Akatizi Nasıl Tedavi Edilir? Kapsamlı Rehber

Appvice Onaylı

Akatizi Nedir?

Akatizi kelimesi Yunancadan gelmektedir ve oturmamak anlamındadır. Bu nedenle, akatizi, genellikle bacaklarda acil olarak hareket etme veya huzursuzluğa neden olan bir heyecan durumuna karşılık gelir. Akatizi, belirli ilaçların kontrol edilemeyecek bir şekilde bacakları hareket ettirme dürtüsüne yol açan yan etkisidir. Genellikle yeni bir ilaca başladıktan kısa bir süre sonra ortaya çıkar. Bu makalemizde Akatizi nasıl tedavi edilir?” sorusunu sizler için cevaplandıracağız.

Akatizi hastalarının belirtiler ortaya çıktığında tıbbi yardım almaları çok önemlidir. Doktorlar ilacın başlangıçta tespit edilen durumu tedavi ederken, bu yan etkiyi gidermek için ilacı kolayca ayarlayabilirler. Akatizi bir hastalık değil, başka bir hastalık veya bozukluğu tedavi etmek için kullanılan ilacın bir yan etkisidir. Genellikle şizofreni gibi durumların tedavisinde kullanılan eski antipsikotik ilaçların bir yan etkisidir. Daha yaygın olarak eski antipsikotik ilaçlarla ilişkili olsa da akatizi, yeni antipsikotik ilaçlarla tedavisinin başlangıcında olan insanlarda da görülebilir.

Akatizi başlangıcına ve ne kadar sürdüğüne göre üç tipe ayrılır:

  • Akut akatizi: antipsikotik ilaçlar başladıktan kısa bir süre sonra gelişir ve 6 aydan az sürer.
  • Kronik akatizi: 6 aydan uzun sürer.
  • Yavaş gelişen akatizi: uzun süre antipsikotik kullanımdan sonra gelişir.

Akatizi Belirtileri Nedir?

Akatizinin insanlara yaşattığı genel semptomlar, huzursuzluk duygusu ve hareket etme dürtüsüdür.

Ayrıca akatiziye sahip çoğu insan aşağıdaki semptomları da yaşamaktadır:

  • Anksiyete (kaygı, endişe)
  • Sabırsızlık duygusu
  • Panik
  • Artan asabiyet

Akatizi hastaları aşağıdaki maddeleri deneyerek huzursuzluk duygusunu hafifletebilir ve hareket etme dürtüsüne karşı koyabilir:

  • Volta atmak
  • Ayakları kaldırmadan sürükleyerek yürümek
  • Otururken ayakları birbirine çarptırmak, bacak bacak üstüne atmak, eğer atılıysa düzeltmek
  • Yürürken dizleri askeri yürüyüşü yapar gibi yüksek kaldırmak
  • Ayakta dururken ağırlık verilen ayağı değiştirmek veya ileri geri sallanmak

Akatizi Sebepleri

Doktorlar akatizinin tam olarak neden gerçekleştiğine emin değiller.

Bununla birlikte, akatizinin şizofreni, bipolar bozukluk ve şiddetli depresyon tedavisinde kullanılan bazı antipsikotik ilaçların bir yan etkisi olduğunu biliyorlar. Akatiziye neden olma olasılığı yüksek olan ilaçlar şunlardır:

  • Klorpromazin
  • Haloperidol
  • Perfenazin
  • Flupentiyoksol

Bu eski ilaçlar akatizi hastalığına neden olmakta en büyük şüpheli gibi gözükürken, doktorlar artık daha yeni antipsikotiklerin de sorumlu olabileceğini biliyorlar. Bu ilaçlara atipik antipsikotik denir ve örnekleri şunlardır:

  • Olanzapin
  • Risperidon
  • Lurasidon
  • Ziprasidon
  • Ketiapin
  • Paliperidon

Bazı doktorlar, akatizinin, antipsikotik ilaçların beynin dopamine duyarlı alanlarını tıkamasından dolayı ortaya çıktığını öne sürmektedir. Dopamin, hareketi kontrol etmeye yardımcı olan bir kimyasaldır ve beynin bu bölgelerinin dopamin sinyalleri alma olasılığı daha düşük olduğunda, kişinin hareketi etkilenebilir.

Bu teori antipsikotik ilaçlar için geçerli olsa da akatiziye neden olabilecek farklı tür ilaçlar da bulunmaktadır. Akatiziye neden olabilecek diğer ilaçlar şunlardır:

  • Selektif serotonin geri alım inhibitörleri
  • Kalsiyum kanal blokerleri
  • Sakinleştiriciler
  • Bulantı önleyici ilaçlar
  • Baş dönmesi tedavisinde kullanılan ilaçlar

Risk Faktörleri

Akatizi hastalığına neden olabilecek ilaçlardan birini alan her insan akatizi yaşamayacaktır. Bununla birlikte, akatizi gelişimi için yüksek risk altında olabilecek kişiler aşağıdaki gruplarda bulunmaktadır:

  • Yüksek doz eski antipsikotik kullananlar
  • Orta yaşlı veya daha yaşlı yetişkinler
  • İlacın dozajı hızlı arttırılmış kişiler
  • Parkinson, travmatik beyin yaralanmaları veya ensefalit gibi tıbbi durumları olan kişiler

Akatizi Teşhisi

Sadece bir doktor akatizi tanısı koyabilir. Akatizi belirtileri olan kişiler muayene için doktora başvurmalıdır.

Muayene sırasında doktor, belirtiler ve ilaçlar dahil kişinin tıbbi geçmişini gözden geçirir. Doktor kişiye belirtileri ve ne zaman belirli bir ilacı kullanmaya başladığını sorabilir.

Doktor ayrıca akatizi belirtileri aramak için kişiyi gözlemler. Doktorun arayacağı belirtiler arasında şunlar olabilir:

  • Pozisyonda sık değişiklikler
  • Kıpırdanmak
  • Ayak sallamak
  • Sık sık bacak bacak üstüne atmak ve geri almak
  • Sallanmak

Akatizi aşağıdaki hastalıklar ile karıştırılabilir:

  • Uyuşturucu yoksunluğu
  • Huzursuz bacak sendromu
  • Geç diskinezi
  • Anksiyete (kaygı, endişe)
  • Diğer duygu durum bozuklukları

Huzursuz bacak sendromu gibi hastalıkları ekarte etmek için, doktor kan testleri ve davranış değerlendirmeleri de dahil olmak üzere ek testler isteyebilir.

Ne Zaman Doktora Görünmeli?

Yeni antipsikotik veya diğer ilaçların yan etkilerini yaşayan herkes tedaviyi ayarlamak için derhal doktora başvurmalıdır.

Doktor reçetelenmiş ilaçları kolayca değiştirebilir ve akatizinin olası nedenini ortadan kaldırabilir.

Karşılaşabilecek Zorluklar

Eğer tedavi edilmezse, akatizi, psikotik davranışa neden olan orijinal hastalığı daha da kötüleştirebilir.

Tedavi edilmemiş akatizi hastaları, genellikle zihinsel hastalıklarının tedavisi için gerekli ilaçları almayı bırakır ve bu da zihinsel hastalıklarının kontrolsüz kalmasına neden olur.

Akatizi Ne Kadar Sürer, Nasıl Geçer? 

Tedavide ilk adım, akatizi yan etkisine neden olan ilaçları tekrar değerlendirmektir.

Ayrıca, doktor aşağıdakiler gibi ek ilaçlar da önerebilir:

  • Antiviral ilaçlar
  • Benzodiazepinler (sakinleştiriciler)
  • Kan basıncı ilaçları
  • Antikolinerjik ilaçlar

Bazı çalışmalar B-6 vitamininin akatizi vakalarında yardımcı olabileceğini göstermektedir.

Bir çalışmada, antidepresan ve plasebo ile yüksek dozlarda B-6 vitamini test edildi. Sonuçlar, B-6 vitamininin semptomları plaseboya göre daha iyi iyileştirdiğini gösterdi. Ayrıca antidepresan ve mianserin de semptomları iyileştirdi.

Antipsikotik ilaçlara ihtiyaç duyan insanlar genellikle ilk başta düşük doz alırlar ve yavaşça arttırırlar. Her ne kadar yeni ilaçlar akatizi önleme konusunda yardımcı olsa da bunları yüksek dozda alan kişilerde akatizi gelişebileceğine dair kanıtlar vardır.

SONUÇ

Çoğu durumda, ilk başta semptomları başlatan ilacı durdurmak, akatizinin kaybolmasına neden olur. Bununla birlikte, bazı insanlar ilacı kestikten sonra bile hafif semptomlar yaşamaya devam edebilir.

Akatizi tedavisi mümkün olan en kısa sürede gerçekleşmelidir. Durum hem akıl hastalığının kötüleşmesine neden olabilir hem de bir kişinin gerekli ilaçları almasını engelleyebilir. İnsanlar ayrıca akatizi nedeniyle intihar düşünceleri yaşayabilir.

Bir kişi, antipsikotik ilaçları kullanmayı bırakması durumunda ortaya çıkabilecek ek komplikasyonları önlemek için herhangi bir ilacı kesmeden önce doktoruna danışmalıdır.

Bu makale Appvice Psikoloji Otoriteleri tarafından bilimsel verilere dayalı olarak incelenmiş ve onaylanmıştır.

Puan Ver