlikle alkol almamalı ve bol miktarda sıvı almalıdır. Eğer bunlara rağmen ağrılar kesilmiyorsa hekimin durumu tekrar değerlendirmesi gerekir.

Akut pankreatit bazen tip 2 diyabetle bağlantılı olabilir. Tip 2 diyabet insülin üretimini etkileyen bir hastalıktır. Yağsız protein, yeşil yapraklı sebzeler ve tam tahıllarla beslenmek, pankreasın toparlamasına ve tekrar düzenli insülin üretmesine yardımcı olur.

Akut Pankreatit Diyeti

Akut pankreatit tedavisinde beslenme oldukça önemlidir. Pankreatitli hastaların susuz kalmaması gerekir. Pankreatitiniz varsa bol bol sıvı tüketmelisiniz.

Alkol kullanmamak, pankreatit riskini başlı başına düşürür. Bir kere pankreatit geçirdiyseniz ve yaşam biçiminizde gerekli değişiklikleri yapmadıysanız tekrar pankreatit geliştirme riskiniz var demektir.

Çocuklar ve 19 yaşından küçük bireyler, doktorları tarafından reçetelendirilmediği takdirde aspirin kullanmamalıdır. Aspirin, Reye  sendromuna, bu sendrom da akut pankreatite yol açabilir.

Akut Pankreatit Komplikasyonları

Akut pankreatit pankreasta psödokistler oluşmasına yol açabilir. Bu içi sıvı dolu kesecikler enfeksiyonlara, hatta iç kanamaya neden olabilir. Akut pankreatit ayrıca vücudun kimyasal dengesini de bozabilir. Böyle bir durum, daha fazla komplikasyona gebedir.

Akut pankreatit hastaları, hastalıkları zamanla kronik pankreatite dönüşürse böbrek komplikasyonlarıyla ya da diyabetle yüz yüze gelebilir.

Bazı vakalarda akut pankreatit, pankreas kanserinin ilk işareti olabilir. Akut pankreatit tanısı konutluğunda, komplikasyonların önlenmesi için derhal tedavi başlamalıdır. Hızlı ve etkili tedavi komplikasyon riskini önemli ölçüde düşürür.

Akut Pankreatit Tedavi Süresi

Akut pankreatit kısa vadede çok acı veren bir hastalıktır. Tedavisi ihmal edilen vakalarda ya da gereken yaşam biçimi değişikliklerini yapmayan hastalarda pankreatitin kronikleştiği bilinmektedir. Vakaların çoğunluğu başarıyla tedavi edilebilmektedir. Akut pankreatit tanısıyla hastaneye yatırılan bir hastanın hastanede ne kadar kalacağı durumunun ciddiyetine bağlıdır. Size pankreatit tanısı konduysa alkolden uzak durmalı, kendinizi yormamalı ve pankreasınızın toparlamasını sağlayacak bir beslenme programı izlemelisiniz.

Pankreatit belirtileri başka hastalıkların belirtileri ile karıştırılabilir. Karın ve bel ağrısı başka nedenlere de bağlı olabilir. Yukarıda listelediğimiz belirtileri fark ederseniz durumu hemen doktorunuza bildirin.

Akut pankreatit başarıyla tedavi edilebilir. Bir defa pankreatit olsanız bile yaşam biçiminizde uygun değişikleri yaparak bir daha pankreatitle karşılaşmadan hayatınızı sürdürebilirsiniz. Tekrar bir atakla karşılaşma riskinizi en aza indirmek için nasıl yaşamanız gerektiğini doktorunuzla görüşün.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Pankreatit Desteği İçin Diyetisyeninizle ile Bir Tuşla Hemen Görüşün:

Başla tuşuna basarak Appvice uygulaması üzerinden diyetisyeninizle hemen görüşebilirsiniz.

Diyetisyene Sor

Puan Ver


ortalama puan: 4,27 , 22 oy